نتايج يك پژوهش غيررسمى: خشونت هاى روانى شايع ترين نوع خشونت خانگى عليه زنان است، شرق

فرزانه نزاكتى: نتايج پژوهش «عوامل موثر بر خشونت مردان عليه زنان» كه توسط رضا همتى كارشناس ارشد پژوهشگرى از ميان ۳۲۰ خانوار تهرانى صورت گرفته، نشان مى دهد كه شايع ترين نوع خشونت خانگى عليه زنان در ايران، خشونت روانى است. براساس نتايج اين تحقيق، ايراد گرفتن از خصوصيات اخلاقى زن با ۸/۷۳ درصد شايع ترين نوع خشونت اعلام شده است. همچنين داد كشيدن بر سر همسر با ۵/۶۳ درصد، بى توجهى به احساسات و عواطف با ۹/۵۶ درصد، مقصر دانستن در مسائل شخصى با ۷/۴۴ درصد، تصميم در امور مالى بدون نظرخواهى از همسر با ۵/۴۳ درصد به ترتيب در رده هاى بعدى شيوع خشونت هاى خانگى در تحقيق مذكور قرار دارند. براساس نتايج اين بررسى خشونت هاى فيزيكى حجم بسيار كمترى از انواع خشونت هاى خانگى در ايران را به خود اختصاص داده است. هل دادن شديد به منظور آسيب رساندن با ۳/۱۹ درصد، كتك زدن با ۱۸ درصد، پرت كردن اشيا و سيلى زدن با ۹/۱۶ درصد و مشت و لگد زدن با ۷/۸ درصد شايع ترين خشونت هاى فيزيكى ثبت شده در اين بررسى است. دكتر مصطفى اقليما رئيس انجمن علمى مددكاران ايران و عضو هيات علمى دانشگاه علوم بهزيستى و توانبخشى ايران به شرق گفت: «نتايج بررسى انجمن علمى مددكاران ايران از وضعيت يك هزار زن ساكن در تهران نشان داد كه نزديك به ۹۵ درصد خشونت ها عليه زنان روحى و روانى بوده و به ويژه در جهت تحقير و كوچك شمردن زن اعمال شده است.» وى كه به مناسبت روز جهانى توانبخشى قربانيان شكنجه در «نشست خشونت هاى خانگى زنان و كودكان» سخن مى گفت، افزود: «بسيارى از ازدواج ها در ايران از روى اجبار صورت مى گيرد كه شامل اجبار در اصل ازدواج، اجبار در انتخاب همسر، اجبار در سن ازدواج و چگونگى ازدواج است كه در افزايش خشونت خانگى موثر است.»
• تعارض در آمارهاى خشونت روانى
نتايج خشونت هاى روانى عليه زنان كه در گزارش «عوامل موثر بر خشونت مردان عليه زنان» ثبت شده است با نتايج آخرين پژوهش رسمى كه سال گذشته از سوى مركز امور مشاركت زنان اعلام شده، منافات دارد. ۴/۳۸ درصد از پرسش شوندگان در طرح هاى «بررسى خشونت خانگى عليه زنان در ۲۸ استان» بهانه گيرى هاى پى درپى و داد و فرياد و بداخلاقى با زن را به عنوان رايج ترين نوع خشونت روانى نسبت به خود عنوان كرده اند. ۹/۳۷ درصد زنان قهر و صحبت نكردن شوهر و خوددارى از ارائه بحث در مورد مسائل فيمابين، ۸/۳۰ درصد محكم كوبيدن به در، به هم زدن سفره و انداختن ميز ناهارخورى را به عنوان شايع ترين رفتارهاى خشونت آميز اعمال شده بر خود برشمرده اند. اين در حالى است كه جعفر ميرزايى روانشناس بالينى و مشاور خانواده در حاشيه نشست خشونت هاى خانگى زنان و كودكان در گفت وگو با «شرق» سوءرفتار عاطفى با همسر و كودك را اوج مشكلات خانواده ايرانى دانست و گفت: «در جهت توانمندسازى اين گروه از زنان و كودكان، آموزش مهارت هاى زندگى در سطح وسيعى از جامعه بايد صورت گيرد.» وى عمده ترين دلايل بروز خشونت هاى خانگى را