زنان در مجلس، فخرالسادات محتشمى پور، روزنامه شرق

فخرالسادات محتشمى پور: آنگاه كه زنان ثمره حضور باشكوه خود را در انتخابات دوم خرداد ديدند و طعم شيرين پيروزى را چشيدند، گام بعدى را براى مشاركت در روند توسعه سياسى و محقق شدن شعارهاى اصلاحات، حضور آگاهانه و انديشمندانه در انتخابات مجلس ششم دانستند و در اين ميان علاوه بر مطالبات عمومى، مطالبات اختصاصى خود را نيز دنبال مى كردند، اما پس از آن كه نتايج آرا مشخص شد، تازه ضعف عمده حركت هاى اصلاحى زنان رخ نمود كه همانا غافل ماندن آنان از سازوكارهاى بنيادين و مكانيسم هاى نهادين براى مشاركت سياسى زنان به مفهوم خاص آن بود.

مردم كه در مراحل مختلف انتخابات با اعتماد به حكومت و حكومتگران معمولاً به ليست هاى تاييد شده رأى مى دادند و در انتخابات هفتم رياست جمهورى خرق عادت كرده براى اثبات موجوديت خود و مطالبه حقوق اساسى شان با تمام قوا به صحنه آمده «انتخابى ديگر» كرده بودند، در انتخابات شوراهاى اسلامى شهر و روستا كه خود محصول دوره اصلاحات بود به ويژه در شهرهاى بزرگ بار ديگر به افرادى رأى دادند كه صلاحيتشان توسط نمايندگان مجلس تاييد شده بود و در انتخابات مجلس ششم هرچند عده اى از چهره هاى شاخص اصلاحات رد شدند، اما مجموعه افرادى كه در ليست اصلاحات قرار داشتند، مورد اعتماد مردم قرار گرفته وارد مجلس شدند و تازه زمانى كه نتايج آرا اعلام مى شد، سردمداران حركت هاى اصلاحى زنان به اهميت لابى ها و چانه زنى ها براى تنظيم ليست هاى انتخاباتى پى برده بر فرصت هاى از دست رفته افسوس خوردند و لذا تصميم گرفتند در مراحل بعدى به اين مهم توجه بيشترى نشان دهند.

يعنى از يك سو زنان را بيش از پيش به كانديداتورى مجلس ترغيب كنند و از سوى ديگر احزاب را متوجه نقش و سهم زنان در پارلمان نمايند و اين كار ممكن نبود جز از طريق توسعه حضور كمى و كيفى زنان در احزاب كه مجموعه اقدامات انجام يافته در اين زمينه مجال ديگرى را مى طلبد.اما تنها عاملى كه مى توانست تعداد كم نمايندگان زن را (كه پس از مرحله دوم به ۱۳ نفر رسيد) جبران نمايد، متشكل عمل كردن همان تعداد اندك يعنى حدود ۵ درصد نمايندگان بود و اين مهم از نظر دور نماند.زنان عضو جبهه مشاركت ايران اسلامى كه هر چند در آن زمان هنوز با عنوان كميسيون زنان دفتر سياسى فعاليت نداشتند اما توانسته بودند در روزهاى پايانى قبل از بسته شدن ليست انتخاباتى نقش خود را در بعضى جابه جايى ها ايفا كنند، پيش از رسميت يافتن مجلس ششم به منظور حمايت از نمايندگان زن به اقدامى ابتكارى براى توجه دادن ايشان به مسائل زنان و تبيين اهميت پيگيرى مطالبات زنان در مجلس دست زدند. آنان با همكارى دانشگاه الزهرا طى نشست علمى يك روزه اى با حضور منتخبين زن، فعالان حوزه زنان، استادان، انديشمندان و صاحبنظران، مسائل زنان در چهار عرصه فرهنگ، اقتصاد، سياست و اجتماع در گروه هاى تخصصى مورد بحث و بررسى قرار دادند و نتايج اين مباحث به عنوان پايه و مبنا در اختيار نمايندگان زن قرار گرفت و به رغم آن كه عده اى از صاحبان انديشه و تئوريسين هاى علم سياست و اجتماع بر آن بودند كه اصلى ترين عامل رأى آوردن نمايندگان اصلاح طلب پيگيرى مطالبات عمومى مردم و در رأس آنها تحقق حقوق شهروندى است كه در سايه آن حقوق زنان نيز اعاده خواهد شد.

زنان منتخب مجلس ششم بر آن شدند كه آرزوى تحقق نيافته نمايندگان زن دوره قبل را (به دليل تشتت آراى ايشان) در قالب تشكيل فراكسيون زنان محقق سازد و در واقع اين اقدام ميمون و مبارك پاسخى بود به خواست تاريخى جامعه زنان كه از ابتداى مشروطه انتظار خود را كمابيش اعلام نموده، اميدوار بودند كه انقلاب مشروطه و دستاورد آن كه مجلس شوراى ملى بود، موجب دگرگون شدن شرايط زندگى فردى و اجتماعى ايشان و نيز دستيابى به حقوقشان شود در حالى كه نويسندگان نظامنامه انتخابات دوره اول مجلس و نمايندگان، متاثر از فرهنگ مردسالار حاكم بر جامعه ايران و به پيروى از آن، نه تنها زنان را از حق رأى و مشاركت در قدرت سياسى محروم كردند بلكه به طور كلى به دلايل واهى حضور اجتماعى زنان را برنتافتند.

پس از تشكيل فراكسيون زنان به نمايندگان زن توصيه شد كه ساير نمايندگان را نيز دعوت به مشاركت و عضويت در فراكسيون بنمايند. هرچند علت اين عدم اقبال براى ما روشن نيست اما بايد دانست كه همراهى مجموعه نمايندگان با فراكسيون موجب موفقيت آنان در تصويب طرح هاى پيشنهادى و نيز اصلاح برخى قوانين موجود مربوط به زنان شده است و البته اگر شوراى نگهبان نيز در اين زمينه با توجه به شرايط روز و نيازهاى جامعه مساعدت و موافقت بيشترى از خود نشان مى داد، قطعاً مجلس ششم دستاوردهاى بيشتر و ارزنده ترى براى زنان به ارمغان مى آورد و اگر همين دستاوردها از طريق رسانه ملى امكان طرح و تبيين مى يافت، عده بيشترى از مردم نسبت به آنچه كه صورت گرفته شناخت پيدا مى كردند و امكان بهره مندى از اين اقدامات اصلاحى براى گروه بيشترى از ذى نفعان فراهم مى آمد.گفت وگوى بيشتر در مورد آنچه را كه مجلس ششم براى زنان كرد، به تحليلگران منصف وا مى گذاريم و به همين ميزان بسنده مى كنيم كه اگر نبود عزم و همت و حميت زنان مجلس ششم اگر قرار بود به همان عرف وظايف نمايندگى بسنده شود هرگز اين ميزان تحول و پيشرفت در امور محقق نمى شد از تاييد و تفصيل برنامه گرفته تا اعتبار ويژه و از آن مهم تر كمك به شكستن سقف هاى شيشه اى كه مديريت زنان را ناممكن مى كرد. تاريخ هرگز اين مجاهدت ها و پايمردى ها بر سر دفاع از حقوق انسان ها به ويژه حقوق زنان مظلوم اين ديار را فراموش نخواهد كرد.

و كلام آخر اين كه كورسوى اميدى كه به رغم همه مشكلات از جانب فراكسيون زنان براى زنان در خانه ملت برافروخته شد، بايد توسط نمايندگان جديد پرفروغ تر شود.