همه چيز به پول ختم مى شود، درباره ازدواج در ايران، مژگان فرجي، ايران

تأثير تغييرات بنيادى و اجتماعى در ازدواج به اندازه اى است كه از اين امر به عنوان مهمترين مسأله جامعه ياد مى شود. ازدواج يك پديده اجتماعى - فرهنگى و به عنوان سنتى مقدس و حسنه از جنبه هاى مختلف قابل مطالعه وبررسى است.
يكى از عوامل مؤثر در شناسايى تيپ هاى هر جامعه اى ،شيوه ازدواج آنان است، با اين حال صاحبنظران مى گويند كه ازدواج هاى امروزى كمتر از هميشه از عشق هاى راستين بهره مند بوده و بيشتر گرفتار دغدغه هاى اقتصادى و مالى است.
انتخاب همسر در گذشته بامسائل زياد و شرايط فراوان همراه بود كه درهمه آنهاسعادت و خوشبختى مفهومى خارج از بعد مادى داشت و معنويت بسياربرجسته به نظر مى آمد،اما در وضعيت كنونى با مطالعه در رفتارو ايده آل هاى جوانان قبل از ازدواج براى تعيين همسر به راحتى مى توان به تغيير الگو و گرايش به سوى ماديات در اين باره پى برد .
«بهاره داورى»۱۷،ساله دانش آموز در اين باره معتقد است كه ازدواج در حالت ابتدايى يك قرارداد اقتصادى به حساب مى آيد كه دو انسان زمانيكه به اوج هماهنگى در اين مورد برسند به آن متعهد مى شوند.
«آرزو لولايى» ، ۲۰ ساله در اين باره مى گويد : در حال حاضر رابطه زنان و مردان در جامعه و زندگى خانوادگى با تغييرات فراوانى همراه بوده است. به طورى كه با فعال شدن زنان در عرصه اجتماعى و سياسى رفتار، انتظارات و باورهاى فرهنگى مردان با گذشته بسيار تغيير كرده است. يعنى ماامروزه شاهدهستيم مردان حل مشكلات اقتصادى را از طرف زنان امرى معمولى مى دانند.
حميده طاعتى نيز معتقد است: متأسفانه بزرگترين مشكل زنان در مورد ازدواج سيستم تفكر خانواده است ، وقتى به دخترى از طفوليت گفته مى شود كه دستيابى به خوشبختى تنها از طريق ازدواج صورت مى پذيرد باتوجه به مشكلات مادى و شرايط خاص، پولدار بودن هم به يك شرط تبديل مى شودو هم به يك ايده آل و آرمان .
«ياسمين محمدى» ، ۱۹ ساله مى گويد : بخش عظيمى از ناخرسندى و نارضايتى و اضطراب پس از ازدواج ناشى از ناآگاهى در مسائل مربوط به اقتصاد خانواده است و اين در حالى است كه اگر زن ومرد به اندازه كافى اطلاعات و آگاهى در باره زندگى زناشويى داشته باشند كمتر با مشكل مواجه خواهند شد.
«رؤيا ياراحمدى» كارشناس مسائل اجتماعى در اين ارتباطمى گويد : با توجه به اينكه ارائه اطلاعات از سوى خانواده ها به فرزندان بسيار حائز اهميت است و مهمترين بستر در نهادينه شدن سنت ها، آداب و رسوم فرهنگى به حساب مى آيد در نتيجه بهترين جايگاه براى رشد و تربيت انسان و شناخت زمينه هاى مختلف براى ازدواج جوانان بخصوص دختران است. اما بايد اشاره شود كه متأسفانه خانواده ها در اين باره بسيار كم كارى كرده و به كندى پيش رفته اند .
وى اضافه كرد : اولين مشكل و بزرگترين مسأله در ازدواج عدم شناخت ابعاد شخصيت زن و مرد جداگانه از بعد انسانى است. در حالى كه ازدواج به عنوان مهمترين و اساسى ترين تعبير از زندگى بوده و خواهد بود ، اما در جامعه كنونى با توجه به شرايط ويژه اقتصادى و اجتماعى شكل ديگرى به خود گرفته است .
