گزارشی از خودکشی در بین جوانان، فنجانی چای با طعم پیف پاف، سينا

تهران _خبرگزاری سینا
گروه آسیب های اجتماعی: 1- پسر جوانی در اتاق خود هنگامی که اعضای خانواده اش در منزل نبودند خود را حلق آویز کرد .علت خودکشی این جوان 18 ساله ،سخت گیری بیش از حد پدرش در درس و ارتباط او با دوستانش ذکر شده است .
2-نسترن در آشپزخانه درانتظار مرگ به سر می برد .ده دقیقه ای است که یک لیوان چای پر از سم راخورده ولی هنوز زنده است!
با سختی بلند می شود و شماره تلفن همراه پدرش را می گیرد ."سلام بابا من چای حاضر کردم زود بیایید باهم چای بخوریم" و تلفن را قطع می کند.پدر نسترن 24 ساله که از صدای مضطرب و لرزان دخترش احساس ترس کرده بود به همراه خانواده به منزل دخترش می رود .نسترن.....نسترن و خانه ای که سکوت فریاد می زند و یادداشتی بر روی میز آشپزخانه: "به آخر خط رسیده ام. فکر می کنم سرنوشتم همین بود .بهتر است الان بمیرم تا اینکه سال ها در کنار تزریق،با بدبختی زندگی کنم... .
15 روز بعد همسر نسترن،محسن نیز خودش را دار می زند تا به نسترن بپیوندد. پدر و مادر محسن در حالی با صورت کبود پسرشان روبرو می شوند که عکس های نسترن فرش اتاق شده بود.
3-دختر 19 ساله ای توسط برادرانش تهدید به قتل می شود به این دلیل که یکی از همسایه ها به آنهاخبر می دهد او را موقع حرف زدن با پسر غریبه ای دیده است.برادران ایلامی بدون اینکه از صحت وسقم این خبر مطمئن باشند دختر را تحت فشار قرار می دهند دختر بی پناه سراغ هر کس که می رود نتیجه ای نمی گیرد،با افزایش تهدیدهای برادرانش خود را به آتش می کشد تا به اصطلاح لکه ننگ خانوادگی را از بین ببرد.
این چند خبر خودکشی به مصداق یکی از هزار حوادث و وقایعی است که همه روزه در سطح تهران و سایر شهرهای ایران روی می دهد و تنها معدودی از آنها به صفحه مطبوعات راه پیدا می کنند.محدوده زمانی اخبار بالا تنهاچند ماه است و حوادثی نظیر آنچه نوشته شد از فرط تکرار و یکنواختی تقریبا برای همه خوانندگان مطبوعات عادی شده است.
از نگاه زیگموند فروید شخصی که دست به خودکشی می زند قربانی مرگ پرخاشگرانه ای است که در عوض متمایل شدن به خارج به سوی خود شخص متوجه می شود .
فروید احساس گناه و نیاز به مجازات را نیز عامل دیگری برای خودکشی می داند .اما دورکیم بر خلاف فروید که انگیزه های شخصی را در علت خودکشی سهیم می داند ، عقیده دارد خود کشی ها نمودهایی فردی اند که دارای علل اساسا اجتماعی هستند .منشا این جریان ها خودکشی زا نیز در اجتماع است.
در جامعه ایران به قول دکتر سالارزاده جامعه شناس ،نظریه دورکیم بیشتر صدق می کند ،او می گوید:"در جوامعی مثل جامعه فعلی ،که در حال گذار از سنت به مدرنیته است علل نابسامانی های اجتماعی بیشترین تایید را در افزایش خود کشی دارد.همچنین افزایش آگاهی افراد و بالطبع افزایش توقعات آنان و عدم ارضای این خواسته ها توسط دولت در افزایش میزان خود کشی موثر است .گاهی هم عامل سنت می تواند عامل افزایش خود کشی باشد .مثل خودسوزی دختران ایلامی و یا بندر ترکمن که سنت در آنجا قومی و پایدار است".
