بازگشت محمد نهاونديان از نيويورك به تهران، شرق

گروه سياسى، اكبر منتجبى: محمد نهاونديان به ايران بازگشت. معاون اقتصادى شوراى عالى امنيت ملى ايران كه چندى پيش از ايران خارج شده و به آمريكا رفته بود، به كشور بازگشت تا گزارش كار خود را به على لاريجانى دبير شوراى عالى امنيت ملى ارائه كند.لاريجانى روز گذشته در حاشيه يكى از سخنرانى هاى خود در مركز تحقيقات و استراتژيك مجمع تشخيص مصلحت نظام درخصوص سفر نهاونديان به آمريكا گفت: «از آنجايى كه آمريكا به ديپلمات هاى ايرانى ويزا نمى دهد، ما از سفر محمد نهاونديان به آمريكا استفاده كرديم تا مطالب مورد نظر خود را به محمدجواد ظريف نماينده ايران در سازمان ملل منتقل كنيم.» محمد نهاونديان تحصيلكرده كشور آمريكاست و «گرين كارت» يا همان مجوز اقامت اين كشور را دارا است. به همين دليل او در برخى مواقع و به ضرورت به آمريكا سفر مى كند. سفر اخير او به آمريكا توسط روزنامه انگليسى فايننشال تايمز اعلام شد. بلافاصله نگاه ها متوجه مرد اقتصادى شوراى امنيت شد. سفر او در اين شرايط به آمريكا به علت بحران به وجود آمده در پرونده هسته اى ايران و نيز اعلام مذاكرات ايران و آمريكا بر سر عراق حائز اهميت شد.با اين حال وزارت خارجه ايران رسماً اعلام كرد كه سفر او شخصى است و هيچ ارتباطى به مناسبات دو كشور ندارد. اما جنجال خبرى فروكش نكرد. از ديگر سو «شان مك كورمك» سخنگوى وزارت خارجه آمريكا نيز اعلام كرد كه سفر نهاونديان به آمريكا با هدف ديدار با مقامات آمريكايى صورت نگرفته است. او در پاسخ به اين كه نهاونديان چگونه پا به خاك آمريكا گذاشته است، گفت: «راه هاى متفاوتى براى ورود افراد به ايالات متحده وجود دارد.» رئيس جمهور محمود احمدى نژاد نيز در كنفرانس مطبوعاتى خود مورد پرسش خبرنگاران قرار گرفت كه به چه علت نهاونديان به آمريكا رفته است. او از اين سفر ابراز بى اطلاعى كرد. اين اظهارات ادامه پيدا كرد تا اينكه روز گذشته، كاندوليزا رايس وزير خارجه آمريكا اعلام كرد: «اعطاى گرين كارت به محمد نهاونديان نگران كننده است.» او محمد نهاونديان را يك ديپلمات بلندپايه ايرانى ناميد و گفت كه آمريكا مجوز اقامت وى را باطل خواهد كرد. رايس با اعلام اينكه وقتى از اين سفر آگاه شديم، بسيار نگران شديم گفت: مجوز اقامت نهاونديان در آمريكا باطل خواهد شد و ما در مورد علت اقامت وى در آمريكا و مبناى قانونى آن بررسى و سپس تدابير مناسب را اتخاذ خواهيم كرد. رايس با اعتراف به اينكه هنگامى كه مطبوعات حضور اين مقام ايرانى را در آمريكا خبر دادند دولت آمريكا غافلگير شد، گفت: اين امر زير پا گذاشتن قوانين است. اين مسئله تنها به شهروندان كشورى كه با آمريكا رابطه ديپلماتيك ندارد مربوط نيست بلكه فراتر از اين مسئله است كه وى يك ديپلمات بلندپايه است و اينك در آمريكا حضور دارد.
• نهاونديان كيست؟
محمد نهاونديان، فرزند حاج جعفر نهاونديان، بنيانگذار حسينيه زنجانى ها در خيابان شيخ هادى تهران است. دوره دبستان را تا سال پنجم در مدرسه جعفرى در گذر وزيردفتر درس خواند كه در آن ايام، مدرسه شماره يك جامعه تعليمات اسلامى بود. كلاس ششم دبستان به دبستان علوى رفت و دبيرستان را هم در دبيرستان علوى گذراند. او همچنان هر ساله، در ايام محرم به ياد پدر، حسينيه را در شب هاى عزادارى برپا مى كند.سال ۵۱ كه به دانشگاه پا گذاشت، رشته اقتصاد را براى خود انتخاب كرد. بعد از پايان دوره ليسانس، به تحصيل همزمان براى فوق ليسانس در دو رشته «برنامه ريزى شهرى و منطقه اى» و اقتصاد پرداخت. با اوج گيرى انقلاب، هردو رشته تحصيلى خود را رها كرد و بعد از يك وقفه زمانى، در سال ۶۴ به همراه همسر و چهار فرزند خود به آمريكا رفت و در دانشگاه جورج واشينگتن در رشته «اقتصاد» فوق ليسانس خود را پى گرفت. دكتراى خود را نيز در اين رشته گرفت و سال ۷۲ به ايران بازگشت. محمد نهاونديان علاوه بر تحصيلات آكادميك، دروس حوزوى نيز گذرانده است. پس از پايان دوره دبيرستان، شروع به مطالعات دروس حوزوى كرد و مقدمات را نزد برخى علما همچون علامه نورى، شهيد مطهرى و شوشترى گذراند. «شرح ابن عقيل» را با آقاى شوشترى گذراند، علم الحديث را با علامه نورى و برخى دروس فقه را با شهيد مطهرى گذراند. همين مسئله باعث شد كه با شهيد مرتضى مطهرى ارتباط بيشترى پيدا كند.