زلزله، خشكسالي، سيل و كم‌آبي ؛ ايران در معرض بيشترين آسيب‌هاي بلاياي طبيعي، ايسنا

خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
سرويس حوادث

هرگاه طبيعت حادثه‌اي به وجود آورد كه موجب تلفات و خسارات گسترده انساني، مادي و طبيعي شده و قدرت آن بيشتر از توان جامعه براي مقابله با آن باشد آن حادثه بلاي طبيعي ناميده مي‌شود.

به گزارش خبرنگار «حوادث» ايسنا، كشور ايران يكي از 10 كشور آسيب‌پذير نسبت به حوادث غيرمترقبه و بلاياي طبيعي در جهان است كه هر ساله به موجب آن متحمل خسارات مالي، جاني و زيست محيطي فراواني مي‌شود.

هرساله بلاياي طبيعي، همانند زلزله، سيل و طوفان، قسمت‌هاي مختلف از جهان را گرفتار مي‌كند. چنين بلايي طبيعي علاوه بر آسيب‌هاي مستقيم جاني و مالي، با برجاي گذاشتن مقاديري بسياري زيادي از آوار و زائدات مختلف در محل‌هاي حادثه ديده، باعث آلودگي محيط زيست و در برخي موارد باعث توقف جريان زندگي در مكان‌هاي حادثه ديده و اطراف آن‌ها مي‌شود.

كشور ايران كشور لرزه‌خيزي است كه برروي دوكمربند بزرگ لرزه خيزي جهان موسوم به «آلپا» قرار دارد و هرازگاهي زمين لرزه‌هاي بزرگي در آن به وقوع مي‌پيوندد كه اثرات و خسارت عمده‌اي از جمله مرگ‌ومير مصدوميت، اختلال يا از بين رفتن سيستم جريان عادي زندگي، ايجاد آلودگي در مكان، وقوع زلزله و بيماريهاي ناشي از آن تخريب بناهاي تاريخي و قديمي، تخريب و خسارت به تاسيسات زيربنايي را در پي‌دارد.

زلزله

به گزارش ايسنا در طول تاريخ ايران زمين لرزه‌هاي مختلف و در مواقعي ويران كننده، مناطق مختلف كشور را با خسارات و تلفات سنگين روبه‌رو كرده است. از آن جمله مي‌توان زمين لرزه‌هاي تبريز در سال 1041 ميلادي با 50 هزار كشته، مجددا در همان سال با 40 هزار كشته در سال 1527 ميلادي با 40 هزار كشته،1720 ميلادي با 250 هزار كشته، 1779 ميلادي با 100 هزار كشته و در سال 1780 ميلادي با 100 هزار كشته را نام برد.

به گزارش بخش «حوادث» خبرگزاري دانشجويان، يكي از پرتلفات‌ترين زمين‌لرزه‌هاي سال‌هاي اخير ايران در 5 ديماه1382 در شهر تاريخي بم، به بزرگي 7/6 ريشتر رخ داد، اين رويداد مهيب ناشي از فعاليت گسل بوده است.

بيش از آن در بزرگترين زمين لرزه‌اي كه طي سال‌هاي اخير در 31 خرداد 1369 در استان گيلان و زنجان با قدرت 3/7 در مقياس ريشتر به وقوع پيوست، اين زلزله در عرض چند ثانيه حدود هزار و صد كيلومتر مربع كه 27 شهر و 1871 روستا را دربرمي‌گرفت را ويران كرد.

سيل

براساس اين گزارش، برآوردهاي وزارت كشور در سالهاي گذشته 70 درصد اعتبارات سالانه طرح كاهش اثرات بلاياي طبيعي و ستاد حوادث غيرمترقبه جبران خسارت ناشي از سيل شده است.

70 درصد سيل‌هاي 49 سال طي دوره 75ـ1360 به وقوع پيوسته‌اند. از مهمترين دلايل تشديد خسارات ناشي از اين سيل‌ها مي‌توان تخريب پوشش گياهي، احداث سازه‌هاي تقاطعي نامناسب، دخل و تصرف غيرمجاز در حريم رودخانه و عدم توجه مناسب به هشدار و پيش بيني سيل را نام برد.

از سيلابهاي بزرگ در سال‌هاي اخير مي‌توان به سيلاب استان گلستان در سال 1380 اشاره كرد، در سال 1381 نيز سيلابي در اين استان رخ داد كه منجر به كشته شدن 45 تن و وارد آمدن خسارات مالي حدود 22 ميليارد ريال به اين استان شد.

خسارت‌هاي سيل در سال‌هاي 39ـ1330 بيش از 6000 كشته در سالهاي 49ـ1340 نزديك به 1000 كشته در سالهاي 59ـ1350 حدود 1000 كشته، در سالهاي 69ـ1360 نزديك به 3000 كشته، 79ـ1370 نزديك به 500 كشته بوده است.

خشكسالي ـ بندرعباس خشك‌ترين استان كشور

براساس اين گزارش عامل خشكي آب و هوا، عدم صعود و جابجايي شديد هوا، جريانات دريايي سرد و بالا را اندكي آنها، وزش بادهاي گرم و سوزان، موانع كوهستاني و استقرار كم فشار حرارتي از جمله عوامل به وجود آورنده خشكسالي و بيابانزايي هستند.

