سه شنبه 28 تیر 1384   صفحه اول | درباره ما | گویا


بخوانید!
پرخواننده ترین ها

نابودي‌ 90 درصد ماهيان‌ خاويار خزر، اعتماد

ماهيان‌ خاوياري‌ كه‌ استروژن‌ ناميده‌ مي‌ شوند و از خانواده‌ تاس‌ ماهيان‌، از جمله‌ گونه‌هاي‌ آبزي‌ كم‌ نظيري‌ هستند كه‌ از قدمتي‌ چند صد ميليون‌ ساله‌ كه‌ به‌ عصر ژوراسيك‌ باز مي‌ گردد بر خوردارند و از اين‌ رو ماهيان‌ خاويار را فسيل‌هاي‌ زنده‌ جهان‌ مي‌نامند كه‌ همراه‌ با تكاملي‌ فيلوژني‌ تا به‌ امروز باز مانده‌ اند. از منظر تعدد گونه‌ها به‌ 27 گونه‌ و زير گونه‌ در جهان‌ تقسيم‌ مي‌ شوند كه‌ از اين‌ تعداد 5 گونه‌ در درياي‌ خزر زندگي‌ مي‌ كنند، دريايي‌ كه‌ خود به‌ تنهايي‌ 93 درصد ذخاير ماهيان‌ خاوياري‌ جهان‌ را در خود جاي‌ داده‌ است‌. اما ارزش‌ ماهيان‌ خاوياري‌ نه‌ به‌ جهت‌ استفاده‌ از گوشت‌ آنان‌ كه‌ به‌ واسطه‌ تخم‌ آنان‌ كه‌ به‌ خاويار يا مرواريد سياه‌ شهرت‌ دارد، است‌. خاويار خود به‌ تنهايي‌ به‌ عنوان‌ اشرافي‌ترين‌ صبحانه‌ جهان‌ محسوب‌ مي‌شود و بسياري‌ آن‌ را به‌ شكل‌ خام‌ يا همراه‌ با تخم‌ مرغ‌ و آغشته‌ به‌ زرده‌ آن‌ ميل‌ مي‌كنند و گروهي‌ نيز به‌ اندازه‌ نوك‌ قاشقي‌ از آن‌ را همراه‌ با سبزيجات‌ معطر يا قطعه‌ كوچكي‌ از نان‌ و كره‌ مي‌خورند و بوي‌ تند ماهي‌ مانند آن‌ و طعم‌ شورش‌ را بسيار دوست‌ مي‌دارند و آن‌ را بسيار پر كالري‌ و انرژي‌زا مي‌دانند. خاويار انواع‌ گوناگوني‌ دارد چون‌ خاويار طلايي‌ و سرخ‌ و سياه‌ كه‌ البته‌ در اين‌ ميان‌ خاويا
ر سياه‌ از ارزشي‌ قابل‌ توجه‌ برخوردار است‌.
درياي‌ خزر به‌ تنهايي‌ 93 درصد از ذخيره‌ خاويار و ماهيان‌ خاوياري‌ جهان‌ را در خود جاي‌ داده‌ است‌. همچنين‌ 5 گونه‌ از ماهيان‌ خاوياري‌ ممتاز جهان‌ نيز در اين‌ دريا مي‌زيند كه‌ به‌ ترتيب‌ كيفيت‌ عبارتند از، فيل‌ ماهي‌، قره‌ برون‌ يا ماهي‌ خاوياري‌ ايران‌ ماهي‌ خاوياري‌ گلد)چالباش‌( يا روس‌، ماهي‌ شيپ‌ ماهي‌ اوزون‌ برون‌.
فيل‌ ماهي‌ بزرگترين‌ ماهي‌ آبهاي‌ داخلي‌ است‌ كه‌ از نقطه‌ نظر كيفيت‌ خاويار رتبه‌ اول‌ را به‌ خود اختصاص‌ داده‌ است‌. نام‌ ديگر آن‌ بلوگا است‌ و نمونه‌هايي‌ از آنها با وزني‌ در حدود1400 كيلوگرم‌ و سني‌ بيش‌ از 100 سال‌ صيد شده‌ است‌. هر 2 يا 3 سال‌ يك‌ بار تخم‌ريزي‌ مي‌كند و بين‌ 14 و 17 سالگي‌ بالغ‌ مي‌شود و به‌ واسطه‌ بهترين‌ خاويار، رتبه‌ گرانترين‌ ماهي‌ و خاويار جهان‌ را دارا است‌. از قامتي‌ معادل‌ يك‌ و نيم‌ متر تا بيش‌ از چهار متر برخوردار است‌، ركورد صيد آن‌ در ايران‌ 620 كيلوگرم‌ بوده‌ است‌.
