زنان و رسانه ها، مترجم: معصومه پيروزبخت، ايران

در دهه گذشته پيشرفت هاى به دست آمده از فناورى اطلاعات سبب سهولت ارتباط جهانى شده، طورى كه مرزهاى ملى پشت سرگذاشته شده است و اثر زيادى روى سياست هاى عمومى، نگرش و رفتار افراد بويژه روى كودكان و نوجوانان گذاشته است.
زنان زيادى در بخش ارتباطات مشغول به كارند اما تعداد زنانى كه در سطوح تصميم گيرى و يا هيأت حاكمه تدوين كننده، سياست هاى رسانه ها فعاليت مى كنند، محدود است. فقدان حساسيت هاى جنسيتى و رسانه ها سبب شده دست اندركاران نتوانند كليشه هاى جنسيتى را از رسانه ها حذف كنند كه اين شرايط را مى توان در رسانه هاى خصوصى و دولتى محلى، ملى، بين المللى مشاهده كرد.
نگرش منفى و توأم با حقارت نسبت به زنان در كليه رسانه هاى ارتباطى، بايد تغيير كند.
باوجود نقش متمايز زنان و همكارى مداوم آنان در جهان در حال تغيير رسانه هاى الكترونيكى و چاپى در كليه كشورها تصوير برابرى از زنان - در مقايسه با مردان - ارائه نمى دهند. علاوه بر اين خشونت و تصاوير نامناسب يا تحقير كننده اى كه از زنان در رسانه ها منتشر مى شود، اثرات منفى روى زنان و فعاليت هاى اجتماعى آنان مى گذارد. از طرف ديگر، برنامه هايى كه روى نقش سنتى زنان تأكيد دارد، مى تواند تهديد كننده فعاليت هاى زنان باشد. گرايش جهانى به مصرف شرايطى را پديد آورده است كه مشاهده مى شود در تبليغات و پيام هاى بازرگانى، اغلب بطور نامناسبى زنان و دختران، در هر رده سنى، به عنوان مصرف كننده معرفى مى شوند.
زنان بايد با توجه به مهارت ها، دانش، و امكان دسترسى آنان، فناورى اطلاعات توانمند شوند. اين شرايط، توانايى آنان را هم در نبرد براى حذف تصاوير منفى بين المللى كه از زنان ترسيم شده است، افزايش مى دهد و هم با سوء استفاده از قدرت در اين صنايع مهم مبارزه مى كند لازم است رسانه ها مكانيسم خود تنظيم كننده اى خلق و تقويت كنند و روش هايى توسعه پيدا كند كه منجر به حذف برنامه هاى تبعيض جنسيتى شود. بيشتر زنان بويژه در كشورهاى در حال توسعه دسترسى كاملى به اطلاعات الكترونيكى در حال توسعه ندارد. بنابراين نمى توانند شبكه اى تأسيس كنند كه آنان منابع اطلاعاتى جايگزينى ارائه كنند. از اين جهت زنان نياز دارند در زمينه توسعه فنآورى خبر و به منظور همكارى كامل در مقوله رشد و اثر آن در سطوح تصميم گيرى فعاليت داشته باشند.
منظور تجهيز و بسيج رسانه ها، دولت ها و ساير دست اندركاران بايد با ارائه برنامه ها و خط مشى هايى با ديدگاه جنسيتى، سياست فعال وشفافى در پيش گيرند.
اهداف راهبردى
الف- ميزان همكارى و دسترسى زنان به سطوح تصميم گيرى در رسانه ها و فن آورى جديد ارتباطى افزايش پيدا كند.
اقداماتى كه توسط دولت ها بايد انجام گيرد:
الف-۱- دولت ها بايد:
الف-۱-۱ از برنامه آموزش و پرورش و اشتغال زنان حمايت كنند و اطمينان حاصل كنند كه زنان، همانند مردان به تمام سطوح رسانه ها دسترسى دارند.
الف-۱-۲ از تحقيقات انجام گرفته درباره زنان و رسانه ها حمايت كنند و بخش هايى كه نياز به توجه و عمل دارند، مشخص شود و خط مشى هاى موجود در رسانه ها، از ديدگاه جنسيتى، مورد بازبينى قرار گيرد.
