نتایج یک پژوهش سازمان ملی جوانان:دختران بیش از پسران به ادامه تحصیل علاقه مندند، ریحانه طباطبایی، خبرگزاری سینا

سازمان ملی جوانان با انجام یک پژوهش میدانی با انتخاب 1990 نفر از دانش¬آموزان مقطع دبيرستان شامل 1063 نفر پسر (معادل 54 درصد) و 925 نفر دختر (معادل 46 درصد) در مناطق 1، 5، 8 ،10 به دغدغه ها و نگرانی های دانش آموزان نسب به رشته تحصیلی و شغل مورد نظر آنان پرداخته است.
به گزارش خبرنگار سینا بر اساس این گزارش از نظر رشته تحصيلی، 31 درصد دانش آموزان در رشته علوم رياضی، 25 درصد در رشته فنی و حرفه¬ای و 23 درصد در رشته علوم انسانی تحصيل می¬کنند. ضمن اين که حدود 10 درصد رشته تحصيلی خود را علوم تجربی و همين ميزان کاردانش ذکر کرده¬اند.
اطلاعات به دست آمده در اين خصوص نشان می¬دهد 62 درصد افراد بر اساس "علاقه شخصی" انتخاب رشته کرده¬اند که اين نسبت در بين دختران بيش از پسران (68 درصد در مقايسه با 57 درصد) بوده است.
علاوه بر اين 14 درصد افراد با ملاحظه "بازار کار" انتخاب رشته کرده¬اند که اين ميزان در بين پسران و دختران به ترتيب 17 و 10 درصد می¬باشد.
"توصيه پدر و مادر" و "امکان قبولی در دانشگاه" نيز ملاک 7 درصد افراد برای انتخاب رشته بوده است.
توصيه "مشاورين تحصيلی" و "دوستان و آشنايان" کمترين تأثير را در اين زمينه داشته است.
انتخاب رشته تحصيلی دانش¬آموزان گويای آن است که افرادی که رشته تحصيلی خود را علوم تجربی يا رياضی عنوان کرده¬اند بيش از سايرين بر اساس علاقه رشته خود را انتخاب کرده¬اند.
همچنين در بين کسانی که با ملاحظه بازار کار انتخاب رشته کرده اند سهم دانش¬آموزان رشته¬های "فنی و حرفه¬ای" و "کاردانش" به طور چشمگيری بيشتر است.
در عين حال دانش¬آموزان رشته علوم انسانی ملاک امکان قبولی در دانشگاه را بيش از سايرين در نظر داشته¬اند.
نقش خواهر يا برادر دانشجو يا دانشگاه رفته در انتخاب رشته تحصيلی فرد نیز اثرگذار بوده است. بر اين اساس افرادی که دارای خواهر يا برادر دانشگاه رفته هستند، بيش از سايرين بر نقش آنان (63 درصد)، توصيه پدر و مادر (8 درصد) و امکان قبولی در دانشگاه (8 درصد) تأکيد داشته¬اند.
نتايج این نظر سنجی نشان می¬دهد که 95 درصد افراد مايلند تحصيلات عالی داشته باشند که از بين اين عده 7 درصد خواهان ادامه تحصيل تا سطح فوق¬ديپلم و 30 درصد تا سطح ليسانس بوده¬اند.
سطوح تحصيلی بالاتر نيز هرکدام با 30 درصد مورد علاقه بوده است. اين آمار دليلی بر وجود مدرک¬گرايی در جامعه بوده و بسيار قابل تأمل است.
بررسی عامل جنس در اين مورد حاکی از آن است که دختران بيش از پسران خواهان ادامه تحصيل در سطوح بالای تحصيلی بوده¬اند. در مقابل در بين کسانی که تمايل به ادامه تحصيل تا سطح فوق ديپلم و ليسانس دارند نسبت پسران بيش از دختران است.
نکته قابل توجه آن که 8 درصد پسران تمايلی به ادامه تحصيل بعد از ديپلم ندارند در صورتی که نسبت دختران در این مورد 2 درصد است که اين امر تأييدی بر گرايش و اقبال ويژه دختران به آموزش عالی است.
ملاحظه پاسخ¬ها با در نظر گرفتن رشته تحصيلی دانش¬آموزان گويای آن است که محصلين رشته¬های "فنی و حرفه¬ای" و "کاردانش" بيش از سايرين به ادامه تحصيل در حد "ديپلم" و "فوق¬ديپلم" اظهار تمايل نموده¬اند. با وجود اين دانش¬آموزانی که در رشته فنی و حرفه¬ای تحصيل می¬کنند ادامه تحصيل تا سطح ليسانس را بيش از ساير دانش¬آموزان (39 درصد) عنوان کرده¬اند.
