گزارش جلسه "جنبش زنان در ايران امروز" با حضور شادی صدر

دومين جلسه از سلسله جلسات زنان، فرصتها و موانع با عنوان "جنبش زنان در ايران امروز" با حضور خانم شادی صدر به همت انجمن اسلامی دانشجويان دانشکده مهندسی شيمی در دانشگاه صنعتی اصفهان برگزار شد.

خانم شادی صدر در ابتدای مراسم ضمن اشاره به اهميت بحث جنبش زنان گفت:قبل از اتفاقي كه افتاد(برنده شدن خانم عبادي)قرار بود درباره جنبش زنان و چگونگي اين جنبش و موانع موجودبر سرراه اين جنبش بود ولي بعد از جايزه صلح نوبل بايد بحثي نيز پيرامون اثار اين جايزه برجنبش زنان داشته باشيم. اگر تعاريف كلاسيك جنبش را بپذيريم نميتوانيم نام جنبش را براين مجموعه بگذاريم زيرا فاقد رهبري يا گروه رهبران است اهداف مشخص ومعيني ندارد وسازماندهي مشخصي ندارد. از نظر خيلي ها اين جنبش مساله مشخصي ندارد واين سوال خيلي هاست كه مگر زنان مساله اي دارند كه يك جنبش مورد نياز است. اما من فكر ميكنم كه با نگاه غيركلاسيكي به قضيه و ويژگيهاي كشورمان وبا توجه به اين كه چند ساله به ما اجازه دادند حرف بزنيم و ازادي نسبي مطبوعات داريم ميتوانيم به اين نتيجه برسيم كه اين در جامعه ايران جنبش ناميده ميشود و اين جنبش با ويژگيهاي خاص خودبومي است ومخصوص شرايط ايران است وصرفا اينكه اسم اين جنبش وجود داشته باشد يا نه كاربرد وفايده عملي ندارد و در نهايت براي كساني كه در حوزه حقوق زنان فعال هستند فرقي ندارد كه جامعه شناسها يا غيره ما را به رسميت بشناسند .اسمش مهم نيست مهمترين ويژگي جنبش زنان ايران ـ اراده جمعي بدون هماهنگي قبلي است .دكتر علي اكبر مهدي ازاين ويژگي جنبش به عنوان اراده جمعي بدون عامل نام بردند يا اراده جمعي بدون هماهنگي اين چيزي است كه همه توافق دارند اين مسا له بعد ازدوم خرداد پررنگتر شد و اينكه تعداد ناشران ، نويسندگان زن خيلي بيشتر شده اينها خيلي نشانه هاي خوبي است حركتهاي توداي در طبقات پايين جامعه مثل اينكه امار طلاق روز به روز بيشتر ميشود در جامعه ما ونكته مهم اينكه آمار طلاقهايي كه به درخواست زنان است در حال افزايش است اينكه در تهران 88 % درخواست طلاقها به در خواست زنان صورت ميگيرد تازه اينكه زنان بتوانند توافق مرد را بدست بياورند خيلي سخته و هيچ سيستم حمايت كننده اي هم براي زنان سرپرست خانوار نيست و اينكه در جامعه ما به زن مطلقه با ديدي كاملا منفي نگاه ميشود. اين آمار ي نيست كه فقط تحصيلكردها باشند يا اينكه اين كارها ساماندهي شده باشند با وجود اين آثار منفي آگاهي زنها خيلي رشد يافته است رشد استقلال زنها خيلي زياد شده است واين باعث شده است كه زنان امروزچيزهايي راكه توسط مادرهاومادربزرگ هايشان پذيرفته اند را نپذيرند با وجود اينكه در قانون خانواده مرد رييس است و با اينكه گرفتن طلاق بچه هارا از دست ميدهند طلاق انتخاب آنهاست .
وي در ادامه افزود: اگر ببينيد در بازي قرار گرفتيد كه هر طور بازي كنيد طرف مقابل برنده است ترجيح ميدهيد كه از بازي خارج شويد.با اينكه خانواده و فرهنگ و عرف اجازه اين كار رو بهشون نميدهد اما تغييراتي تدريجي در جامعه رخ ميدهد مثلا در نوع پوشش بدين معنا كه ما داريم بدون هماهنگي واينكه جنبش كلاسيك سازماندهي شده باشد دارند با تغيير رنگ لباس و نوع پوشش يك نوع خواسته ها و تمايلاتشان را نشان ميدهند .بعضي افراد ميگويند شما زنان خود نيز ميدانيد چه ميخواهيد البته شايد خيلي سخت باشد اينكه از طرف زنان ايران صحبت كنيم زيرا نميتوانيم به يك هويت يكپارچه براي زن ايراني معتقد باشيم .