الف- ۱-۳ همكارى كامل و مساوى زنان را در رسانه ها، از جمله مديريت، برنامه ريزى، آموزش، تعليم، و تحقيق توسعه بخشند.
الف- ۱-۴ به توازن جنسيتى در انتصاب زنان و مردان در تمام سطوح مشورتى، مديريتى، نظارتى، خبررسانى، از جمله مشاغلى كه با رسانه هاى ملى منطقه اى و خصوصى در ارتباطند، توجه داشته باشند.
الف- ۱-۵ دست اندركاران را تشويق كنند با حفظ آزادى بيان، تعداد برنامه هايى را افزايش دهند كه براى زنان و به وسيله آنان و به منظور بيان مناسب نيازها و مسائل مورد توجه آنان تدوين شود.
الف-۱-۶ شبكه رسانه هاى زنان، از جمله شبكه الكترونيكى و ساير فن آورى هاى جديد ارتباطى را به عنوان وسيله اى براى انتشار اطلاعات و تبادل نظر در سطوح بين المللى تشويق كند و به رسميت بشناسد.
الف-۱-۷ انگيزه يا استفاده خلاقانه از برنامه ها در رسانه هاى ملى، براى انتشار اطلاعات فرهنگ هاى مختلف مردم بومى و توسعه مسائل آموزشى و اجتماعى را در چارچوب قوانين ملى فراهم آورند.
الف-۱-۸ آزادى رسانه ها و حمايت از آنان را در چارچوب قوانين ملى ضمانت كنند و همكارى رسانه ها را در مسائل اجتماعى وتوسعه رواج دهند.
الف - ۲- رسانه هاى ملى و بين الملل بايد در چارچوب آزادى بيان، مكانيسم نظم دهنده اى توسعه دهند كه ارائه دهنده تصاوير مساوى و گوناگون زنان توسط رسانه ها و سيستم ارتباط بين المللى باشد و همكارى زنان و مردان را در توليد و تصميم گيرى افزايش دهند.
الف - ۳- دولت ها براى پيشرفت زنان يا به طور مقتضى، يا تشكيلات ملى بايد:
الف-۳-۱ به منظور توليد خبر براى رسانه هاى عمومى از جمله استفاده از فن آورى هاى جديد ارتباطى، ماهواره ها، چه دولتى عمومى و چه خصوصى، توسعه برنامه هاى آموزش و پرورش را رواج دهند.
الف-۳-۲: استفاده از سيستم هاى ارتباطى، از جمله فن آورى هاى جديد را به عنوان وسيله اى براى تقويت همكارى هاى زنان در يك روند دموكراتيك، افزايش يا رواج دهند.
الف-۳-۳ به امر گردآورى كتاب راهنماى زنان متخصص رسانه ها كمك كنند.
الف-۴- سازمان هاى غير دولتى و انجمن هاى صنفى رسانه ها
الف-۴-۱: رسانه هاى گروه هاى ديده بان تأسيس كنند تا اين گروه ها بتوانند براى اطمينان از انعكاس صحيح نيازهاى زنان و مسائل مورد توجه آنان، با رسانه رايزنى كنند و به آنان آگاهى دهند.
الف- ۴-۲: به زنان آموزش دهند از فن آورى ارتباطات در رسانه ها، بويژه در سطح بين المللى، استفاده بيشتر و بهينه كنند.
الف-۴-۳: شبكه اى براى زنان به وجود آورند و برنامه هاى خبررسانى به منظورشناخت نيازهاى ويژه زنان در رسانه ها و سهولت افزايش ميزان همكارى زنان در ارتباطات، به خصوص در سطوح بين المللى، و در حمايت از گفت وگوى جنوب - جنوب و جنوب - شمال، سازمان هاى غير دولتى، زنان، و رسانه هاى حرفه اى را توسعه بخشند و رعايت حقوق زنان و تساوى بين زن و مرد را رواج دهند.
الف - ۴-۴: صنايع رسانه اى و مؤسسات آموزش رسانه ها را تشويق كنند بوسيله زبان، سنت، فطرت و ساير اشكال قومى رسانه اى مثل قصه گويى، نمايش، شعر و آواز، فرهنگ ها را منعكس كنند و از اين نوع ارتباطات، براى انتشار اخبار و توسعه مسائل اجتماعى استفاده كنند.

