 |
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
|
||
|
||||||
 |
 |
 |
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
||||||
|
|
|
|
|||
موضوع منطقهای چاپ کاریکاتورهای حضرت محمد در یک روزنامهی دانمارکی اکنون دیگر بُعدی جهانی پیدا کرده است. این موضوع نه تنها نشان میدهد که دنیا بهراستی کوچک شده، بلکه بیانگر این نیز هست که همهی جهان چنان یکپارچه، و همهچیز چنان درهم تنیده شده که سخن سعدی: چو عضوی به درد آورد روزگار/ دگر عضوها را نماند قرار، اکنون بیش از هر زمان دیگری قابل فهم است.
من در اینجا میخواهم بنا به اهمیت موضوع، چهگونگی آن را، بی هیچ تفسیری، از آغاز بیان کنم.
نویسندهای بهنام کُر بلوتینگِن (Kaare Blutigen) کتابی در بارهی زندگی حضرت محمد نوشته است که نقاشیهایی در آن هست، اما هیچکدام از نقاشان دانمارک جرئت نمیکنند که مسئولیت آنها را بر عهده بگیرند.
در تاریخ سیام سپتامبر دوهزار و پنج میلادی روزنامهی یولندس پُستِن (Jyullands-posten) که ادارهی مرکزی آن در شهر آرهوس در دانمارک است دوازده کاریکاتور از حضرت محمد را که کار دوازده هنرمند دانمارکی است به چاپ میرساند. یولندس پُستِن مینویسد که این کار را بهخاطر اعتراض به خود سانسوری، محدود کردن آزادی بیان و اعتراض به کشتن هنرمند هلندی که به علت انتقاد از اسلام کشته شد انجام میدهد.
یکی از این کاریکاتوریستها که نمیخواست نامش فاش شود، بعدأ در مصاحبهای گفت که منظور از چاپ این کاریکاتورها برقراری دیالوگ با مسلمانان بوده است.
فلمینگ روسه (Flemming Rose) سردبیر بخش فرهنگی روزنامهی یولندس پُستِن، همزمان با چاپ کاریکاتورها مینویسد:
"یک جامعهی مدرن سکولار از جانب بعضی از مسلمانان پذیرفتنی نیست. وقتی که آنها بر روی نشان دادن توجه ویژه به احساسهای مذهبیاشان پافشاری میکنند، در پی بهدست آوردن یک موقعیت ویژه هستند.
اینکه انسان از توهین، تمسخر و هجو در امان بماند، در تضاد با دمکراسی و همچنین آزادی بیان است. اینکه همیشه تصویر زیبا و موافقی [از مسلمانان] ترسیم نمیشود به این معنا نیست که باید به هر قیمتی احساسهای مذهبی را مورد مسخره قرار داد، اما در این رابطه [دمکراسی و آزادی بیان] این دارای اهمیت کمتری است."
پس از چاپ تصویرها اعتراضهایی صورت میگیرد که در پی آن نمایندگانی از مسلمانان ساکن دانمارک با حضور نمایندهای از اتحادیهی روزنامهنگاران دانمارک جلسهای سری تشکیل میدهند.
چندی نمیگذرد که یک حزب اسلامی در پاکستان برای سر این کاریکاتوریستها جایزه تعیین میکند. اما چندی بعد همین حزب جریان این جایزه را به این بهانه که آنها چنین بودجه و پولی ندارند تکذیب میکند.
در نوزدهم اکتبر یازده تن از سفیران کشورهای اسلامی از نخست وزیر دانمارک میخواهند که در اجلاس آنان شرکت کرده و در مورد کاریکاتورها موضعگیری کند. اما نخست وزیر دعوت آنان را نپذیرفته و در نامهای به آنها مینویسد:
"مرزهای آزادی بیان گسترده است و دولت دانمارک هیچ امکانی برای تأثیر گذاشتن بر رسانهها ندارد."
