جادو در مذهب، بخش دو: مراسم قربانى كردن گوسفند، عباس احمدي

خلاصه

در بخش نخست یعنی در مقاله ی "عید پوريم"، نشان داديم كه مراسم هامان سوزان و عمر كشان و جادوگر سوزان و سنگسار و كارهايى از اين قبيل، از آيين هاى عصر جادو، به خصوص جادو ی شکار، سرچشمه گرفته است و نوعى جادوى تقليدى به شمار مى رود.

در اين مقاله مى خواهيم نشان بدهيم که مراسم قربانى كردن گوسفند ريشه در يكى از آيين هاى عصر جادو، يعنى آيين گاو كشى دارد. آنين گاو كشى، نوعى جادوى سرايتى براى انتقال نيروى بارورى و بركت از گاو به زمين و انسان مى باشد.

آيين قربانى كردن گوسفند

آيين قربانى كردن گوسفند، در بسيارى از مذاهب انجام مى شود. براى اين كار، گوسفندى را براى چند روز پروار مى كنند. در روز موعود، گوسفند را روی زمین دراز مى كنند، چند جرعه آب در دهانش مى ريزند، دعايى مى خوانند، و سپس با كارد گلوى او را مى برند. پس از آن كه همه ى خون گوسفند به روى زمين ريخته شد، گوشت او را بين نزديكان و همسايگان تقسيم مى كنند.

تصویر 1 – گوسفند مقدس را شهید کرده اند
و خون بارورکننده ی او را بر زمین ریخته اند

در مراسم قربانى كردن گوسفند سه نكته وجود دارد:

نكته ى اول، خودكلمه ى گوسفند است. كلمه ى گوسفند از دو بخش درست شده است: يكى “گو” به معناى گاو و ديگرى “سفند” به معناى مقدس. بنابراين واژه ى گوسفند در لغت به معناى “گاو مقدس” است. چرا به اين حيوان، گاو مقدس مى گويند؟ اصلا تقدس گاو از كجا آمده است؟ چرا بايد گاو، مقدس باشد؟ چه ارتباطى بين اين گاو مقدس و گاو مقدس هندوان و يا گاو مقدس مصريان وجود دارد؟

نكته ى دوم خون گوسفند است. چرا بايد خون گوسفند به زمين بريزد؟ چه رازى در خون گوسفند نهفته است؟ اگر گوسفند، مقدس است، چرا او را به قتل مى رسانند و خونش را به زمين مى ريزند؟ اين چه نوع تقدسى است كه با مرگ و قتل و خونريزى همراه است؟

نكته ى سوم گوشت گوسفند است. خوردن گوشت گوسفند چه خاصيتى دارد؟ چرا گوشت اين حيوان مقدس را مى خورند؟ چه چيزى در اين گوشت وجود دارد كه آن را از ساير گوشت ها متفاوت مى كند؟

آيين گاو كشى

براى پاسخ به اين پرسش ها از عصر علم به عصر مذهب و از عصر مذهب به عصر جادو مى رويم. در عصر جادو، بوميان ايران معتقد بودند كه روح بارورى و بركت در كالبد گاو زندگى مى كند و گاو را مقدس مى داشتند. آن ها طى مراسم مخصوصى به نام مراسم گاو كشى، اين گاو مقدس را مى كشتند و گوشت او را مى خوردند و خون او را بر زمين مى پاشيدند.

اگر گاو مقدس بود پس چرا او را مى كشتند و خونش را به زمين مى ريختند و گوشتش را مى خوردند؟ هدف از اين كار چه بود؟ پژوهشگران سه هدف براى مراسم گاو كشى قايل اند:

۱) اولين هدف، انتقال روح بارورى و بركت از كالبد كهنه به كالبد تازه بود. روح بارورى و بركت، جاودانى و ابدى بود، اما كالبد گاو، ميرنده و فانى بود. كالبد فانى و ميرنده را مى كشتند تا آن روح باقى و جاودانى از كالبد كهنه به كالبد تازه برود و در آن جا زندگى از سر گيرد.

۲) دومين هدف بارور كردن زمين بود. خون گاو شهيد شده را به زمين مى ريختند تا نيروى بارورى و بركت از خون گاو به زمين منتقل شود و باعث حاصلخيزى زمين شود. اين نوعى جادوى “سرايتى” است كه خواص يك چيز از طريق تماس به چيز ديگرى منتقل مى شود.

۳) سومين هدف انتقال نيروى بارورى و بركت از گاو به انسان بود. گوشت گاو را مى خوردند تا خاصيت بارورى بركت را از گاو به خود انتقال دهند. اين نوعى جادوى “سرايتى” است كه خواص يك چيز از طريق بلعيدن و خوردن به شخص ديگر منتقل مى شود.

ميتراى گاو كش

تصویر 1 – ايزد مهر, گاومقدس را شهید کرده است
و خون بارورکننده ی او را بر زمین ریخته است.