ضمن اينکه 32درصد دانش¬آموزان محصل در رشته علوم انسانی که خواهان ادامه تحصيل تا سطح ليسانس هستند نيز قابل ملاحظه می¬باشد.
درعين حال تمايل به ادامه تحصيل در سطوح تحصيلی عالی بيشتر مورد توجه دانش¬آموزان رشته¬ علوم رياضی و بعد از آن دانش¬آموزان رشته علوم تجربی واقع شده است.
توزيع پاسخگويان بر حسب نوع مدرسه نشان می¬دهد که دانش¬آموزان مدارس غيردولتی بيش از افرادی که در مدارس دولتی تحصيل می¬کنند تمايل به ادامه تحصيل در حد فوق¬ليسانس و دکترا دارند. اين تمايل در بين دانش¬آموزان مدارس دولتی بيشتر تا سطح ليسانس بوده است.
ميزان تحصيلات پدر و مادر دانش¬آموزان در تمايل آنان به ادامه تحصيل تأثير مثبتی داشته است.
بر اين اساس دانش¬آموزانی که والدين¬شان دارای تحصيلات فوق ديپلم و بالاتر هستند بيش از سايرين تمايل به طی مدارج عالی تحصيلی دارند.
اين تمايل در بين افرادی که سطح تحصيلات والدين¬شان را ديپلم و کمتر ذکر کرده¬اند چندان قوی نيست. اين نتايج، تأکيد مجددی بر يافته¬های پژوهشی است که بر نقش والدين در ايجاد انگيزه برای ادامه تحصيل فرزندان تصريح می¬کنند.
به گزارش خبرنگار سینا دانش آموزان در پاسخ به این سوال که دوست دارید چه شغلی را انتخاب کنید پاسخ های متفاوتی داده اند.
اکثريت دانش¬آموزان (45 درصد) خواهان شغلی هستند که اولاً درآمد زياد داشته و ثانياً مطابق با علاقه¬شان (41 درصد) باشد.
در مرتبه بعد داشتن ارزش و احترام اجتماعی شغل، ملاکی است که از ناحيه 12 درصد افراد ذکر شده است. ملاحظه پاسخ¬ها بر حسب جنس نشان می¬دهد که شغل دلخواه پسران عمدتاً شغلی است که درآمد زيادی داشته باشد (52 درصد در مقايسه با 38 درصد) و در مقابل دختران به تناسب شغل با علاقه¬شان بيشتر اشاره کرده¬اند (48 درصد در مقايسه با 35 درصد).
يافته¬ها نشان می¬دهد که نگرش جوانان به چگونگی وضعيت شغلی دلخواه¬ به تفکيک وضعيت تحصيلی والدين متفاوت است. بر اين اساس جوانانی که مدرک تحصيلی والدين¬شان زير ديپلم است تمايل به مشاغلی دارند که درآمد زيادی داشته و به لحاظ اجتماعی از ارزش بالايی برخوردار باشد. اما کسانی که والدين شان دارای مدارک تحصيلی فوق¬ديپلم و بالاتر است به مشاغلی که با علائق آنها منطبق است بيشتر گرايش نشان می¬دهند. همچنين اين گروه کمتر از ساير گروهها به داشتن شغلی با درآمد معمولی فکر می¬کنند.
اظهار نظر پاسخگويان در مورد منزلت و ارزش اجتماعی مشاغل حاکی از آن است که 43 درصد افراد شغل پزشکی و 20 درصد شغل مهندسی را دارای بيشترين منزلت و ارزش اجتماعی قلمداد کرده¬اند.
نکته ديگر آن است که در بين مشاغلی که بيش از يک درصد مورد توجه بوده¬اند، شغل بازيگری دارای کمترين منزلت بوده است. ملاحظه نتايج بر حسب جنس نشان می¬دهد که دختران به طور چشمگيری بيش از پسران، شغل پزشکی را دارای ارزش دانسته اند.
اين موضوع يافته¬های قبلی را مبنی بر تمايل ويژه دختران به شغل پزشکی را تأييد می¬کند. در مقابل مشاغل مهندسی و تجارت از جانب تعداد بيشتری از پسران دارای منزلت بوده¬اند.
