"بلوغ"، قانون يا حقيقتى متغير، ماهرخ غلامحسين پور، ايرنا

تهران ، خبرگزارى جمهورى اسلامى ۱۲ / ۰۷ / ۸۳
داخلى.اجتماعى.بلوغ .پزشکى قانونى.

زمانى پدران و مادران ما ، " بلوغ " را سنى مشخص براى تمامى دختران
و پسران از هر خانواده ، منطقه ، چه شهرى يا روستايى ، با هر فرهنگ و
آداب و رسومى در نظر مىگرفتند ولى با پيشرفت علوم مختلف و توجه به فلسفه
تعيين سن " بلوغ " ، ديدگاه يک بعدى براى تعيين اين سن ، متحول شد.
علومى همچون پزشکى قانونى يا حقوق نيز از يک دهه گذشته به دنبال پيدا
کردن يک سن ثابت براى "بلوغ " هستند تا آن را ملاک مسووليت کيفرى بدانند
اما پزشکان دراين خصوص نيز نظرات متفاوتى دارند و رشد جسمانى کودک را از
زمان جنينى تا پايان دوره بلوغ ، ادامه دار مىدانند.
روانشناسان ، بلوغ را يک پديده اجبارى و جبر زندگى سالم مىدانند و
اعتقاد دارند که افراد بايد بلوغ را شناخته و با آن کنار بيايند.
امروزه لزوم شناخت ابعاد گوناگون بلوغ و برنامه ريزى براى آموزش و
تغذيه نوجوانانى که در آستانه اين دوره قرار دارند و همچنين برگزارى
کارگاههايى در ارتباط بااين شرايط حساس و شيوه برخورد صحيح با آن به
منظور ايجاد کمترين آسيب به نوجوان ، مورد توجه متخصصان سراسر دنيااست .
حقوقدانان و صاحبنظران معتقدند که با عنايت به قوانين کيفرى و عرفى در
جوامع گوناگون و آگاهى نسبت به پذيرش مسووليت ، لزوم تشخيص سن بلوغ با
توجه به وضعيت آب و هوايى و عوامل موثر ديگر ضرورى است .
باتوجه به اهميت موضوع " سن رشد و بلوغ " بخصوص در کشورهاى اسلامى ،
اين موضوع به عنوان يکى از مباحث مهم در نخستين کنگره پزشکى قانونى
کشورهاى اسلامى مطرح شد.
پژوهشگران معتقدند که سن بلوغ درميان دختران و پسران در مناطق مختلف
با نژادهاى متفاوت ، گوناگون است و پروسه وسيعى را شامل مىشود بطورى که
بلوغ دختران معمولا از سنين ۱۰ تا۱۲ سالگى شروع و تا حدود۱۳ سالگى با
عادت ماهانه دختران ، خاتمه مىيابد، اگر چه که رشد جسمانى تا سه يا چهار
سال بعد از اين دوره نيز ادامه دارد.
همچنين تعدادى از آنان سن شروع بلوغ در پسران را مابين سنين ۱۱ تا۱۳
سالگى عنوان کرده و معتقدند که بلوغ عقلى را نمىتوان از طريق علم پزشکى
تشخيص داد بلکه با استفاده از آثار بلوغ جسمى اين گونه برداشت مىشود که
مسلما تا کودک بالغ نشده از نظر فکرى هم مثل يک بزرگسال نيست .
تعدادى از آنان معتقدند که بايد در کنار قراردادن مورد کيفرى به هنگام
بلوغ ، نظام جزايى متفاوتى براى اين افراد در نظر گرفته شود چون هرگاه
دوره بلوغ به پايان رسيد ، فرد، بالغ و بزرگسال محسوب مىشود و آغاز اين
دوره ملاک نخواهد بود.
دراين خصوص مطالعات دانشمندان خارجى نتايج گوناگونى داشته است چنانچه
مطالعات "رينود" و "وايتنر" سن ۸ / ۱۰ سالگى و مطالعات "هانلى" و "نيکولسن "
سن ۶ / ۱۰ سالگى و "مارسال" و "ترنر" سن ۲ / ۱۱ را سن بلوغ اعلام کرده اند.
اين در حالى است که "هرمن گيلن " در آمريکا ضمن مطالعه بر روى۱۷
هزار نفر، سن ۹۶ / ۹ سالگى را سن بلوغ تعيين کرده است .
در همين راستا دکتر" محمدعلى انصارى پور" ، يکى از حقوقدانان شرکت
کننده در کنگره پزشکى قانونى کشورهاى اسلامى گفت : دلايل علمى درباره تاثير
مناطق مختلف آب وهوايى بر بلوغ زودرس يا ديررس وجود ندارد.
وى افزود : بحث هاى مطرح شده دراين ارتباط بيشتر به سن بلوغ دختران
برمىگردد که البته اين سن توسط فقه ۹ سال تعيين شده است و عده اى مىگويند
اين سن براى دختر پايين است و قانون مدنى بايد آن را تغيير دهد، حال آنکه
ايراد آنها مبناى علمى ندارد.
دکتر انصارى پور اظهارداشت : با توجه به جهانى بودن اسلام نمىتوان گفت
که سن بلوغ در مناطق مختلف بايد تفاوت داشته باشد، بلکه بايد يک مبناى
مشخص در همه جا پيدا کنند.
وى افزود : مدارک علمى موجود نشان مىدهد سن متوسط بلوغ در منطقه سرد
انگلستان حدود۵ / ۹ سال است ، در عين حال با توجه به تحولات امروز جوامع ،
سن بلوغ هر۱۰ سال ، سه ماه جلوتر مىرود، پس چنين برداشت هايى درباره
اختلاف سن بلوغ ، صحيح نيست .
وى تاکيد کرد : ايراداتى که راجع به سن مسووليت کيفرى طرح مىشود مبناى
علمى ندارند ، به عنوان مثال براى رد آنها مىتوان گفت که در انگليس سن
قانونى۱۸ سال است اما مسووليت کيفرى در همين کشور سن ۱۰ سال تعيين شده
است پس نمىتوان ادعا کرد که در کشورمان سن فعلى پايين است ، هرچند بايد
مجازات افراد کم سن و نوجوان با بزرگسالان متفاوت باشد.
دکتر "مريم رزاقى آذر"استاد دانشگاه علوم پزشکى ايران گفت : سال جارى
در خصوص تبيين و تعيين سن بلوغ پژوهشى به انجام رسيده است که جمعيت
آمارى آن دو هزار و۵۸۲ نفر بوده که از اين تعداد يک هزار و۱۶۲ نفر پسر
و يک هزار و۴۲۰ دختر از۲۳ مدرسه تهران در آن مشارکت داشته اند.
وى افزود : اين پژوهش به صورت خوشه اى به انجام رسيده است و سن دختران
شرکت کننده در اين نظرسنجى مابين شش تا۱۷ سال و سن پسران از شش تا۱۵
سال بوده است .
اين متخصص غدد و متابوليسم افزود : آغاز آشکارشدن علائم بلوغ در دختران
در سن ۹۲ / ۹ به وقوع مىپيوندد و سن قاعدگى در دختران که از علائم بارز بلوغ
است در سن ۶ / ۱۲ تخمين زده شده است .
وى دراين خصوص ادامه داد : آغاز بروز علائم بلوغ در پسران درسن ۵۲ / ۱۰
سالگى و پايان بروز علائم بلوغ در پسران ۱۵ سالگى است .
رزاقى آذر با اشاره به اين نکته که از لحاظ علمى تفاوت زيادى مابين
بروز علائم بلوغ در پسران و دختران وجود ندارد ، افزود : آغاز سن بلوغ در
پسران و دختران کمتر از يکسال است و اتمام علائم بلوغ در آنان با دو سال
و نيم اختلاف همراه است .
وى در اين خصوص تصريح کرد : از لحاظ علمى قابل قبول تر آن است که
پايان سن بلوغ در دختران را سن مسووليت کردار و اعمال او فرض کرد واين
ازشرط عقل و قاعده ى علمى به دور است که آغاز علائم بلوغ در دختران و
پايان سن بلوغ در پسران را سن مسووليت کيفرى آنان بدانيم .
بگفته اين محقق آنچه ضرورى به نظر ميرسد تعديل در سنتهايى است که
يافته هاى علمى را ناديده مىگيرد.
اين فوق تخصص غدد اطفال خاطرنشان کرد : وقتى که دوره ى بلوغ به پايان
مى رسد ، با در نظر گرفتن شرايط فيزيولوژيک و جغرافيايى و عوامل ديگر تا
حدى يک نوجوان را مىتوان عاقل و مسوول خواند.