طبق اطلاعات و آماری که از وزارت کشور بدست آمده است انگیزه خودکشی در دسته های ناموسی،اختلافات خانوادگی،تحصیل و ازدواج،شکست و ناامیدی فقر و تنگدستی ،اختلال حواس،بر ملا شدن حقایق و اسرار،ترس از مراجعت به خانواده بخصوص در زنان بعد از ازدواج ،استرس ها و فشارهای لحظه ای روحی و روانی،تنهایی،عشق و تمایلات شدید عاطفی و اعتیاد به مواد مخدر مواد توهم زا و الکل ،طبه بندی شده است.
در این بین سهم خودکشی با انگیره اختلافات خانوادگی بین 32 تا 41 درصد بوده است و بعد از آن شکست و ناامیدی در صدر جدول قرار دارد.
دکتر آذردخت مفیدی روانشناس، مهمترین علت افزایش نرخ رشد خودکشی در بین جوانان را تربیت نادرست خانواده ها می داند:" خانواده های نسل قبل به دلیل شرایط بد اجتماعی و اقتصاد ی سال های گذشته نتوانسته اند بعضی از خواسته های فرزندانشان را برآورده کنند. بنابراین نتوانستند کودکان خود را مستقل بار آورند. نسل قبل مدام احساس گناه می کند،برای همین می خواهد پدر و مادر خوبی باشد واین باعث می شود که کودکش در جوانی احساس خردسالی کند .برای همین جوان امروز در ابتدای بزرگسالی وقتی با کوچکترین مشکل یا استرسی مواجه می شود ،سیستم تطابق او به هم می خورد".
دکتر مفیدی با تقسیم دو نوع رفتار در بین انسان ها ،گفت:" عده ای از آدم ها هستند که خود را با جهان بیرون همگون می کنند و عده ای دیگر جهان بیرون را به گونه ای تطبیق می دهند که مطابق میل آنها باشد. اما بهترین شیوه آمیزه ای است از این دو، جوان امروز با زندگی بزرگسالی نمی تواند کنار بیاید و مدام احساس ناکامی می کند. قدرت کنترل استرس ها را ندارد. چون اوهنوز در کودکی مانده است".
مفیدی خشم ونارضایتی جوان از زندگی را مثل خنجری می داند که دوطرف را نشانه گرفته ،یک طرف آن به سوی عوامل بیرونی است که منجر به خشونت و رفتارهای پرخاشگرانه می شود وسمت دیگر آن به طرف خودش است که موجب بی انگیزگی در او شده و به خودکشی یا خود آزاری منجر می شود.

این روانشناس معتقداست:" اگر جوان در محیط خانه یاد بگیرد که علت ناکامی های خود را به دیگران نسبت ندهد وبه نوعی خود را با واقعیت زندگی هماهنگ کند ،آنگاه شکست های تحصیلی،عشقی و یا اجتماعی اش را تجربه های تلخ تلقی می کند نه اینکه دست به خودکشی بزند . این مهم هم فقط با آموزش به آنها از کودکی میسر می شود .بنابراین نقش خانواده ها در پرورش جوان شاد،سالم ،پویاو توانمندبسیار با ارزش است.کودکانی که درخانواده های با نظم ومقررات بزرگ می شوند، سنجش واقعیت وتطبیق آن را با دنیای بیرون بهتر درک می کنند.
اما از لحاظ جنسیتی ،اقدام به خودکشی مردان 8 برابر زنان است بخصوص مردان مجرد که افزایش رشد خود کشی در آنها بیشتر از زنان مجرد است.
هر چند سامیه عسگری یک کارشناس امور بانوان در استانداری لرستان سهم زنان را در خودکشی بیشتر از مردان می داند.شاید به این علت که در استان او یعنی لرستان 67 درصد خود کشی مختص زنان است .که غالبا همسر آزاری،اعتیاد خود همسر یا فرزند و فقر مالی دلیل اصلی آن گزارش شده است.
اما بشنوید از استان ایلام ،سهم زنان در خود کشی یا بهتر بگوییم خودسوزی 80 درصد است.در ایلام نیز افسردگی بیش از حد(18درصد) تهمت ناموسی 14 درصد و فقر مالی 8 درصد دلایل اصلی خود کشی است.
طبق آمار سازمان ملی جوانان نیز اختلافات زناشوئی چند همسری شکست تحصیلی و بیماری هایی از جمله اعتیاد و الکلیسم از علت های خود کشی در گنبد،ترکمن صحرا و گیلان ذکر شده است.