ارزيابی پاسخگويان نسبت به کنکور و آينده تحصيلی به تفکيک جنس نشان می ‌دهد دختران بيش از پسران علاقه¬مند به تحصيل هستند، بيش از پسران ورود به دانشگاه را تضمين¬كننده آينده خوب می ‌دانند، كمتر از پسرها فشار خانواده را عامل گرايش به تحصيل در دانشگاه می ‌دانند و بيشتر مايلند تحصيلات را حتی با وجود ابهام در بازار كار دنبال كنند و انگيزه آنان برای ادامه تحصيل بيشتر از پسران است.
در مقابل اضطراب دختران از كنكور بيشتر از پسران است و اميدواری آنها به قبولی در كنكور تا اندازه‌ای كمتر است.
ديدگاه دانش‌آموزان پايه‌های تحصيلی مختلف نسبت به کنکور و آينده تحصيلی حاکی از آن است که دانش‌آموزان مقاطع پايين‌تر، نسبت به دانش‌آموزان مقاطع بالاتر، اميدواری و خوش¬بينی بيشتری دارند، به نحوی كه تقريباً در تمام موارد، نمرات دانش‌آموزان سال دوم، بالاترين و نمرات دانش¬آموزان سال چهارم، پايين‌ترين است.
دانش‌آموزان مقاطع پايين‌تر (سال دومی ‌ها) كمتر اضطراب كنكور دارند، از محتوای درس¬ها رضايت بيشتری دارند و به تخصص پيدا كردن فارغ¬التحصيلان و عدالت تحصيلی اعتقاد بيشتری دارند و آزمون سراسری را معيار مناسبی برای ورود به دانشگاه می ‌دانند.
ارزيابی دانش¬آموزان رشته¬های مختلف نسبت به کنکور و آينده تحصيلی حاکی از آن است که دانش‌آموزان، رشته علوم رياضی را كمتر از ديگر رشته‌ها دانشگاه تضمين¬كننده آينده خود می ‌دانند. اين گروه آزمون سراسری را معيار چندان خوبی برای ورود به دانشگاه نمی ‌دانند، دانشگاه‌هايی غيردولتی را دارای استاندارد پايين¬تری برای آموزش می دانند، از مشاورين مدرسه رضايت كمتری دارند، از محتوای دروس مدرسه و حفظی بودن آنها شكايت می کنند و بيش از ديگران مدرک ‌گرايی را حاكم بر جامعه می ‌دانند.
این دانش آموزان بيش از ديگران به درس علاقه¬مندند و از انگيزه قوی ‌تری برای رسيدن به مدارج بالای علمی برخوردارند. همچنين اين عده نسبت به كنكور اضطراب كمتری و اميد بيشتری به ادامه تحصيلات تا سطح مورد علاقه خويش دارند. دانشگاه را متأثر از فشار اطرافيان می ‌دانند.
دانش¬آموزان مدارس دولتی بيش از دانش آموزان مدارس غيردولتی دانشگاه را تضمين¬كننده آينده موفق می ‌دانند، از محتوای دروس مدرسه رضايت بيشتری دارند، آزمون سراسری را معيار خوبی برای ورود به دانشگاه می ‌دانند، ارزيابی مثبت‌تری نسبت به دانشگاه‌های غيردولتی دارند و كمتر از دانش‌آموزان مدارس غيردولتی نسبت به روند مدرک¬گرايی در جامعه انتقاد داشته‌اند.
در مقابل دانش¬آموزان مدارس غيردولتی بيش از دانش¬آموزان مدارس دولتی از جانب معلمان خود برای ادامه تحصيل تشويق شده‌اند و بيشتر معتقد به توانايی ‌های خود در ادامه تحصيل تا سطح مورد نظر خويش بوده‌اند و اميد بيشتری به قبولی در كنكور دارند.
55درصد دانش¬آموزان، "دانشگاههای دولتی" و 5 درصد آنان "دانشگاههای غيردولتی" را برای ادامه تحصيل بهتر می¬دانند و مابقی افراد تفاوتی را احساس نمی¬کنند.
حدود 60 درصد دانش¬آموزان (اعم از دختر و پسر) معتقدند افراد تحصيل کرده در حد "زياد يا خيلی زياد" مورد احترامند.
38 درصد دانش¬آموزان موقعيت افراد تحصيل کرده در آينده را "بيشتر" و 18 درصد "کمتر" ارزيابی می¬کنند. ضمن اينکه ارزيابی پسران از موقعيت افراد تحصيل کرده در آينده مثبت¬تر از دختران است.
نزديک به سه چهارم پاسخگويان "پشتکار و تلاش فردی" را عامل اصلی در قبولی دانشگاه می¬دانند. در عين حال دانش¬آموزان رشته علوم تجربی (در قياس با دانش¬آموزان ساير رشته¬ها) و محصلين مدارس غيردولتی (در قياس با محصلين مدارس دولتی) داشتن علاقه را در قبولی دانشگاه موثرتر می¬دانند.