ب: رواج و تشويق ارائه تصوير مساوى و غير كليشه اى از زنان در رسانه ها
ب-۱- دولت ها، سازمان هاى بين المللى در چارچوب آزادى بيان، بايد:
ب-۱-۱: تحقيق و اجراى استراتژى هاى خبر رسانى، آموزشى، و ارتباطى را با هدف ترويج تصاوير مساوى از زنان و دختران و نقش چندگانه آنان، رواج دهند.
ب-۱-۲: رسانه ها و آژانس هاى تبليغاتى را تشويق كنند ساخت و تنظيم برنامه هاى ويژه اى براى افزايش آگاهى جامعه از (برنامه اقدام) را در دستور كار خود قرار دهند.
ب-۱-۳: آموزش هاى حساسيت جنسيتى را براى خبرگان رسانه ها از جمله صاحبان و مديران رسانه ها ترويج كنند تا ايجاد و استفاده از تصاوير گوناگون، مساوى وغير كليشه اى از زنان را در رسانه ها افزايش دهند.
ب-۱-۴: رسانه ها را تشويق كنند زنان را به عنوان انسان هايى خلاق، هنرمندانى راهنما، همكاران و ذينفعان فرايند توسعه معرفى و از ارائه تصوير زنان به عنوان مخلوق درجه دو و استثمار آنان با اهداف جنسيتى و به عنوان كالا خود دارى كنند.
ب-۱-۵: اين فكر را رواج دهند ارائه تصاوير كليشه اى و جنسى در رسانه ها، روشى اهانت آميز و منحط كننده است.
ب-۲- رسانه هاى گروهى و سازمان هاى تبليغاتى بايد:
ب-۲-۱: در چارچوب آزادى بيان، راهبردهاى حرفه اى، رفتار قانونى و ساير اشكال خود نظارت را براى رواج يا تشويق ارائه تصاوير غير كليشه اى از زنان توسعه بخشند.
ب-۲-۲: در چارچوب آزادى بيان، راهبردهاى حرفه اى و نظام رفتارى به وجود آورند كه با خشونت بازنان مخالفت و از ارائه تصاوير غير اخلاقى از آنان در رسانه ها، از جمله تبليغات، جلوگيرى كنند.
ب-۲-۳: ديدگاه جنسيتى مثبت درباره تمام مسائل مورد توجه جامعه، مصرف كنندگان، و جوامع مردمى را توسعه بخشند.
ب-۲-۴: ميزان تصميم گيرى زنان را در تمام سطوح افزايش دهند
ب-۳- رسانه ها، سازمانهاى غير دولتى و بخش خصوصى به منظور همكارى با تشكيلات ملى براى پيشرفت زنان بايد:
ب-۳-۱: سهم مساوى از مسؤوليت هاى خانواده را از طريق رسانه ها رواج دهند و روى نقش غير كليشه اى و مساوى زنان و مردان در خانواده تأكيد كنند و اخبارى كه هدف آن حذف سوءاستفاده از كودكان و زنان و تمام اشكال خشونت عليه زنان، از جمله خشونت خانگى است، انتشار دهند.
ب-۳-۲: برنامه هايى راجع به رهبران زن، رهبرانى كه با موقعيت شان در مقام رهبرى تجربيات مختلفى در زمينه حفظ تعادل بين مسؤوليت هاى كارى و خانوادگى به عنوان مادر، مدير، و كار آفرين داشته اند، توليد و منتشر كنند و براى زنان جوان يك الگوى مناسب ارائه دهند.
ب-۳-۳: از برنامه هاى آموزش خصوصى و دولتى استفاده كنند تا اخبار و اطلاعات راجع به افزايش آگاهى از حقوق بشر زنان منتشر كنند.
ب-۳-۴: از توسعه و سرمايه گذارى مناسب درباره مسائل زنان حمايت كنند و از تمام وسائل ارتباط جمعى براى انتشار مشكلات ومسائل مربوط به زنان و مسائل مورد توجه آنان بهره گيرند.
ب-۳-۵: روش ها را توسعه دهند و كارشناسان ماهر را با توجه به برنامه هاى رسانه ها، براى تجزيه و تحليل جنسيتى آموزش دهند.

منبع: مركز اطلاع رسانى سازمان ملل