گاو كشى و شهيد كردن گاو، يك آيين جادويى مهم بود كه مرگ و زندگى قبيله اى به آن بستگى داشت. در سپيده دم عصر مذهب، هر چند، روح بارورى و بركت به صورت ايزد بارورى از زمين به آسمان رفت، اما آيين جادويى گاو كشى از ميان نرفت بلكه به شكل ديگرى به زندگى خود ادامه داد. به عنوان مثال، در كيش مهر پرستى و ميتراييسم، آيين گاو كشى به صورت يك آيين مذهبى در آمد. در بسيارى از كنده كارى ها و نقاشى هاى به جا مانده از مذهب مهر پرستى، ايزد مهر، گاوى را مى كشد و از دم گاو شهيد شده، خوشه هاى گندم مى رويد. در اين جا نيز روح مقدس بارورى بركت از راه جادوى سرايتى از بدن گاو به زمين انتقال مى يابد و گاو شهيد شونده با شهادت خود باعث رستاخيز و زنده شدن دانه هاى گندم از زير خاك مى شود. در شاهنامه نيز پس از شهادت سياووش، از خون او گياهى مى رويد كه ياد آور روييدن گياه از خون گاو شهيد شونده در عصر جادوست.

گاو كشى و مراسم قربانى كردن گوسفند

ردپاى آيين گاوكشى در مراسم قربانى كردن گوسفند به خوبى ديده مى شود. اكنون مى توانيم به پرسش هاى ابتداى مقاله پاسخ بدهيم.

پرسش ۱- چرا گوسفند، مقدس است؟

پاسخ- تقدس گوسفند يا “گاو مقدس” از آن جا آمده است كه در عصر جادو بوميان ايران معتقد بودند كه روح باروى و بركت در كالبد اين حيوان زندگى مى كند نام گوسفند يا گاو مقدس، دقيقا به اين موضوع اشاره مى كند. صفت “سفند” يا “سپند” كه در كلمه ى زرتشتى “سپند مينو” يا روح مقدس نيز آمده است از آيين هاى جادويى عصر جادو سرچشمه گرفته است.

پرسش ۲ - چرا خون گوسفند را به زمين مى ريزند؟

پاسخ- خون گوسفند يا گاو مقدس را به زمين مى ريزند تا زمين را از راه جادوى سرايتى بارور كنند و باعث بارورى گياهان شوند. به همين علت است كه نمى توان گوسفند را مثلا خفه كرد به نحوى كه خون او به زمين نريزد. بايد خون باروركننده ى او به زمين بريزد اين قسمت از مراسم قربانى كردن گوسفند ريشه در آيين هاى جادويى عصر جادو دارد كه پس از هزاران هزار سال يعنى از دوره ى نوسنگى تا كنون به همان صورت اوليه، حفظ شده است.

پرسش ۳ - چرا گوشت اين حيوان مقدس را مى خورند؟ چه چيزى در اين گوشت وجود دارد كه آن را از ساير گوشت ها متفاوت مى كند؟

پاسخ - گوشت گوسفند يا گاو مقدس را مى خوردند تا خاصيت بارورى بركت را از گوسفند به خود انتقال دهند. اين نوعى جادوى “سرايتى” است كه خواص يك چيز از طريق بلعيدن و خوردن به شخص ديگر منتقل مى شود.

قربانی کردن مرغ

این روزها در میان ایرانیان رسم است که پس از خرید اتومیل، مرغی را قرباتی می کنند و پنجه ی خود را در خون مرغ می زنند و آن گاه پنخه خونین را به بدنه ی اتومیل می مالند. این نیز نوعی جادوی سرایتی است که بوسبله ی آن می خواهند نیروی باروری و برکت را از خون مقدس قربانی به اتومبیل انتقال بدهند. در این جا، به خاطر ارزانی قیمت، مرغ جای گوسفند یا گاو مقدس را گرفته است. بطور کلی، مرغ و گوسفند و گاو، همگی جانشین نمونه ی اصلی، یعنی جانشین قربانی کردن کودکان نوبالغ، می باشند.


تصویر 3 – آخوند قبیله ی آزتک، کودک نوبالغی را شهید کرده است و خون بارورکننده ی او را بر زمین ریخته است.

قربانی کردن کودکان نوبالغ در بین سرخ پوستان، مخصوصا آزتک ها و مایاها، رواخ داشته است. رفنه رفنه، گوسفند جای کودک نوبالغ را گرفته است. بومیان عصر جادو معتقد بودند که کودکان در آستانه ی بلوغ، سرشار از نیروی بارورى و بركت می باشند و می خواستند با خون بارورکننده ی آنها، زمین را بارور کنند.

نتيجه گيرى
مراسم قربانى كردن گوسفند، ريشه در يكى از مهم ترين آيين هاى عصر جادو، يعنى آيين گاو كشى دارد. آنين گاو كشى، نوعى جادوى سرايتى براى انتقال نيروى بارورى و بركت از گاو به زمين و به انسان مى باشد.

***
[email protected]
AbbasAhmadi.Tripod.com
JadooInReligion2.doc

تبليغات خبرنامه گويا	[email protected]