شكار گاه خصوصى و شبكه تلويزيونى، حسين مرعشى، روزنامه شرق

مريم خورسند: «حسين مرعشى» رئيس جديد سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى و جديدترين معاون رئيس جمهورى را درست در هفتمين روز كارى تازه اش، ديديم. اما پاسخ هايش در قبال پرسش هاى كوتاه و بلند «شرق» نشان داد كه در گذر اين هفت روز كارى، بسيار براى منصبى كه براى آن انتخاب شده انديشيده است. اما اينكه همه انديشه ها و رويا هايش براى به تحقق رسيدن درآمد ۲۵ ميليارد دلارى حاصل از صنعت گردشگرى براى ايران ۱۴۰۴ با واقعيت همراه است يا خير، بايد منتظر گذشت زمان ماند. يك انتظارى يك ساله تا پايان رياست جمهورى خاتمى و شايد هم بسى طولانى تر. برنامه هايش را براى ما گفت.

برنامه هايى كه شايد حتى طرح آن، مخالفان بسيارى را برانگيزد. او خواستار حضور پررنگ بخش خصوصى در حوزه ميراث فرهنگى و حتى يگان ويژه پاسداران ميراث فرهنگى كشور است. به ايجاد شكار گاه هاى خصوصى مشروط به توليد و حفاظت از عرصه هاى طبيعى براى جلب گردشگر مى انديشد و درصدد است در صورت فراهم شدن امكانات يك شبكه تلويزيونى ويژه ميراث فرهنگى و گردشگرى راه اندازى كند. بسيار اميدوار است، اميدوار به اتفاقى كه روياى مديران سابق ميراث فرهنگى و گردشگرى بود.

• جالب نيست كه شروع فعاليت شما همزمان با برگزارى هفته ميراث فرهنگى شد؟

بله. حداقل فرصتى پيش آمد تا سريع تر در اين حوزه ارتباط برقرار كنم.

• حالا چرا شما براى اين منصب انتخاب شديد؟

از آقاى رئيس جمهور بپرسيد.

• به طور حتم توانايى هايى داشتيد كه براى سازمان جديد كه چالش هاى بسيارى را در عرصه هاى داخلى و خارجى به همراه دارد، انتخاب شديد؟

واقعيت اين است كه در قالب شوخى و جدى در صحن مجلس در اين باره صحبت كردم، اما در نهايت براى خودم بسيار اهميت داشت تا در مقابل كارى كه به من ارجاع شده مقاومت نكنم. به آقاى رئيس جمهور هم توصيه كردم كه كار را به آدم صالحى بسپارند. اما چون خيلى آدم محجوبى هستم، خيلى مقاومت نكردم و پذيرفتم.

• به هر حال شما انتخاب شديد و اين مسئوليت را پذيرفتيد. از برنامه هاى كوتاه مدت تان برايمان بگوييد، برنامه هايى كه در نهايت ما را با نگاه شما در اين حوزه آشنا تر مى كند.

ما در حال حاضر در مقطعى هستيم كه در هر دو حوزه ميراث فرهنگى و گردشگرى از گذشته اقداماتى براى رونق آن انجام شده و اقدامات خوب و مثبتى هم بوده است. شايد نخستين حركت من تجديد سازمان باشد. اينكه دو سازمان تبديل به يك سازمان واحد شده اند و قرار است اين سازمان براى سال هاى طولانى ماندگارى داشته باشد، بايد به گونه اى پايه ريزى شود كه با هر تغيير و تحولى به هم نريزد و اين ساماندهى و سازماندهى مستلزم تكيه به اطلاعات گذشته، آشنايى با افق هاى آينده است. بعد از استقرار سازمان جديد، برنامه هاى نيمه كار ه از قبل باقى مانده را پيگيرى خواهيم كرد. در حوزه ميراث فرهنگى شاهد يك نو آورى هستيم كه با اين نوآورى بناى خوبى براى سازمان گذاشته شده است.