اکثريت دانش¬آموزان (60 درصد) اظهار داشته¬¬اند که در صورت عدم راهيابی به دانشگاه خود را برای شرکت مجدد در آزمون سراسری آماده خواهند کرد و بعد از آن با تفاوت قابل ملاحظه¬ای "حرفه¬آموزی و کسب مهارت" و "يافتن يک کار دولتی" راههای ديگر پيش رو بوده¬اند.¬
ارزيابی پاسخگويان نسبت به آينده شغلی به تفکيک جنس نشان می ‌دهد كه پسران بيش از دختران از وجود پارتی‌بازی گله‌مند بوده‌اند، تحصيلات دانشگاهی را در پيدا كردن شغل مؤثرتر می ‌دانند، بيش از دختران معتقد به امکان پيدا کردن كار بوده‌اند، به طور نسبی ابهام كمتری را در آينده شغلی جوانان قائل هستند و ارزش ديپلم را در اعطاء مهارت به دانش¬آموختگان بيشتر می ‌دانند.
در مقابل دختران بيش از پسران به تناسب رشته تحصيلی خود با شغلی كه در آينده می ‌خواهند انتخاب كنند قائل بوده‌اند.
اگر چه ، احساس امنيت شغلی كمتر برای دختران، گرايش آنها را به پذيرش هر شغلی كه به آنها پيشنهاد گردد، بيشتر كرده است. همچنين دختران بيش از پسران تحصيلات دانشگاهی را ضامن پيدا كردن شغل می ‌دانند.

دانش‌آموزان مقاطع پايين‌تر (سال دومی ها) آينده شغلی بهتری را پيش روی خود می ‌بينند، كمتر از پارتی بازی شكايت دارند، در انتخاب شغل وسواس بيشتری دارند، از كسب مهارت به واسطه تحصيلات متوسطه اطمينان بيشتری دارند و مطالب كتابهای درسی را برای آينده شغلی مفيدتر می دانند.
ارزيابی دانش¬آموزان رشته¬های مختلف نيز نسبت به آينده شغلی متفاوت است به اين معنا که دانش‌آموزان رشته "علوم رياضي" مطالب كتاب‌های درسی را كمتر از سايرين مناسب با نيازهای شغل آينده خود می ‌دانند و بيشتر از گروه‌های ديگر نگران پيدا كردن شغل ايده‌آل خود هستند.
همچنين اين عده بيش از سايرين بين رشته تحصيلی خود و شغلی كه در آينده قصد انتخاب آن را دارند، تناسب قائل هستند. در عين حال بدبينی و نگرانی بيشتر در خصوص آينده شغلی عموماً مربوط به دانش‌آموزان رشته¬ "علوم انسانی" است.
اين عده بيشتر نگران پيدا كردن كار مناسب پس از فراغت از دانشگاه هستند، از تناسب شغل آينده با رشته تحصيلی خودكمتر اطمينان دارند و نسبت به پيدا كردن آن ترديد بيشتری دارند. دانش‌آموزان مدارس دولتی در قياس با دانش‌آموزان مدارس غيردولتی نگرش مثبت¬تری نسبت به آينده شغلی داشته¬اند.
به گونه¬ای که اين عده مطالب كتاب‌های درسی را برای آينده مناسب¬تر می ‌دانند، به پيدا كردن شغل برای جوانان در آينده اميدوارترند، ارتباط بيشتری را ميان رشته تحصيلی خود با شغلی كه در آينده انتخاب می ‌كنند قائل بوده‌اند و به طور نسبی تصوير واضح‌تری از آينده شغلی خود دارند و بيشتر به كارآيی دوره متوسطه در آموزش مهارتها نظر داشته¬اند.
مشاغل "فنی و مهندسی"، "تجاری و بازرگانی" و "اداری" بيش از مشاغل ديگر مورد توجه پاسخگويان بوده¬اند. دختران بيش از پسران به مشاغل "هنری"، "پزشکی" و "فرهنگی _ تربيتی" و کمتر از آنان به مشاغل "فنی و مهندسی" و "تجاری و بازرگانی" گرايش داشته¬اند.
درصد قابل توجهی از دانش¬آموزان (بيش از40 درصد) خواهان شغلی هستند که درآمد زياد داشته و مطابق با علاقه¬شان باشد. ضمن اينکه پسران بيش از دختران خواهان شغل درآمد¬زا بوده¬اند و کمتر از آنان به تناسب شغل با علاقه¬شان تأکيد داشته¬اند.