اين فعال در زمينه جنبش زنان افزود: اهداف جنبش زنان را حول دو محور متمركز كنيم يكي كه پررنگ تر است اينست كه اصلاح قوانين نا برابري كه در مقابل زنان وجود و از بين رفتن تبعيضها و در اين مورد مخاطب حكومت هستند و در اين بخش مواجه با حكومت هستيم .
محور دوم : اصلاحات فرهنگي در حوزه زنان است و تغييراتي كه باعث ميشه نوع نگاه جامعه به زن متفاوت شود و هويت و كرامت انساني او به رسميت شناخته شود و نگاه جنبش دومي به او نشود در اين مقوله مخاطب جامعه و فرهنگ و سنت و عرف وآداب ورسوم است شايد تغيير دادن آن آسانتر از تغيير قوانين است زيرا در اين مسير مانع قانوني نداريم و به نظرمن در جامعه آزادانه تر ميتوان حركت كرد .
بارها گقته شده كه اين خواسته هاي زنان نيست، خواسته هاي عده اي زنان شكم سير بي مشكل است. اين بي انصافي است، زيرا هماهنگي با 12 هزار زن ايراني در طرح نياز سنجي زنان ايراني ممكن بوده كه سازماندهي شده بوده و همه اولويتها يكسان باشد 1 ـ اشتغال 2ـ نبود امكانات رفاهي و تفريحي 3 ـ امنيت 4ـ آزادي. شايد با ديد يك فرهنگ مرد سالاري و نگاه تبعيضي اين مشكلات اصلا وجود نداشته باشد زيرا مرد او را تامين ميكند نياز به تفريح هم ندارد چون كنج خانه محل ماواي اوست و...
بخاطر همين تفكر سنتي است كه زيادشدن تعداد زنان ودختران در دانشگاه را نگران كننده قلمداد ميكنند.
نكته ديگر اينست كه كه اختلاف نظر در اهداف جنبش زنان ايران بسيار نكته مثبتي است وتحولات ايران روبه رشداست ومازماني ميتوانيم ازجنبش زنان ايران باموفقيت ياد كنيم كه هرزني باهرتفكربتواندصداي خويش رابه گوش ديگران برساندوفضاي خوبي رابراي هماهنگي برسرموضوعهاي مختلف موجود باشد.
ايرادديگري كه به جنش زنان ايراني دادند،عدم هماهنگي اجتماعي وسازماندهي نداشتن نبردهاو ناهماهنگي هواداران كه به نظر من اين مشكل همه جنبشهادرايران است. مثلا جنبش اصلاحات نيزهم درگيرسازماندهي كردن نيروها ي خوداست كه البته من اين مشكل رادرجنبش دانشجوئي خيلي كمتر مي بينم.
وامامعضل بزرگ جنبش زنان كه فراگيرهم هست درخانه بودن زنهاست واين باعث جدائي آنهاازهم مي شود.در ايران زنان بطور سنتي جمعهاي خود را از قبيل روضه ـ سفره ـ مهمانـي ـ دوره و... را بصورت كاملا زنانه برگزار كنند. با نگاه صحيح به اين جمعها در اكثر آنها بحث استقلال مطرح بوده مانند اينكه در دوره قاجاريه خانم بي بي خانم استرآبادي كتاب معايب الرجال را در جواب تاديب السدان نگاشته است .
مشكل ديگر جنبش زنان فقدان آگاهي زنان نسبت به مسايل و كارهايشان است من در كارگاه تعاوني روستايي در روستايي به فاصله نيم ساعت از تهران سخنراني داشتم و فقط 1يک ساعت بدنبال پيدا كردن زبان مشترك با زنان آن روستا بودم. شما روستاهاي بندرعباس و بشاگرد و... را در نظر بياوريد.