البته در اين مقطع هم تلاشم اين است كه بحث ميراث فرهنگى به يك بخش سازمان ستادى تبديل شود و علاقه مندان به اين حوزه وارد عمل شوند. در صورت تبديل شدن به ستاد، فعاليت ها و اجراى آن به اهل فن واگذار خواهد شد. در حال حاضر سه كار مشخص در ذهن دارم كه نخستين اقدام ساماندهى تبليغات جهانگردى در عرصه داخلى و خارجى است. به اعتقاد من تبليغات براى معرفى فرصت ها و جاذبه هاى گردشگرى ايران تاكنون در حد صفر است. همچنين فضاى منفى ناشى از تبليغات سياسى عليه ايران بر بازار گردشگرى ايران سنگينى مى كند. به همين دليل خيلى سريع به رسانه هاى جهانى سفارش كار خواهيم داد و از ظرفيت ها نهايت استفاده را خواهيم برد. تسهيل رواديد به ايران را پيگيرى خواهيم كرد و در داخل كشور نيز با بخش خصوصى و آژانس ها همكارى مستقيم خواهيم داشت.

• اما وضعيت هتل ها و مراكز اقامتى ايران يكى از نخستين مشكلات فراروى جذب گردشگر است.

ما از سرمايه گذارى براى اين بخش و بهبود شرايط هتلدارى در ايران حمايت خواهيم كرد. ما براى انجام كار دراز مدت احتياج به بسيج عمومى در سراسر كشور داريم. اين هماهنگى بايد بين بخش هاى مختلف و وزارتخانه هاى مرتبط مشخص شود.

• اما اين بسيج عمومى و ايجاد هماهنگى بين بخش ها نيازمند يك قدرت اجرايى است.

اين كار را از طريق شوراى عالى ميراث فرهنگى و گردشگرى پيگيرى خواهيم كرد. در مجموع تصورمان بر اين است كه صنعت گردشگرى در برنامه چهارم توسعه با حدود بيش از ۲۰ درصد رشد سالانه به حركت درخواهد آمد و در نهايت با نرخ هاى رشد با كمتر از ۲۰ درصد رشد ادامه پيدا كند تا در نهايت در سال ۱۴۰۴ كه قرار است ايران از لحاظ اقتصادى و فرهنگى قدرت برتر منطقه باشد، بتوانيم حدود ۲۰ ميليون گردشگر داخلى و ۲۰ ميليون جهانگرد خارجى جلب كنيم.

• به مسئوليت وزارتخانه ها اشاره كرديد، از آنها چه انتظارى داريد؟

برنامه اى از قبل تهيه شده _ طرح ملى گردشگرى _ كه مصوب هم هست. در واقع اين مسئله به نوعى به همه مربوط مى شود، به عنوان مثال در بخش آموزش در حوزه مدارس و در صداوسيما بايد جامعه را آماده كنيم. اينكه جهانگرد مهمان ما است و بايد همگى يك بار ديگر اين درس را مرور كنيم. بايد در درسمان تكرار كنيم كه جهانگردى فقط اقتصاد نيست بلكه يك نياز درونى است و ارتباط برقرار كردن با ديگر دولت ها منجر به رشد ملى و رشد شخصيت مى شود. نكته مهم تر اينكه صنعت گردشگرى در ايران بايد به مثابه يك خط توليد عمل كند. از مامورى كه در مرز ايستاده، تا راننده اى كه خدمات حمل ونقل را به گردشگر ارائه مى دهد و... در اين خط توليد حتى بايد به ايجاد كارت هاى اعتبارى بين المللى توجه كرد. اين كار در حد يك ميزبانى ملى است. به همين دليل دبيرخانه اى ايجاد خواهيم كرد كه جايگاه بخش ها را مشخص خواهد كرد. حتى مى توانيم در عرصه طبيعت و اكوتوريسم نيز شكار گاه خصوصى ايجاد كنيم كه همزمان هم توليد و هم عرضه را در اين بخش اضافه كنيم. همه حرف من اين است كه راه اندازى اين صنعت كار يك گروه يا سازمان نيست.