تمايلات و خواسته هاى درونى مانند ترشح بيش از حد برخى هورمون ها، انگيزه بيرونى جهت آسيب رساندن به ديگران مانند فقر و اعتياد و تركيب شرايط موجود اجتماعى با يادگيرى پيشين دانست و گفت: «گروهى از محققان خشونت را حاصل يادگيرى عنوان مى كنند و برخى آن را نتيجه برداشت هاى منفى همسران مى دانند.» وى همچنين افزود: «خشونت در خانواده بيشتر زمانى استفاده مى شود كه دسترسى فرد به ساير منابع قدرت از جمله پول و اطلاعات محدود باشد.» از سوى ديگر با توجه به نظريه فمينيستى، در جامعه مبتنى بر پدرسالارى، شوهر نسبت به زن در خانواده از قدرت بيشترى برخوردار بوده و اين نابرابرى قدرت خودبه خود باعث ايجاد خشونت در خانواده مى شود. اين مشاور خانواده در عين حال با اشاره به اينكه عوامل در تركيب با يكديگر در ايجاد خشونت در خانواده نقش دارند، گفت: «سطح كلى پرخاشگرى مردان به طور مشخص نشان دهنده بدرفتارى نسبت به همسر نيست بلكه در تركيب با ساير عوامل مانند استرس، عدم دلبستگى به همسر در خشونت نسبت به زن موثر است.»

• ۷۲ درصد سوءاستفاده جنسى از كودكان در سنين كمتر از ۵ سالگى
جعفر ميرزايى همچنين با تاكيد بر اينكه بدرفتارى هاى آسيب زننده به كودكان بيشتر توسط والدين آنها صورت مى گيرد، گفت: «خشونت عليه كودكان شامل انواع خشونت هاى جسمى، جنسى و عاطفى است كه در تمام سطوح اجتماعى و اقتصادى و ميان اقوام مختلف گزارش شده است.» وى افزود: «۷۵ درصد خشونت عليه كودكان توسط والدين، ۱۵ درصد توسط ساير وابستگان و تنها ۱۰ درصد توسط افراد غريبه صورت گرفته است.» جعفر ميرزايى همچنين در توضيح علل سوء رفتار با كودكان گفت: «والدينى كه در كودكى قربانى سوءاستفاده جنسى و جسمى قرار گرفته اند، خشونت در خانواده پدرى، زندگى پرفشار، فقر و تعداد زياد فرزندان به عنوان عمده ترين علل ابراز خشونت والدين عليه كودكان شناخته شده است.» وى با اشاره به اينكه آسيب پذيرى كودك نسبت به سوءاستفاده جنسى به نوع رفتار خشونت آميز، طول مدت آن و سن كودك بستگى دارد، افزود: «سوءرفتار جنسى با كودك او را در آينده با «اختلال هويت تجزيه اى» مواجه مى كند و اين فرد با شخصيت هاى متعددى زندگى و رفتار مى كند و در ضمن با هر تجربه ديگر در بزرگسالى آن تجربه سوءرفتار جنسى زنده مى شود.» وى تاكيد كرد: «روى آوردن به مواد مخدر در بين كسانى كه در كودكى قربانى خشونت جنسى شده اند، به وفور ديده مى شود.»
• زنان ۱۶ تا ۲۴ ساله: قربانيان تجاوز
جعفر ميرزايى با اشاره به بحث تجاوز جنسى بين بزرگسالان گفت: «رفتار جنسى ناخواسته در ۹۵ درصد موارد توسط مرد به زن تحميل مى شود اما در ۵ درصد موارد نيز اين رفتار به مرد تحميل مى شود.» ميرزايى با اشاره به اينكه تجاوز به عنف در روانشناسى به عنوان تخليه تجاوز جنسى و پرخاشگرى شناخته مى شود و اغلب با هدف آسيب رساندن به قربانى صورت مى گيرد، افزود: «طبق گزارش دايره فدرال تحقيقات در آمريكا، بيشتر مردانى كه مرتكب تجاوز جنسى مى شوند، بين ۲۵ تا ۴۴ سال دارند كه معمولاً زنان ۱۶ تا ۲۴ ساله را هدف آزار خود قرار مى دهند.»