در دوران دانشجويى، نزديكى او با مطهرى بيشتر از گذشته شد. علت جلساتى بود كه با ايشان داشت. «فلسفه تاريخ» را در جلسات خصوصى با او دنبال مى كرد. بعداً به اين نتيجه رسيد بهتر است با «اقتصاد اسلامى» بيشتر آشنا شود. همين موضوع مبناى تشكيل شوراى اقتصاد اسلامى شد كه توسط او و چند نفر ديگر پايه گذارى گرديد. اواخر سال ۵۳ با دكتر مشكات رئيس وقت دانشكده اقتصاد تهران صحبت هايى شد تا «درس اقتصاد اسلامى» در دانشكده برقرار شود. با اين حال جلسات بين دكتر شهيد بهشتى، باهنر و استاد جعفرى برگزار شد. مدتى بعد دكتر نمازى و صالح خو كه تحصيلكرده آمريكا بودند، به جمع اين افراد اضافه شدند. به اين ترتيب، او بى آنكه بداند، با بلندپايگان نظام جمهورى اسلامى كه قرار بود از سال ۵۷ تاسيس شود، نشست و برخاست داشت. ارتباطات با شهيد مطهرى بيش از گذشته شد. تا اين كه انقلاب به وقوع پيوست. پس از انقلاب شهيد مطهرى او را مى خواهد و مى گويد جلسات اقتصاد اسلامى را دوباره راه اندازى كند. چرا كه اكنون نياز به اين جلسات بيشتر از گذشته است.پس از انقلاب بلافاصله در شوراى خبر صدا و سيما مشغول به كار شد. زمانى كه صادق قطب زاده رئيس سازمان صدا و سيما بود. اختلافات با او باعث شد كه خيلى زود، اين سازمان را ترك كند. در همين ايام، دكتر صدر كه وزير وقت بازرگانى در دولت موقت بود، او را به اين وزارتخانه دعوت كرد و مسئوليت روابط عمومى را برعهده گرفت. بعد از واقعه هفتم تير، ۲۶ ساله بود كه به معاونت هماهنگى وزارت بازرگانى رسيد و پس از آن هم معاونت طرح و برنامه وزارت را برعهده گرفت. اينجا نيز نماند و به خاطر تفاوت ديدگاه با ديگران، از وزارت بازرگانى بيرون آمد و به قم رفت تا تحصيلات اسلامى خود را تكميل كند.

دو سال بعد (سال ۶۱) به آمريكا رفت.در واشينگتن موسسه اى تاسيس كرد به نام تحقيقات و اطلاعات اسلامى كه توانست با چهل مركز اسلامى آمريكا ارتباط برقرار و زمينه همكارى بين آنها را فراهم كند. حاصل اين همكارى شورايى بود به نام شوراى همكارى اسلامى. اين شورا يك دبيركل انتخاب كرد و يك هيات اجرايى. اين هيات اجرايى هر ماه در يكى از ايالت ها تشكيل جلسه مى داد. در يكى دو سال آخرى كه او در آمريكا به سر مى برد، تلاش كرد فعاليت هاى فرهنگى و آموزشى را فعال تر كند. حدود ۸ سال در آمريكا زندگى و تحصيل كرد. در اين مدت توانست جايزه دانشگاه جورج واشينگتن را به خود اختصاص دهد. پس از بازگشت در سال ،۷۲ بلافاصله به وزارت بازرگانى كه مديريتش برعهده يحيى آل اسحاق عضو شوراى مركزى جمعيت موتلفه بود، رفت. معاون او شد. تا سال ۷۶ كه انتخابات رياست جمهورى برگزار شد و سپس محمد شريعتمدارى وزارت بازرگانى را برعهده گرفت. تا سال ۸۰ در اين وزارتخانه ماند و پس از آن به علت اختلاف نظر، از آنجا بيرون آمد. مشاور اقتصادى سيدمحمد خاتمى، رئيس مركز ملى جهانى شدن و رئيس شوراى اقتصادى سازمان صدا و سيما سمت هايى بود كه از سال ۸۰ تا ۸۴ برعهده داشت. در جريان رقابت هاى انتخاباتى رياست جمهورى در سال ،۸۴ مديريت اقتصادى برنامه هاى على لاريجانى را برعهده گرفت. پس از تشكيل دولت نهم نيز يك باره نام او براى دبيركلى بورس مطرح شد اما وى نپذيرفت و ترجيح داد همكارى خود را با على لاريجانى كه به سمت دبير شوراى عالى امنيت ملى انتخاب شده بود، ادامه دهد و معاونت اقتصادى او در اين شورا را پيگيرى نمايد.
•••
محمد نهاونديان اكنون در تهران است. در مدت حضورش در آمريكا از سوى برخى محافل خبرى اعلام شد كه براى لابى گرى به آمريكا رفته و توانسته ارتباطات خوبى نيز برقرار كند. بنا بر اطلاعات رسيده او توانست درخصوص پرونده هسته اى ايران با برخى از ديپلمات هاى آمريكايى گفت وگو كند و تاثيرهايى بر پرونده بگذارد. هيچ كس ارتباطات او را تكذيب نكرد اما همه تاييد داشتند كه اين سفر بيشتر جنبه شخصى داشته است. با اين حال لاريجانى اعلام كرد كه ايران از حضور او در آمريكا، استفاده خود را برده است.