اگر خودمان را با ديگر كشور ها مقايسه كنيم مى بينيم كه آسان ترين و مهم ترين منبع درآمدى ما نفت است. اگر از همين امروز برنامه ريزى كنيم تا به ۲ ميليون گردشگرى سال ۱۴۰۴ برسيم به معنى اين است كه مستقيم و غيرمستقيم از بخش خارجى ۲۵ ميليارد دلار درآمد خواهيم داشت كه معادل بهاى فروش نفت همين امروز است. شما بپرسيد كه براى همين نفت و كسب اين ميزان درآمد چند سال و چه قدر سرمايه گذارى كردند. از زمان قراردار دارسى تا همين امروز همواره براى صنعت نفت ايران سرمايه گذارى شده، در حالى كه از اين ۲۵ ميليارد دلار حدود ۲۰ ميلياردش فروش مخزن است و ۵ تا ۶ ميلياردش هم ارزش افزوده است كه نيمى از آن متكى به صنعت و دانش خارجى است. اين صحبت من به منزله مخالفت با صنعت نفت نيست، چون معتقدم همه ما سر سفره نفت نشسته ايم. ولى اين نفت با همه مزايايى كه دارد مى تواند در مقابل درآمد جهانگردى كمرنگ و ناچيز شمرده شود.

• لايحه برنامه چهارم توسعه مى تواند كمك رسان برنامه هاى شما باشد و يا اينكه مغايرت هايى وجود دارد؟

سهم بخش ها هنوز مشخص نشده. در اين برنامه دولت ۸ درصد رشد را براى بخش خدمات پيش بينى كرده كه ما ۹ درصد را پيشنهاد داديم اما در حال حاضر براى بخش گردشگرى رشد ۲۰ درصد را پيشنهاد مى دهيم و معتقديم مى توانيم آن را محقق كنيم. با اين حساب چون رشد روى رشد مى آيد و در بخش اجتماعى در پايان برنامه چهارم به رشد ۲۵۰ درصد خواهيم رسيد كه البته مستلزم وجود و ايجاد امكانات است.

• اما در برنامه چهارم توسعه ما برنامه كاهش بدنه دولت را داريم، در حالى كه شما براى رسيدن به برنامه هاى از قبل طراحى شده نيازمند تجهيز و تكميل كادر يگان ويژه پاسداران ميراث فرهنگى هستيد و در حوزه گردشگرى نيازمند نيرو هاى آموزش ديده و مسلط به همان ميزبانى مورد نظر، با اين شرايط آيا موفق مى شويد؟

اينها موانع محسوب نمى شود. بلكه تسهيلاتى كه اين فرصت را مى دهد تا تعداد كارمندان دولت را كم كنيم، منجر به افزايش كارايى بودجه مى شود. كسانى كه درگير اين صنعت هستند، تعدادشان كم نمى شود بلكه رابطه آنها تغيير مى كند. به عبارتى هر كسى بيشتر توليد كرد بيشتر پول دريافت مى كند.

• در بخشى مثل يگان ويژه چه طور، وقتى كه اين افراد به نوعى ضابط قضايى محسوب مى شوند نمى توان به منزله بخش خصوصى با آنها برخورد كرد.

ما حتى يگان ويژه پاسداران ميراث فرهنگى را هم به صورت دولتى سامان نخواهيم داد و به طور حتم با شركت هاى ذى صلاح قرارداد خواهيم بست و خدمات حفاظت را خواهيم خريد. در واقع اگر اتفاقى رخ داد و يا اثرى تخريب شد، يقه چه كسى را مى توان گرفت؟ آيا مى توان يقه مديرى را گرفت كه ۱۵۰ هزار تومان حقوق دارد و از او پرسيد چرا اين اتفاق بزرگ و تاريخى رخ داد؟ به طور طبيعى وى در قبال همان ميزان حقوقى كه دريافت مى كند مسئوليت دارد. مهم اين است كه در حفاظت از ميراث فرهنگى حتى چگونگى حفاظت از يك اثر مشخص شود، اين كه چه كسى به طور مستقيم مسئول حفاظت از اين اثر است و كدام شخصيت حقيقى و حقوقى پاسخگوى ماست. مى توان صنعت بيمه را به طور مستقيم وارد اين حوزه كرد و از آن بهره برد. در ثانى مگر دولت بايد همه چيز را محافظت كند.