در ماه اکتبر، نخست وزیر دانمارک آناس فو راسموسِن (Anders Fogh Rasmussen) شرکت در جلسهی نمایندگان مسلمانان دانمارک را رد میکند و آنها هم در بیانیهای که در این جلسه تنظیم میشود از او میخواهند که نسبت به رسانهها موضعگیری کند.
پس از این جلسه بیست و دو تن از سفیران پیشین دانمارک از نخست وزیر بهخاطر شرکت نکردنش در جلسه انتقاد میکنند.
آناس فو در سخنرانیاش به مناسبت سال نو مسیحی، در اول ژانویهی دوهزار و شش میگوید:
"در سال گذشته گفت و گوی ناهنجاری در مورد آزادی بیان و محدودیتهای آن جریان داشت و برخی عقیده دارند که آهنگ و لحن این گفت و گو نامناسب و خشن بوده است. بگذارید خیلی روشن بگویم: من هرگونه گفتار، کردار یا حقی که گروهی از انسانها را بهخاطر مذهب یا پیشینهی قومیاشان پلید و اهریمنی نشان بدهد محکوم میکنم."
این گفتار به عربی ترجمه و به سفارتخانههای دانمارک در خاورمیانه هم فرستاده شد.
در ژانویه هیئتی از مسلمانان ساکن دانمارک به کشورهای خاورمیانه میرود تا پشتیبانی این کشورها را برای وادار کردن روزنامهی یولندس پُستِن و دولت دانمارک به عذر خواهی از مسلمانان جلب کند.
پس از این ملاقاتها، یکی از مفتیهای مصر و نیز یکی از وزیران خارجهی عرب در این مورد از دولت دانمارک انتقاد میکنند.
هیئت مسلمانان ساکن دانمارک، در برگشتن از خاورمیانه مورد انتقاد قرار میگیرند. آنها در این سفر علاوه بر دوازده کاریکاتور چاپ شده در یولندس پستن، دو کاریکاتور بسیار تحریکآمیز دیگر از پیغمبر را هم که در جایی به چاپ نرسیده نشان دادهاند.
رییس حزب مردم دانمارک که یک حزب دست راستی است این هیئت را به خیانت به دانمارک متهم میکند و آنها را ستون پنجم میخواند.
بار دیگر گفت و گو در بارهی کاریکاتورها در رسانههای دانمارک بالا میگیرد و در این میان موضوع تحریم کالاهای دانمارکی در عربستان سعودی پیش میآید که ادامه و گسترش آن به دیگر کشورهای مسلمان بزرگترین شرکت فرآوردههای شیری شمال اروپا یعنی "آرلا" را که مالکیت سوئدی- دانمارکی دارد با بحران بزرگی رو بهرو میکند که تا کنون منجر به بسته شدن بخشهایی از این شرکت و اخراج عدهی زیادی شده است.
فشار اقتصادی شدیدی که به شرکتهای دانمارکی وارد میشود و انعکاس وضعیتشان در رسانههای دانمارک نخست وزیر را برآن میدارد که با کانال عربی "العربیه" مصاحبهای انجام دهد و نیز از سفیران همهی کشورها بخواهد که در نشستی در این مورد با آنها به گفت و گو بنشیند. او در این گفت و گوها نهایت تلاشش را به کار میگیرد تا به مردم و سفیران کشورهای مسلمان نشان دهد که در دانمارک سه قوهی قانونگذاری، اجرایی و قضایی از هم جدا هستند و به راستی نمیتوانند در کار هم دخالت کنند و نیز دولت دانمارک نه حق دارد و نه قدرتش را که در کار رسانهها دخالت کند.
همانطور که وعده کردم با آنکه آسان نبود، بی هیچ تفسیری جریان را روایت کردم. اما بد نیست اضافه کنم که هم روزنامهی یولندس پستن و هم دولت دانمارک دست راستی هستند.
مسعود کدخدایی