قره‌ برون‌ يا تاس‌ ماهي‌ ايران‌ در حال‌ حاضر گونه‌ يي‌ مستقل‌ محسوب‌ مي‌ شود، چرا كه‌ تا قبل‌ از اين‌، آن‌ را زير گونه‌ يي‌ از ماهي‌ روس‌ مي‌ دانستند. در لفظ‌ به‌ معناي‌ بيني‌ سياه‌ است‌ كه‌ از رتبه‌ دوم‌ ارزش‌ برخوردار است‌. در حال‌ حاضر به‌ واسطه‌ تكثير مصنوعي‌ از نقطه‌ نظر تعدد از گونه‌ روس‌ پيشي‌ گرفته‌ است‌. از گونه‌ روسي‌ بزرگتر است‌ و كيفيت‌ خاوياري‌ برتر از وي‌ را نيز دارا است‌. از نظر ظاهري‌ تا حدي‌ شبيه‌ به‌ هم‌ هستند گرچه‌ رنگي‌ تيره‌تر همراه‌ با رنگ‌ دانه‌هاي‌ سفيد رنگ‌ كه‌ تا بيني‌ ادامه‌ پيدا كرده‌ وي‌ را از نظر ظاهري‌ از تاس‌ ماهي‌ روس‌ جدا مي‌ كند. وزني‌ معادل‌ 60 تا 130 كيلوگرم‌ دارد و طولي‌ معادل‌ 1متر تا بيش‌ از 2متر كه‌ در فاصله‌ 12 تا 14 سالگي‌ بالغ‌ مي‌شود.
تاس‌ ماهي‌ روس‌ يا چالباش‌ در زمره‌ گونه‌ هايي‌ است‌ كه‌ در تمامي‌ نقاط‌ درياي‌ خزر يافت‌ مي‌ شود و خاويار آن‌ را نيز به‌ اصطلاح‌ طلايي‌ مي‌نامند كه‌ از رتبه‌ سوم‌ ارزش‌ برخوردار است‌ و در فاصله‌ 12 تا 16 سالگي‌ به‌ سن‌ تخم‌دهي‌ مي‌رسد و بالغ‌ مي‌ شود. از طولي‌ معادل‌ 1 تا 2 متر برخوردار است‌ و وزني‌ معادل‌ 60 تا 100 كيلوگرم‌.
ماهي‌ خاويار شيپ‌ معمولا ماهي‌ مهاجري‌ است‌ كه‌ به‌ واسطه‌ تخم‌ ريزي‌ به‌ سواحل‌ ايران‌ مي‌آيد و در رودخانه‌هاي‌ آبريز درياي‌ خزر تخم‌گذاري‌ مي‌كند. از عمري‌ معادل‌ 30 سال‌ بر خوردار است‌، سبك‌ وزن‌ است‌ و از تعدد كمي‌ هم‌ بهره‌ مي‌ برد، از نقطه‌ نظر ارزش‌ در رتبه‌ چهارم‌ قرار دارد . با طولي‌ بيش‌ از 1 متر و وزني‌ سبك‌، در فاصله‌ ده‌ سلگي‌ تا 14 سالگي‌ بالغ‌ مي‌گردد و به‌ سن‌ تخم‌دهي‌ مي‌رسد.
ماهي‌ اوزون‌ برون‌ )دراكول‌( كوچكترين‌ ماهي‌ خاويار درياي‌ خزر است‌ كه‌ در ايران‌ به‌ اشتباه‌ كليه‌ ماهيان‌ خاوياري‌ را به‌ نام‌ وي‌ اوزون‌ برون‌ مي‌نامند. از نقطه‌ نظر كيفي‌ در رتبه‌ آخر قرار دارد چرا كه‌ از خاويار ريزتر و ارزانتري‌ بهره‌ مي‌ برد. از نظر تكثير مصنوعي‌ با مشكلاتي‌ مواجه‌ است‌ و تعداد آن‌ نيز در شرايط‌ طبيعي‌ رو به‌ كاهش‌ مي‌ رود .در ترجمه‌، نام‌ وي‌ بيني‌ دراز است‌.در فاصله‌ 8 تا 12سالگي‌ بالغ‌ مي‌ شود. از قامتي‌ معادل‌ 1 تا 5\1 متر بهره‌ مي‌برد و وزني‌ سبكتر در قياس‌ با ديگر ماهيان‌ اين‌ خانواده‌ در درياي‌ خزر دارد.