دکتر "على محمد ملتى" فوق تخصص غدد مترشحه داخلى در اين خصوص تشريح
کرد که سن بلوغ روانى با بلوغ جسمانى دو مقوله کاملا جداگانه است و اين
امکان وجود دارد که يک نفر در سن چهل سالگى که سن ميانسالى است ، قدرت
اداره ى زندگى و کنترل اعمال خود را نداشته باشد.
اين استاد دانشگاه افزود : حتى در خصوص بلوغ جسمانى نيز اين احتمال
وجود دارد که نوجوان پسرى درسن ۱۰ سالگى و پسر ديگرى در سن ۱۵ سالگى
به بلوغ کامل جسمى برسد.
وى دراين خصوص ادامه داد : حتى در دانش جديد گاهى اوقات دستيابى به
بلوغ جسمى در دختران را تا سن هفت سالگى تقليل داده اند.
وى تصريح کرد : درکنگره اى که اخيرا پزشکى قانونى در خصوص مسئله
بلوغ برگزار کرد تعدادى از آيات اعظام اعتقاد داشتند که در هيچ کجاى قران
به صراحت در خصوص سن بلوغ دختران اشاره اى نشده است و سن ۹ سالگى فقط يک
سن توافقى توسط علماى شيعه است .
اين محقق افزود : اظهارنظر در خصوص بلوغ عقلى نيز به عهده ما نيست و
در حيطه متخصصان علوم روانشناسى است اما بايد بگويم که بلوغ يافتگى چه از
لحاظ جسمى و چه از نظر عقلى به مسائل گوناگونى همچون مشخصات فيزيولوژيک ،
وراثت و مشخصه هاى جغرافيايى بستگى دارد.