يار احمدى ادامه داد : با مطالعاتى كه در بين ۷۵۰ دانش آموز دوره متوسطه دختردرمركزمشاركت زنان به انجام رسيده است حتى ميزان فاصله سنى بين زن و مرد ارتباط نزديكى با موقعيت اقتصادى - اجتماعى خانواده ها دارد . بدين معنى كه هر چه از خانواده هاى با موقعيت پايين به سمت خانواده هاى با موقعيت بالا حركت مى كنيم فاصله سنى مطلوب بين زن و مرد از ديدگاه دختران و مادران آنان افزايش مى يابد .
وى افزود : به عبارت ديگر دختران متعلق به سطوح بالاى موقعيت اقتصادى - اجتماعى از يك طرف مايل هستند ديرتر ازدواج كنند و از سوى ديگر تمايل دارند فاصله سنى بيشترى بين آنان و همسر آينده شان وجود داشته باشد . در حالى كه دختران متعلق به سطوح پايين اقتصادى - اجتماعى از يك طرف مايلند زودتر ازدواج كنند و از سوى ديگر تمايل دارند فاصله سنى كمترى بين آنان و همسر آينده شان وجود داشته باشد .
اين كارشناس در ادامه تصريح كرد : سن ازدواج و فاصله سنى بين زن و شوهر در جامعه ايران برخلاف كشورهاى غربى كه از يك هنجار اجتماعى فراگير تبعيت مى كند ، پراكنده بوده و فاقد يك هنجار مشخص است كه مهمترين عامل آن مشكلات اقتصادى است.
دكتر «غلامعباس توسلى» جامعه شناس و استاد دانشگاه تهران با تأكيد بر تغيير ايده آل ها براى انتخاب همسر در اين باره گفت : ما در جامعه اى زندگى مى كنيم كه ساختار فرهنگى پايه اى در فرهنگ اسلامى دارد اما در ساليان اخير تغييرات چنان چشمگير است كه به سختى مى توان آنها را توجيه كرد .

وى اضافه كرد : با توجه به دگرگونى هايى كه در سطح كشور انجام شده به طور حتم آرمانهاى تعيين ازدواج هم از سوى مردان و هم از جانب زنان شكل تازه اى به خود گرفته و مسائل اقتصادى در اين باره به شدت مطرح است. به طورى كه اين عامل نقش بسيار تعيين كننده اى در ازدواج دارد و بيشتر فرو پاشى ها با در نظر گرفتن وجود كسرى در ركن مهم زندگى يعنى اقتصاد صورت مى گيرد.
اين جامعه شناس در ادامه افزود : در اين باره بايدتأكيد كرد كه در گذشته ازدواج ها خيلى رسمى و سنتى بوده است بنابراين طبيعى است كه اينگونه ازدواج كردن كارها را خيلى ساده تر از آن چيزيكه فكر مى شود به سرانجام مى رساند، اما امروز با گذشته بسيار متفاوت شده و ازدواج نه تنها به راحتى صورت نمى گيرد به يكى از مشكلات جوانان نيز مبدل شده است.
دكتر «امان الله قرين مقدم» ، آسيب شناس و استاد دانشگاه تربيت معلم گفت : تغيير الگوهاى همسر گزينى خاص ايران نيست بلكه در سراسردنيااتفاق افتاده است . اما آنچه به نظر مى رسد اين است كه ارزش ها و هنجارهاى اجتماعى در ايران به شدت در حال دگرگونى است .
وى اضافه كرد : موضوع ديگر اين است كه وضعيت معيشتى و اقتصادى باعث شده كه الگوى همسر گزينى تغيير كند و به سمت ماديات پيش رود يعنى امروزه عشق هاى آتشين گذشته مورد انتقادو شغل ، درآمد ، نوع منزل شخصى و طيف اجتماعى در نظر بعضى از پسران و دختران بسيار سرنوشت سازاست.
اين آسيب شناس معتقد است كه ازدواج امروز به يك نوع معامله و مبادله سودآور مبدل شده بنابراين به جرأت مى توان گفت كه اين نوعى از تغييرات نگران كننده در شرايطفوق است.
قرين مقدم ادامه داد : البته ايجاد تغييرات درانتخاب همسر به عوامل بسيارى بستگى دارد از جمله دانشگاه در اين مورد بخصوص بى تأثير نبوده و از سوى ديگر سست شدن ارزشها و هنجارها به نوعى سبب ايجاد تغيير الگو براى تعيين همسر آينده شده است.