در حوزه ميراث همه بخش ها دولتى است. اين كه حتى همه موزه هاى كشور دولتى باشد اشتباه است. بخش دولتى اين خاصيت را دارد كه مقابل ابتكارات و اختيارات را مى گيرد. به عنوان مثال موزه سعدآباد با آن امكانات و جاذبه ها، جدا از اين كه مجموع ۱۸ كاخش فقط ده تاى آن هنوز موزه است چرا در مقابل هزينه يك ميليارد تومانى در سال بايد فقط ۱۵۰ ميليون تومان درآمد داشته باشد. چرا موزه هاى ما بايد ساعت ۶ بعدازظهر تعطيل باشند در حالى كه در همان ساعت مردم فرصت پيدا مى كنند كه به موزه بروند. در نهايت اين كه ما از بخش خصوصى حمايت خواهيم كرد و در صدد هستيم براى كسانى كه انگيزه فرهنگى، ملى، مذهبى و حتى مالى دارند و قصد دارند كه توليد ثروت كنند، عرصه را فراهم كنيم و در مقابل هم اصول، قوانين و ضوابطى داريم كه به آن پايبند هستيم و معتقديم اين اصول بايد رعايت شود.

• براى آموزش جهانگردى تان هم فكرى كرده ايد؟

همان بحث اطلاع رسانى است. تربيت نيروى راهنما و استفاده از ابزار و امكانات. شايد لازم باشد كه براى اين كار يك شبكه تلويزيونى داير كنيم كه در دست مطالعه است. اين كه يك شبكه ميراث و گردشگرى داشته باشيم و به طورى جدى اطلاع رسانى كنيم.

تبليغات خبرنامه گويا	[email protected]

• جناب رئيس سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى، از ميان سايت ها، تپه ها و آثار باستانى كدام ها را ديده ايد و به كدام ها علاقه شخصى داريد؟

به طور طبيعى چون در كرمان بودم از لحاظ روانى انس و ارتباطم با ارگ بم بيشتر است. از ايران، فارس، كرمانشاه، تبريز، قزوين و سلطانيه زنجان و الموت را ديده ام، ولى در خوزستان هنوز موفق به ديدن چغازنبيل نشده ام. ايران آنقدر بزرگ است كه براى ديدن همه زاويه هايش به ۲۰ سال زمان نياز است. ولى از ميان آثار احساسم به ارگ بم است. مثل خانواده اى كه بزرگ تر طايفه اى دارد و اين بزرگ طايفه و خاندان در ICU بسترى است وهمه هم نگرانش هستند، احساس من به ارگ بم چنين است.

• در حوزه گردشگرى چه طور، كدام يك از قطب هاى گردشگرى ايران را دوست داريد؟

شما لذت شناور شدن در درياچه اروميه و در زمستان سرد رفتن در چشمه هاى آب گرم سرين و حركت در بيابان هاى لوت را با چه چيزى مى توانيد مقايسه كنيد؟ اما معتقدم بايد براى همه شرايط به گونه اى فراهم شود كه امكان دسترسى به همه جا وجود داشته باشد. اين كه يك نفر در قلب كوير سايتى را آماده كند كه مردم شب ها در كوير بخوابند اصلاً غير ممكن نيست.

• در حوزه ميراث معنوى يكى از چالش هاى پيش رو ثبات نوروز و پيوستن به كنوانسيون ثبت آثار معنوى در يونسكو است. براى شروع كارتان مى خواهيم از شما قول بگيريم كه در اين حوزه همكارى مى كنيد و خبرهاى خوبى به ما خواهيد داد.

من همه تلاشم را خواهم كرد و از همه ظرفيت هاى موجود در سازمان براى اين كار استفاده خواهم كرد. حتى شخصاً از آقاى بهشتى خواسته ام كه اين قضيه را دنبال كنند، كه اميدواريم به نتيجه برسد.