زندگاني يا زنده ماني، اميرمحسن راه نجات، همشهري

چندي پيش در رسانه هاي ارتباط جمعي، خبري در زمينه افزايش طول عمر مردم سوئيس درج شده بود. براساس اين خبر، كشور سوئيس صاحب بيشترين تعداد افراد بالاي ۱۰۰ سال در ميان كشورهاي اروپايي است. اين خبر، دليل افزايش طول عمر شهروندان سوئيسي را بهبود استانداردهاي زندگي، تغذيه، بهداشت و درمان در اين كشور طي۵۰ سال اخير، اعلام نموده است. اين خبر، مشوق ما جهت بررسي معيارهاي زندگي سالم در كشورمان شد.
گفته شده است زندگي زيباترين واژه خلقت است كه خداوند بارها و بارها به انحاء گوناگون بر اهميت و هدف آن اشاره نموده است. اما روند زندگي در چند دهه اخير در برخي از كشورها به گونه اي بوده است كه اين واژه الهي مفهوم خود را از دست داده است. يكي از دلايل اصلي كمرنگ شدن واژه زيباي زندگي، نبود تعريف دقيق از معيارهاي زندگي سالم و روش هاي رسيدن به آن، كوتاهي دولتمردان و مسئولين نسبت به فراهم نمودن امكانات و شرايط زندگي سالم و ارائه آمارها و بيلان هاي نادرست در اين زمينه توسط آنان بوده است، به طوري كه ما امروزه از مفهوم زندگي دور شده و بيشتر به فكر زنده ماندن يا زنده ماني در دنياي وانفساي صنعتي هستيم. نتيجه اين زنده ماني، پوچي، بي هدفي، شيوع روزافزون بيماري هاي جسمي و رواني، جنگ ها، بيرحمي ها، شقاوت ها، سنگدلي ها، دزدي ها و دروغگويي ها و ... در ميان ما انسان ها مي باشد، چرا كه همه به فكر زنده ماندن بدون توجه به ملاك هاي صحيح زندگي سالم هستيم.
از ديدگاه يكي از روان شناسان انسان گراي معروف، آبراهام مازلو، آنچه ميل به حيات، زندگي و رفتار را در انسان تحريك و هدايت مي كند، نياز است. وي در تقسيم بندي نيازها، سلسله مراتب نيازها، شامل نيازهاي فيزيولوژيكي (آب، غذا، پوشاك، مسكن وجنسي)، نيازهاي ايمني (امنيت، نظم و پايداري)، نيازبه تعلق پذيري و عشق، نيازبه احترام (به خود و ديگران) و نياز به خودشكوفايي را مطرح مي كند. از ديدگاه وي، انسان امروزي متأسفانه در بين تمام نيازهاي موجود در سلسله مراتب نيازها، فقط در صدد ارضاي نيازهاي اوليه و فيزيولوژيكي خود مثل آب، غذا، مسكن، پوشاك و جنسي است و به نيازهاي مراتب بالاتر اهميت چنداني نمي دهد و ماندن در مرحله اول سلسله مراتب نيازها، يعني نيازهاي فيزيولوژيكي، مؤيد مفهوم زنده ماني است نه زندگي.
نكته اي كه بايد به آن اشاره نمود اين است كه علت ماندن در مرحله اول سلسله مراتب نيازها را نمي توان به افراد جامعه نسبت داد، بلكه بايد گفت قسمت اعظم اين مشكلات بر دوش دولتمردان و مسئولين است، چرا كه از توجه به معيارهاي زندگي سالم و فراهم نمودن امكانات و شرايط لازم براي آن خودداري نموده اند. تثبيت شدن در مرحله نيازهاي فيزيولوژيكي و تغيير مفهوم زندگي به زنده ماني سبب شده است كه انسان اشرف مخلوقات براي ادامه حيات، دست به هر كاري بزند.
اگر نگاهي به محيط پيرامون خود بياندازيم، نمونه اين انسان ها بسيار فراوان است، مثل كودكان كم سن و سالي كه تا ساعت ها بعد از نيمه شب در حال جمع آوري زباله هاي بازيافت از خيابان هاي سطح شهر تهران و ساير شهرها هستند. بعضي اوقات بسياري از آنها چنان در بين زباله ها تفحص و جستجو مي كنند كه گويا به دنبال گنجي هستند كه از طريق آن بتوانند به حقوق منع شده خود منجمله آموزش و پرورش، تغذيه، بهداشت، درمان رايگان و حق زندگي در قانون اساسي بسياري از كشورهاي جهان به آن اشاره شده است، دست يابند. نمونه ديگر آن شرمندگي پدر خانواده در برابر فرزندان تحصيل كرده و بيكار خود است.

افزايش دزدي ها، قتل ها، اعتياد به مواد مخدر، افزايش آمار دختران خياباني، كلاهبرداري ها، افزايش آمار زندانيان، كاهش سن عمر مفيد و ... همه و همه به دليل عدم توجه به معيارهاي زندگي سالم و عدم برنامه ريزي در اين راستا از سوي مسئولين است.
هنگامي كه پدر خانواده اي فقط هدفش اين است كه از صبح تا شب به سختي كار كند تا بتواند مايحتاج و نيازهاي اوليه افراد خانواده اش را تأمين نمايد، آيا مي تواند به ارضاي ساير نيازهاي زندگي اش مثل ابراز عشق و محبت و تعلق پذيري به اعضاي خانواده اش بپردازد؟ نتيجه اين بي توجهي ها، افزايش شكاف در درون خانواده، ايجاد فاصله عاطفي بين زن و شوهر، جدايي عاطفي فرزندان از پدر و برخي اوقات نزديك شدن آنان به دوستان ناباب جهت ارضاي نيازهاي تأمين نشده شان در درون خانواده است.