ايران در نوار خشك بياباني كره زمين قرار دارد، بنابراين با توجه به موقعيت جغرافيايي آن مي‌بايست به طور طبيعي داراي آب وهواي خشك و درنتيجه كم آب باشد.

اما خوشبختانه درطول دوره زمين، حوادثي رخ داد كه شرايط اقليمي ايران را در بعضي از مناطق تغيير داده و به طور كلي ايران را تبديل به يك كشور استثنايي از لحاظ تنوع اقليمي در جهان كرده است.

با اين وجود بخش وسيعي از كشور همچنان در اكثر اوقات سال تحت تاثير عومل موثر درخشكي آب وهوا و كمبود آب قرار دارند. از آن جايي كه خشكسالي پديده‌اي است كه در هر شرايط آب و هوايي اتفاق مي‌افتد. در سالهاي اخير، به ويژه سالهاي 1377 تا 1379 مناطق مرطوب و خشك كشور دچار خشكسالي شده‌اند.

طبق گزارش سرويس حوادث خبرگزاري دانشجويان ايران ،دراولويت بندي مناطقي كه بيشتر درمعرض خشكسالي قرار مي‌گيرند، پس از استان خراسان به ترتيب استان سيستان و بلوچستان، يزد، فارس، آذربايجان غربي، زنجان، اردبيل، خوزستان،همدان، گلستان و كرمان جزء اين مناطق قرار دارند.

براساس تحقيقات انجام شده، درصد فراواني وقوع خشكسالي و شدت آن در كشور بسيار بالا بوده كه بيشترين فراواني با 50 درصدمتعلق به بندرعباس است و پس از آن به ترتيب زابل 7/46 درصد، زاهدان 42 درصد، يزد 42 درصد، ايرانشهر 40 درصد و كرمان 27 درصد داراي خشكسالي هستند كه همگي جزء مناطق خشك ايران محسوب مي‌شوند.

به طور كلي پراكندگي جغرافيايي مجموع درصد خشكسالي محاسبه شده در نواحي جنوبي كشور از گستردگي زيادتري برخوردار است و هرچه از بخش‌هاي جنوبي و مركزي كشور فاصله گرفته مي‌شود، از شدت و فراواني خشكسالي‌ها نيز كاسته مي‌شود.

كم آبي

ايران به عنوان يكي ازكشورهاي واقع دركمربند خشك كره زمين با مشكل كم آبي مواجه است. رشد فزاينده جمعيت و نياز به محصولات كشاورزي و دامي و محدوديت منابع آب و خاك به عنوان بستر اصلي توليدات كشاورزي باعث شده‌اند كه منابع آبي تجديد شونده در كشور در طول ساليان اخير مستمرا كاهش يابد. به گونه‌اي كه سرانه آب از چهار هزار تا پنج هزار متر مكعب در دهه 30 شمسي به حدود دو هزار متر مكعب در شرايط حاضر رسيده است و در صورت تداوم روند كنوني به كمتر از يك هزار متر مكعب در سال 1400 شمسي خواهد رسيد.

در پي خشكسالي سال‌هاي 1377 تا 1380 بيشتر رودخانه‌هاي ايران خشك شدند و حجم آن‌ها به صورت قابل توجه‌اي كاهش يافت. به طور متوسط مي‌توان گفت، سطح آب بيشتر رودخانه‌هاي كشور درآن سال‌ها در حدود 53 درصد كاهش يافت.

به گزارش ايسنا درحال حاضر حجم متوسط بارش سالانه كشور 417 ميليارد متر مكعب برآورد مي‌شود كه بخش اعظم آن تبخير شده و از دسترس خارج مي‌شود و تنها بخش اندك از اين بارش در غالب جريان‌هاي سطحي و زيرزميني قابليت استحصال مي‌يابد.

اين درحالي است كه مصرف‌كنندگان عمده اين منابع محدود كه بخش‌هاي كشاورزي، شرب و صنعت و معدن را شامل مي‌شود. عموما از اين ذخاير ارزشمند با راندمان پايين استفاده مي‌كنند كه اين خود عامل ديگري در تشديد بحران كم آبي و خشكسالي خواهد بود.

تبليغات خبرنامه گويا	[email protected]

بلاياي طبيعي ايران

فروردين و ارديبهشت 1329 در شهر لار 450 تن دچار تلفات شدند

شهريور و مهر 1341، 200 روستا در غرب كشور تخريب و11000 تن قرباني شدند.

مرداد و شهريور 1347 در استان خراسان، يك صد هزار تن تلف شدند.

فروردين و ارديبهشت 1351 در جنوب كشور 5044 تن كشته شدند.

فروردين و ارديبهشت 1356 در اصفهان 900 تن تلف شدند.

شهريور و مهر 1357 شرق ايران زلزله طبس،25000 تن قرباني شدند.

آبان و آذر 1358 شمال شرقي ايران 600 تن كشته شدند.

خرداد و تير 1360 در كرمان 1028 تن از بين رفتند.

تير و مرداد 1360 باز هم در كرمان 1300 تن قرباني شدند.

31 خرداد 1369 در زلزله رودبار 40 هزار تن قرباني شدند.

10 اسفند 1375 در زلزله اردبيل 1100 تن مردند.

20 ارديبهشت 1375 در بيرجند 1613 كشته شدند و 5 دي ماه 1382 در بم بيش از 25000 تن كشته و بيش از 100 هزار تن بي‌خانمان شدند.