گفت وگو با احسان نراقی درباره کتاب "قرن فرمانروایی مخازن اندیشه": نفوذ مخازن اندیشه از سازمان ملل بیشتر است

به دنبال انتشار کتاب "قرن بیست ویکم ، قرن فرمانروایی مخازن اندیشه" به قلم محمدرضاعضدانلو درپاریس، و بازتاب قابل توجه آن با دکتراحسان نراقی گفت وگویی ترتیب داده ایم که درزیر می آید .

ـ اهمیت کتاب قرن فرمانروایی مخازن اندیشه درچیست ؟
ـ باتوجه به اهمیت نقش روزافزون مخازن اندیشه ـ تینک تانک ها ـ درجهان ، باید بگویم من ازاینکه تاکنون اصولا کتابی دراین مورد منتشرنشده بود ، درتعجب بودم . لذا این کتاب باتوجه به توضیحات مفصلی که درباره مخازن اندیشه می دهد ، علاوه برارائه اطلاعات جالبی ازاین مخازن ونقش آنها درسیاستگذاری های مختلف کشورهای گوناگون ، زمینه ای علمی برای آشنایی جوانان واندیشمندان ایرانی برای آشنایی بااین نهادها فراهم آورده است .براساس آخرین آمارها امروزه بیش ازسه میلیون نفر درکشورماازاینترنت استفاده می کنند و ازآنجاکه این کتاب حاوی اسامی وآدرس الکترونیکی بسیاری ازاین موسسات می باشد ، بی شک منبع اطلاعاتی مناسبی برای پژوهشگران ایرانی است .

ـ لطفا درباره این مراکز بیشتر توضیح بدهید .
ـ مخازن اندیشه ، درواقع مراکز تحقیقاتی درمسائل اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی ، سیاسی ، کشاورزی ، تکنولوژی و....هستند ، این مراکز باانجام تحقیقات مختلف درزمینه های متنوع وفراهم آوردن اطلاعات دقیق و ارائه تحلیل های علمی ، زمینه تصمیم گیری های منطقی حکومت هارافراهم می سازند وبه عبارتی کارآنهابرای مراکز تصمیم گیری جنبه حیاتی دارد . این مراکز حکومت ها وگردانندگان امورراازتحقیق وتفحص های مفصل دررشته های مختلف بی نیاز می کنند . به همین دلیل امروزه دردنیای مدرن چه افرادبخش خصوصی وچه جکومتی ها ، هرگاه درزمینه ای قصدسرمایه گذاری داشته باشند ، به طورقطع به چنین موسساتی مراجعه می کنند . موسساتی که توسط نخبگان فکری هرجامعه تشکیل می شود و مانع ازفعالیت های کورکورانه سیستم های اقتصادی وسیاسی می شود .

ـ این مراکز عمدتا درکجاهستند ؟
ـ تعجب نکنید که قسمت عمده این مراکز درآمریکاباشد . البته دراروپا و برخی کشورهای آسیایی هم چنین مراکزی وجوددارند ومهم این است که دراین کتاب آدرس ومشخصات تمام این مراکز درسه قاره ذکرشده واین نه تنها برای مقامات ومسئولین دولتی ، بلکه برای بخش خصوصی وافراد نیز بسیارقابل استفاده است . درواقع هرکس که صاحب یک کامپیوترباشد ، می تواند مستقیماازروی این نشانی ها بااین مراکز تحقیقاتی تماس گرفته وازآنها کسب اطلاعات کند .

ـ خودشما بااین مراکز تاچه اندازه آشناهستید؟
ـ بسیارزیاد . من ، همان طور که می دانید سال های درازی باموسسات بین المللی کارکرده وبه همین دلیل بااینگونه مراکز ارتباط داشته ام . به همین دلیل باید بگویم امروزه باتوجه به مسئله جهانی شدن ، تقریبا کارسازمان های بین المللی بدون اتکا به این مخازن ، اگرنگویم ناممکن ، عملا دشواراست . من خودبایکی ازاین مخازن اندیشه به نام کلوب رم ، که دراین کتاب به طورمفصل به آن اشاره شده ، ازبدوتاسیس سروکارداشته ام. من درسال 1958، که بایونسکو کارخودراشروع کرده بودم ، دریک سفرتحقیقاتی باگروهی ایتالیایی آشناشدم که مسیحیان معتقدی بودند وبدون داشتن تمایلات مارکسیستی ، عقایداصلاحی جالبی رامطرح می کردند . این افراد بامن ازیک موسسه مشورتی ایتالیایی صحبت کردند که یکی ازمدیران برجسته فیات آن راایجادکرده بود . هدف این موسسه ابتداتوسعه اقتصادی درجنوب ایتالیا وسپس دردیگرمناطق عقب مانده بود . این موسسه برخلاف دیگر موسسات اقتصادی به مسائل فرهنگی واجتماعی همانقدراهمیت می داد که به مسائل اقتصادی .ارزش کاری این موسسه مرابرآن داشت تادربازگشت به ایران باابوالحسن ابتهاج رئیس سازمان برنامه دراین مورد صحبت کنم . درآن دوران ابتهاج بیشتربه منابع آمریکایی توجه داشت، ومن قصدداشتم توجه به منابع اروپایی رانیز درایران رواج بدهم .خوشبختانه درهمان زمان شاه نیزبارئیس شرکت نفت وگازایتالیا ملاقات کرده وبه ایتالیایی هانزدیک شده بود . ابتهاج نیز به موضوع علاقه نشان داد وازآن موسسه مشاوره ایتالیایی برای انجام تحقیقاتی دریک استان عقب مانده ایران ، سیستان وبلوچستان ـ دعوت به عمل آورد . سال ها بعد ، اعضای این موسسه دریونسکو به من خبرتاسیس کلوب رم رادادند. مدتی بعد به کمک همین موسسه مادرجنب کنفرانسی درارتباط باسازمان جهانی محیط زیست دراستکهلم ، وبه یاری اولاف پالمه نخست وزیر وقت سوئد ، مجمعی باحضورمنتخبین جوانان کشورهای مختلف برگزارکردیم که توجه بسیاری رابه خودجلب کرد .انعکاس فوق العاده این مجمع باعث شناخته شدن کلوب رم در دنیاشد وبه تدریج این کلوب درنقاط مختلف شعبی دایرکرد . حتی فدریکومایورکه بعدها رئیس یونسکوشد ، ازاعضای این کلوب بود وبه این ترتیب این موسسه توانست بین صاحبان اندیشه وسرمایه وصاحبان قدرت الفتی به وجودآورد که درحل مسائل جهانی بسیارموثرافتاد . خلاصه آنکه این کتاب بامعرفی جنین مراکزی وتوجه دادن خواننده به نقش نخبگان درکشورهای مختلف خدمت زیادی انجام داده ویادآورشده است که قدرت این مراکز حتی ازسازمان های بین المللی نیز بیشتراست .