ورود موج جمعيت فعال جوان و تداوم بحران بيكاري تا سال 85، ايسنا

يك جامعه‌شناس: آيا اشتغال 50 درصدي در بخش خدمات جامعه گريزان از توليد مي‌تواند ترسيمگر اشتغال صحيح باشد؟

خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
سرويس: اجتماعي - جوانان

تحليل روند بيكاري ايران تا سال 85 و پيش‌بيني آينده بيكاري كشور توسط محققان و جامعه‌شناسان نشان مي‌دهد كه نزديك به 70 درصد جمعيت ايران (معادل 49 ميليون نفر) در سال 85 در سن فعاليت (15 تا 64 سالگي) به سرخواهند برد كه اين ميزان بيانگر ميزان زياد اهميت و لزوم اشتغالزايي بويژه پاسخگويي به نياز شغلي فارغ‌التحصيلان دانشگاههاست.

به گزارش خبرنگار «جوانان» خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، احمد بخارايي جامعه‌شناس و عضو هيأت علمي دانشگاه پيام نور در تحقيقي با عنوان «آينده بيكاري ايران تا سال 85» با اشاره به اينكه در سال 85 بيشترين درصد جمعيتي، در گروه سني 20 تا 24 سال خواهند بود مي‌گويد: پيش‌بيني مي‌شود جمعيت ايران در سال 85 با توجه به نرخ رشد 4/1 درصدي جمعيت در سال 75 و با توجه به سير نزولي اين نرخ و با فرض ميانگين ميزان رشد سالانه 3/1 درصدي تا سال 85 و با توجه به جمعيت 68 ميليون نفري كشور در حال حاضر، ايران در سال 85 حدود 70 ميليون جمعيت خواهد داشت.

وي با اشاره به اينكه بخش قابل توجهي از جمعيت غيرفعال در سن 10 تا 19 سال مشغول به تحصيل در سال 75، سال 85 جزء فارغ‌التحصيلان و متقاضيان كار و جمعيت فعال و غيرفعال اين سال خواهند بود، ادامه مي‌دهد: به نظر مي‌رسد نسبت جمعيت فعال و غيرفعال در سال 85 متفاوت از سال 75 بوده و در حالت طبيعي جمعيت فعال نزديك به 45 درصد جمعيت بالاي 10 سال را دربر گيرد.

بخارايي در ادامه بيان مي‌كند: از سوي ديگر حدود 16 درصد جمعيت ايران در سال 85 زير 10 سال و 84 درصد جمعيت بالاي 10 سال خواهند بود، بنابراين جمعيت فعال كشور در سال 85 معادل 8/37 درصد كل جمعيت و تقريبا برابر با 26 ميليون و 460 هزار نفر برآورد مي‌شوند.

عضو هيأت علمي دانشگاه پيام نور جمعيت فعال كشور را در سال 75 برابر با 16 ميليون و 26 هزار و 788 نفر برمي‌شمرد و خاطرنشان مي‌كند: اختلاف جمعيت‌هاي فعال در سالهاي 75 و 85 برابر با 10 ميليون و 433 هزار و 113 نفر، بيانگر نياز جامعه از سال 75 به مشاغل جديد براي پاسخگويي به خواسته بيكاران باقيمانده از سالهاي قبل از 75 (بيش از 45/1 ميليون بيكار) است.

اين جامعه‌شناس معتقد است كه بر اين اساس حدود 12 ميليون فرصت شغلي جديد در طول ده سال از سال 75 تا 85 براي رسيدن به نقطه صفر بيكاري نيازمنديم.

به گزارش ايسنا، بخارايي با اشاره به ايجاد 12 ميليون فرصت شغلي جديد از سال 75 تا 85 تصريح مي‌كند: به طور متوسط در هر سال يك ميليون و 200 هزار فرصت شغلي بايد ايجاد مي‌شد كه با توجه به تعداد بيكاران در سال 82 كه تقريبا معادل 2 ميليون و 369 هزار و 400 نفر بوده است، بنابراين از سال 82 تا 85 بايد حدود 6 ميليون فرصت شغلي ايجاد شود تا نرخ بيكاري به صفر برسد.

وي با بيان اينكه بحران بيكاري تا سال 85 تداوم دارد دهه 75 تا 85 را يك دهه بحراني دانست كه متأثر از ورود موج جمعيت در سن فعاليت (15 ساله به بعد) است و مي‌افزايد: به دليل سطح بالاي باروري جمعيت در سالهاي 60 تا 65 در سالهاي 75 به بعد با موج تازه وارد جميعت در سن فعاليت و در سالهاي 85 ــ80 (20 تا 24 سالگي) پس از پايان تحصيلات متوسطه، خدمت سربازي و فارغ‌التحصيلي از دانشگاه با افزايش قابل توجه متقاضيان كار مواجه‌ايم.

عضو هيأت علمي دانشگاه پيام نور تأخير در سن ازدواج را عامل تأثيرگذار مهمي در بين دختران فعال براي شغل‌يابي، پركردن اوقات فراغت و تكميل فرآيند هويت‌يابي اجتماعي مي‌داند و اضافه مي‌كند: بايد توجه داشت كه نيروي متقاضي كار در دهه 75 تا 85 نيرويي انبوه و غيرماهر و يكي از مهمترين مشكلات برنامه‌ريزي رشد و توسعه اقتصادي در كشورهاي در حال توسعه است چرا كه بيش از آنكه به محاسبات هزينه ــ فايده توجه شود به ضريب شغل‌زايي توجه مي‌شود.