طبق گفته معاون اجتماعی سازمان بهزیستی اقدام به خودکشی زنان اگر چه بیشتر از مردان است اما سهم خود کشی موفق در مردان بخصوص در سنین بالای 40 سال بیشتر است .این مسئول آگاه با استناد به آمار وزارت بهداشت میزان اقدام به خودکشی در کشور را روزانه حداقل 13 نفر با میانگین سنی 29 سال بیان می کند و می گوید:" نسبت خودکشی مردان به زنان 5/2 به یک و گاه 5/4 به یک است.
در میان پرونده های بررسی شده اقدام به خودکشی در سال 82 نیز آمار 2/48 درصدی مربوط به زنان و 8/51 درصد دیگر آن به مردان اختصاص داده شده است".
دکتر فربد فدایی علاوه بر نقش خانواده ها ،مسولیت جامعه در این باره را نیز مهم می داند:"جوانان به علت عدم رشد کافی مکانیسم های مهاری قشر مغز قدرت کمی در تسلط بر انگیزه های پرخاشگرانه خود دارند . همچنین سازو کارهای دفاعی و روانی کافی و مناسبی هم برای امکان تغییر شکل پرخاشگری ندارند بنابراین به محض برخورد با موانع دست به اقدامات خشونت آمیز ویا خودکشی می زنند. اما اگر جامعه بتواند با آموزش به آنها در مدرسه،محیط خانواده ودانشگاه و اجتماع ،حس مسئولیت پذیری را در آنها ایجاد کند هر روز شاهد اخبار نا گوار نخو اهیم شد.وظیفه جامعه ایجاد شغل ورفاه نسبی برای مشارکت جوان در فعالیت های اجتماعی است. باید روحیه مصرف زدگی در جوانا ن را پایین آورد".

و اما نحوه خودکشی که در میان افراد متفاوت است .بد نیست بدانید طبق تحقیقات دکتر علیرضا کاهانی متخصص پزشکی قانونی ،روش های خودکشی متنوع و عجیب و غریب است . قطع رگ ها، فرو کردن چاقو در شکم، تصادف با قطار، پرتاب کردن خود از پنجره و یا بلندی، استفاده از قرص های آرام بخش، خوردن سم، خفگی با گاز شهری از عجایب نحوه خودکشی است اما از آن عجیب تر خواندن بخش هایی از پژوهشی است که سازمان ملی جوانان انجام داده است. طبق این پژوهش دانشگاهی، بیشتر خودکشی ها با حشره کش ها انجام می شود.
در سال گذشته 533 پرونده مربوط به مسمومیت با حشره کش ها است که غالبا مصدوم بهبود یافته مگر در 9/6 درصد که به مرگ منجر شده است . نکته جالب اینکه 45 درصد این موارد مربوط به روستاییان و 55 درصد مربوط به شهرنشینان است.
طبق نظر کارشناسان بدترین شیوه خودکشی، همان خودسوزی است که به گفته مدیر امور بانوان استان کهگیلویه و بویراحمد، زنان این استان مقام دوم را بعد از ایلام دارا هستند. طبق آمار این استان از 150 خودسوزی در 6 ماه اول سال گذشته مربوط به زنان زیر 30 سال است که تقریبا 90 درصد آنان از بین رفته اند.
استفاده از اسلحه گرم نیز در استان های کردستان و آذربایجان غربی گزارش شده است که علت آن شاید بافت عشایری این مناطق و دسترسی آسان آنها به اسلحه باشد. انگیزه های اقدام به خودکشی در این استان ها به خصوص ایلام وضعیت نابسامان اقتصادی و فرهنگی است که بعد از پایان جنگ 8 ساله ایران و عراق نمود بیشتری یافته است.
اما در همه این تحقیقات آنچه بیش از همه به چشم می خورد کاهش سن خودکشی است. میانگین سنی افراد مورد بررسی در این آمارها 23 سال است. این پژوهش ها نشان می دهد پس از سن 30 سالگی اقدام به خودکشی رو به کاهش می گذارد و بیشترین میزان اقدام به خودکشی در گروه سنی 21-16 قرار دارد.

[لينک به اصل گزارش در سايت خبرگزاري جامعه جوان ايراني، سينا]