تبليغات خبرنامه گويا

[email protected] 




براي‌ استحصال‌ خاويار از يك‌ ماهي‌ به‌ زماني‌ معادل‌ 12 تا 15 و گاه‌ 16 سال‌ نياز است‌. سابق‌ بر اين‌ )در شيلات‌ و نه‌ در صيد قاچاق‌( ماهيان‌ خاوياري‌ را با چكشي‌ لاستيكي‌ مدهوش‌ مي‌كردند تا از ضربات‌ دم‌ وي‌ در امان‌ باشند و سپس‌ نسبت‌ به‌ تخليه‌ خاويار آن‌ اقدام‌ مي‌كردند و گوشت‌ آن‌ را نيز راهي‌ بازار مي‌نمودند. اما امروزه‌ با استفاده‌ از روش‌ سزارين‌ تخمها را از شكم‌ ماهي‌ خارج‌ مي‌ كنند و مقداري‌ از آن‌ را به‌ واسطه‌ باز آوري‌ مجدد در شكم‌ ماهي‌ باقي‌ مي‌ گذارند، سپس‌ ماهي‌ را به‌ مدت‌ 3 ماه‌ در استخرهاي‌ مخصوصي‌، قرنطينه‌ نگاه‌ مي‌ دارند و پس‌ از اين‌ مدت‌ وي‌ را نشانه‌گذاري‌ كرده‌ و به‌ دريا باز مي‌گردانند. تقريبا تا 6 بار براي‌ هر ماهي‌ مي‌ توانند اين‌ كار را انجام‌ دهند.
با توجه‌ به‌ خط‌ قرمز انقراض‌ اين‌ گونه‌ روز به‌ روز بر ارزش‌ خاويار و قيمت‌ آن‌ افزوده‌ مي‌ شود، گرچه‌ بسياري‌ از كشورها نسبت‌ به‌ پرورش‌ مصنوعي‌ آن‌ اقدام‌ كرده‌ اند اما كماكان‌، گونه‌ هاي‌ آزاد آن‌ از ارزشي‌ بسيار قابل‌ توجه‌ بر خوردارند .تجارت‌ خاويار بسيار پر سود است‌ اما با اين‌ همه‌ صيد قاچاق‌ و آلوده‌ كردن‌ درياي‌ خزر از جانب‌ كشورهاي‌ حوزه‌ دريا و بي‌توجهي‌ به‌ نشانه‌گذاري‌ و سرپيچي‌ از كنوانسيون‌ سايتيس‌ در كم‌ شدن‌ گونه‌هاي‌ ماهيان‌ خاوياري‌ بسيار تاؤير گذار بوده‌ است‌ . بطور مثال‌ آذربايجان‌ مي‌ بايد تا گونه‌ هاي‌ نشانه‌گذاري‌ شده‌ را رها سازد اما نه‌ تنها اين‌ كار را انجام‌ نمي‌دهد بلكه‌ با تمكين‌ از شيوه‌هاي‌ ابتدايي‌ استحصال‌ خاويار ارزش‌ اين‌ كالا را به‌ حد استفاده‌ از گوشت‌ آن‌ كاهش‌ مي‌دهد. لازم‌ به‌ ذكر است‌ كه‌ با توجه‌ به‌ نقش‌ ايران‌ در بازپروري‌ ماهيان‌ خاوياري‌ و مديريت‌ تكثير و پرورش‌، تنها كشوري‌ است‌ كه‌ مي‌تواند قانونا از اين‌ ذخاير بهره‌برداري‌ كند و رسما اجازه‌ بهره‌ برداري‌ داشته‌ باشد. قانون‌ شكني‌ كشورهاي‌ حوزه‌ دريا كه‌ جاي‌ خود دارد...
از تمامي‌ ذخاير ماهيان‌ خاوياري‌ جهان‌ 93 درصد از ذخاير، در درياي‌ خزر موجود است‌ و مديريت‌ حفظ‌ و تكثير و رها سازي‌ ماهيان‌ خاوياري‌ درياي‌ خزر نيز با ايران‌ است‌.





















Copyright: gooya.com 2016