اين جامعه‌شناس بيان مي‌كند: به نظر مي‌رسد در سالهاي بسيار نزديك نرخ فعاليت زنان در گروههاي سني 20 تا 24 سال و 25 تا 29 سال افزايش قابل توجه‌اي يابد؛ زيرا روند هويت‌يابي اجتماعي زنان و تحصيل آنها در مقاطع آموزش عالي رشد چشمگيري داشته است.

بخارايي نرخ بيكاري مردان را در سال 82، 3/9 درصد و زنان را 2/21 درصد بيان و خاطرنشان مي‌كند: افزايش اين نرخ در سالهاي آتي به شدت نگران‌كننده است، اما آنچه از اهميت بيشتري برخورداراست كيفيت كار شاغلان و اينكه شاغلان با چه كيفيت و با چه ميزان درآمدي به كار اشتغال دارند و آنچه كه نامش را اشتغال گذاشته‌ايم در ادارات، خيابان‌ها، مزارع و حتي در مراكز آموزشي آيا واقعا «اشتغال» است يا «مشغوليت».

وي اعتقاد دارد كه 50 درصد اشتغال در بخش خدمات در جامعه‌اي كه مزه مصرف را خوب ‌شناخته، مي‌پسندد، از توليد گريزان است و در فرهنگ كاري خود سرعت و دقت را نيازموده، مي‌تواند ترسيم‌گر اشتغال صحيح باشد؟

اين جامعه‌شناس با اشاره به گزارش توسعه انساني سال 2003 سازمان ملل تصريح مي‌كند: بر اين اساس تعداد افراد زير خط فقر در ايران 8/11 ميليون نفر است كه بطور متوسط با 5/1 دلار برابر 1200 تومان در روز زندگي مي‌كنند؛ بنابراين آيا زندگي در ايران با درآمد ماهيانه معادل 36 هزار تومان تفاوتي با «مرگ تدريجي» دارد و فقر و از آن مهمتر «احساس فقر» زاييده تبعيض و اختلافات طبقات نيست؟

به گزارش ايسنا، وي ادامه مي‌دهد: بر اساس گزارش‌هاي رسمي در ايران 20 درصد ثروتمندترين مردم، حدود 8 برابر 20 درصد فقيرترين داراي درآمدند. بنابراين آشكارا 40 درصد جمعيت جامعه با اين اختلاف فاحش روبروست؛ از سوي ديگر اگر بپذيريم در تهران افرادي كه كمتر از 220 تا 240 هزار تومان درآمد دارند، زير خط فقر نسبي هستند، آيا نمي‌توانيم بگوييم بخش اعظمي از حقوق بگيران دولت زير فقر نسبي قرار دارند؟

به گفته عضو هيأت علمي دانشگاه پيام نور اگر بپذيريم كه سبد فقر، سبد خريد 40 درصد جامعه شهري است و بدانيم كه بيش از 90 درصد اين افراد جزء شاغلين هستند، آيا باز هم «بيكاري» را در صدر اولويت‌بندي آسيب‌هاي اجتماعي قلمداد مي‌كنيم؟

وي با بيان اينكه اگر بيكاري از جامعه رخت بربندد مشكل اعظم جامعه حل و درصد زيادي از انحرافات و مفاسد كاهش مي‌يابد، خاطرنشان مي‌كند: از سال 76 تا 82 ميانگين نرخ بيكاري 4/13 درصد جمعيت فعال بود و بر اين اساس در جمعيت احتمالي 70 ميليوني سال 85 تعداد 3 ميليون و 546 هزار بيكار خواهيم داشت كه وجود اين عده بيكار احتمالي در سال 85 منوط به ايجاد حدود 5/2 ميليون فرصت جديد شغلي طي سالهاي 82 تا 85 است.

بخارايي با بيان اينكه به هر ميزان از تعداد فرصتهاي جديد شغلي كاسته شود به خيل بيكاران (بيش از 5/3 ميليون) در سال 85 افزوده خواهد شد، مي‌گويد: بر اين اساس از سال 82 تا 85 حدود 8/1 ميليون فرصت شغلي ايجاد مي‌شود كه 700 هزار كمتر از 5/2 ميليون فرصت شغلي لازم‌الايجاد است تا نرخ بيكاري معادل 4/13 درصد ثابت باقي بماند.

به گفته وي با فرض ايجاد سالانه 600 هزار فرصت جديد شغلي در سال 85 حدود 25/4 ميليون بيكار خواهيم داشت.

بخارايي فراواني نسبي تعداد بيكاران در سنين 20 تا 29 سال را در سال 85 معادل 2 ميليون و 632 هزار نفر خوانده و مي‌افزايد: در اين ميان 31 درصد بيكاران را زنان و 69 درصد را مردان تشكيل خواهند داد؛ همچنين فراواني افراد تحصيلكرده بيكار نيز در سال 85 به 705 هزار نفر خواهد رسيد كه به عبارتي اين افراد بيكاران فوق‌ديپلم، ليسانس و بالاتر خواهند بود.

بخارايي تعداد بيكاران ديپلم سال 85 را برابر با يك ميليون و 580 هزار نفر مي‌داند و مي‌گويد: همچنين در سال 85 از مجموع بيكاران 2 ميليون و 920 هزار نفر به مدت يكسال تا بيشتر از بيكاري‌شان گذشته است كه اين آمار ترسيم‌گر بحران بيكاري و نشان دهنده جنبه آسيب‌رسان آن در سالهاي آتي است.