نكته مهم ديگر اينست كه بتوانيم در موارد مشخص از فرصتها استفاده كنيم و استراتژي روشني داشته باشيم. مثلا براي تغيير قوانين فقهي جنبش زنان به بن بست رسيده است و اين استراتژي حقوقي جواب نداده است قانون اصلاح حضانت و كنوانسيون راي نياورده است و فقها ي روشن فكري كه مسايل را با مقتضيات زنان وفق ميدهند،ا اگر هم هستند ولي نميتوان بدنه حوزه وشوراي نگهبان را با خود هماهنگ كنند پس ما بايد با استراژي جديد بجاي فقه از حوزه اجتماع وارد شويم و از حوزه كنشگران اجتماعي وارد شويم.
اينكه آمار طلاق بالا رفته را بعضي گردن جنبش زنان مي اندازند اگر جنبش زنان اين قدرت را داشت كه بايد انقلاب ميكرد در صورتي كه حكومت حتي كنوانسيون با شرايط را هم نپذيرفت .
خانم صدر در قسمتی ديگر گفت: امروزه آمار بالاي طلاق ـ شوهر كشي ـ دختران فراري و ... ريشه در مسايل بسيار پايه اي مثل عدم برابري و تبعيض عليه زنان در خانواده دارند.
زني كه بعد از درخواست طلاق وعدم موافقت همسر و كشدادن دادگاه ديگر بجايي ميرسد كه شوهر خود را ميكشد اگر قوانين حمايتي از زنان را داشتيم كه اين اتفاق نمي افتاد اگرحق تمكين وجود نداشت بسياري از مشكلات وجود نداشت.
چرا مساله پسران فراري خنده دار به نظر ميرسد زيرا پسرها محدوديتهاي دختران را ندارند هر وقت بخواهندمي آيند و مي روند.اينكه 70 % دختران فراري از خانواده هاي مذهبي هستند،نشاندهنده محدوديتهاي بي مورد ودست پا گير براي دخترها در اين خانواده هاست. اين روزنامه نگار در مورد جايزه خانم عبادي و اثر آن روي روند جنبش زنان گفت: اول اينكه اين جايزه باعث شد كه زن ايراني در كانون توجه بين المللي قرار گيرد مهم است. يعني اينكه نگاهها معطوف به مساله زنان در ايران است كه يك زن ايراني مستحق چنين جايزه اي شده است.
وديگراينكه نگاهها به زن ايراني را عوض كردو چهره متفاوتي از زن ايراني را نشان داد زيرا خبرنگاراني كه از ايران و زنان آن خبر تهيه ميكردند بدون توجه به شرايط و فرهنگ يك سري مسايل رو مي بيند با تحليل خود اخبار را تحليل ميكند و اين با امنيت جور در نمي آيد ممكن است در جامعه ما مسايلي موجود باشد ولي از ديد يك خبرنگار خارجي نا آشنا خيلي اغراق ميشود.
احساس غرور و افتخار و اعتماد به نفسي كه بعد از اين جايزه به جنبش زنان تزريق شد روي حركتهاي مردمي خيلي موثر است و در بعضي مواقع كه به مشكلات برخورد مي كنيم مي فهميم كه نبايد دلسرد شد خانم عبادي با اينكه مردمي عادي بود نه تاييد حكومت رو داشتند ونه ثروتي با دانش با شرايط مبارزه كردند و نتيجه هم گرفتند و اين نقطه اميدي است و به نظر من احساس افتخار اين جايزه ميتواند مبناي عمل جمعي مشترك ماباشد هر چند كه جدا جدا هستيم.
خانم صدر در جواب اين سوال که جايزه صلح نوبل سياسی است گفت: زمانيکه جايزه صلح نوبل به آقای ماندلا داده ميشد سياسی و خط دار نبود و البته به خانم عبادی کاملاً معنی داردو نهادی مانند بنياد صلح نوبل کار بی معنی نمی کند و برای جايزه دادنش يکسری معيارهايی دارد. اگر فرضاً جايزه سياسی و خط دار هم باشد، چرا در مورد افراد ديگر اين نکته ذکر نشد. چرا حالا که اين جايزه به يک زن ايرانی داده شده که از بد حادثه در جناح بنديهای سياسی ايران و در حکومت نيست وکار حقوقی ميکرده اين مسئله مطرح شد. اين مسئله بی انصافي است و ناديده گرفتن زحمات و پيشينه يک انسان.
در پايان اشاره می شود سومين جلسه از جلسات زنان موانع فرصتها در روز چهارشنبه هفته آينده با حضور آقای جلايی پور برگزار می گردد.

انجمن اسلامی دانشجويان دانشگاه صنعتی اصفهان