ابتذال از 20 سال قبل آرام آرام وارد مداحي شده است، جمهوري اسلامي

بررسي ; آفت ها و آسيب هاي مداحي ; در گفت و گو با عليرضانهادي مسئول مكتب الذاكرين اهل بيت (ع ) تهران

گفت و گو از : حسين زكريائي و مسعود نوري

اشاره:
اگرچه شايد ديرهنگام شده است ولي مدتي است كه متوليان امر مداحي به اين نتيجه دست يافته اند كه متاسفانه فضاي معنوي جامعه به سوي انحطاط مي رود و عده اي خواسته يا ناخواسته در صدد هستند با اعتقادات مردم بازي نموده و آن را به ناكجاآباد رهنمون سازند. بحث مداحي يكي از مواردي است كه امروزه دست خوش تحريف قرار گرفته و دچار آفت ها و آسيب هايي شده است كه مسئولين ديني و سياسي مملكت از جمله رهبر معظم انقلاب , علماي خبرگان و مراجع تقليد در ماه هاي گذشته در مورد آن صحبت هاي زيادي داشتند.
در اين راستا صفحه « فكر و فرهنگ » براي بررسي اين موضوع و كنكاش در آسيب ها و آفت هاي مداحي با يكي از اساتيد اين فن ; مسئول محترم مكتب الذاكرين اهل بيت (ع ) تهران ; عليرضا نهادي گفت و گو و مصاحبه اي ترتيب داد كه ماحصل آن از نظر شما مي گذرد.
عليرضا نهادي اهل كاشان است . او يكساله بود كه نابينا شد ولي از 5 سالگي وارد مكتبخانه قرآن شد و از 6 سالگي مداحي را زير نظر اساتيدي چون استاد فراهاني (استاد ادبيات ) , استاد سعيدمنش و.... آغاز نمود و از همان زمان شغل معلمي مداحي را برگزيد و اكنون نيز در مكتب الذاكرين مداحان زيادي را تربيت كرده و مي كند.
بعنوان اولين سوال بفرمائيد مكتب الذاكرين اهل بيت (ع ) كي و با چه هدفي شكل گرفت .
مكتب الذاكرين اهل بيت (ع ) مركز آموزش مداحي است . اين مركز را در سال 1369 به طور غيررسمي و در سال 1370 به طور رسمي آغاز كرديم . فلسفه به وجود آمدن اين مجموعه اين بود , زماني كه مقام معظم رهبري رييس جمهور بودند ايشان خيلي به مداحان اهل بيت (ع ) علاقه مند بودند و البته هنوز هم اين محبت را دارند , آن موقع ما عضو مجمع الذاكرين آقاي سازگار بوديم . يك روز خدمت مقام معظم رهبري رسيديم و گزارشهايي از وضعيت نابسامان مداحي به ايشان داديم . ايشان فرمودند : هر كدام كه دلتان مي سوزد برويد از يك جا شروع كنيد. از يك گوشه اي شروع كنيد.
ما نيز مدتي كار كارشناسي كرديم و اقدام به تاسيس مجمع الذاكرين نموديم . مراكز مداحي كه در سطح تهران داريم عمدتا تجمع مداحان است . ولي اينجا مركز تعليم و تعلم مداحي است و مركز آموزشي است . آموزشگاه مجمع الذاكرين را داير كرديم . در ابتداي كارمان در اين آموزشگاه , خيلي به ما سخت گذشت . به لحاظ اينكه اين آموزشگاه الگويي نداشت . دانشگاه آزاد الگويش دانشگاه دولتي بود. اما ما الگويي نداشتيم . ما براي اين آموزشگاه مداحي الگوي قبلي نداشتيم . آموزش مداحي سينه به سينه بوده و به صورت كلاسيك و آموزشي نبوده است . اولين كلاسي هم كه گذاشتيم به استادي و تدريس جناب آقاي سازگار بود. كارها خيلي سخت و دشوار پيش مي رفت .
مشكلي كه باعث شد شما در نزد مقام معظم رهبري گلايه هايي بكنيد و منجر به تاسيس مجمع الذاكرين شود چه بود.
از حدود 20 سال پيش يك سري ابتذال ها آرام آرام وارد مداحي كشور شد. آهنگهاي ناموزون كه در شان مجالس اهل بيت (ع ) نيست . اين يكي بود. مشكل دوم نداشتن مجمع يا جامعه در ميان مداحان است . مداحان كشور نه مجمع دارند نه جامعه و نه اتحاديه . در نظام مداحي ايران ورود و خروج وجود ندارد. مثلا حوزه علميه يا دانشگاه ندارند. به هر كس كه صداي خوبي دارد مي گويند مداح خوبي است . معلوم نيست با كدام معيار به يك نفر كه صداي خوبي دارد مي گويند مداح خوبي است حرف ما اين بود كه معياري براي مداح خوب يا بد معين شود. حرف ما اين بود كه بسياري از مداحان كه وارد جامعه مداحان شده اند به درد اين كار نمي خورند. نمي توانند براي مداحي آدمهاي مناسبي باشند. بايد يك چهارچوب براي اين كار معين شود. در و پيكري داشته باشد. مداحان با مطربها قاطي نشوند كه متاسفانه برخي از مداحان قاطي مطربها شدند. من البته مقصر اصلي را روحانيت مي دانم . بيشتر تقصير مشكلات جامعه مداحي به گردن روحانيت است . من خدمت آيت الله مكارم شيرازي ارادت دارم , ايشان مرجع تقليد من هستند. يك ماه پيش خدمت ايشان رسيدم و گله كردم . گفتم اگر شما احساس ضرورت مي كرديد و مثل حوزه هاي علميه , حوزه هاي مداحي را ساماندهي مي نموديد اين مشكلات بوجود نمي آمد.
مرحوم آقاي حائري طرح حوزه علميه را ريخت و امروز همه دارند از بركات حوزه بهره مند مي شوند و استفاده مي كنند. براي جامعه مداحان ايران نيز بايد كاري شبيه كار مرحوم آيت الله حائري كرد. اگر براي مداحي مثل روحانيت احساس ضرورت مي شد و جايگاهش تعريف مي شد امروز ما مشكل با برخي مداحان نداشتيم . برخي از مداحان حتي در فقه و فقاهت هم دخالت مي كنند و به مراجع تقليد جسارت مي نمايند و اعتراض مي كنند كه چرا فلان فتوا را درباره مداحي و مداحان داده ايد. و حتي مراجع را تهديد مي كنند كه فتوا عليه ابتذال در مداحي ها ندهند. مقصر اينها را من آقايان روحانيون مي دانم . من چند سال پيش طرحي فرستادم و گفتم يك حوزه اي بنام حوزه مداحي يا دانشكده اي بنام دانشكده مداحي بايد تاسيس شود. تا در آنجا چند نفر بيايند و مثل آقاي سازگار را به عنوان استاد مداحي معرفي كنند و به اين آقايان تكليف كنند تا در دانشكده يا حوزه مداحي تدريس كنند و مداح خوب تربيت نمايند. معلم مداح تربيت كنند. اگر اين طرح اجرا مي شد ظرف ده سال جامعه مداحان پالايش مي شد و ابتذال از مداحي رخت برمي بست . اگر اين طرح اجرا مي شد امروز كاسه چكنم دستمان نبود. و كار به جايي نمي رسيد كه من وقتي گله كردم به يكي از آقايان مسئول گفتم : شما اين آقايان مداح را بزرگ كرده ايد. شما در رشد ابتذال مداحي سهيم هستيد , جواب بيراه نمي دادند الان كار به جايي رسيد وقتي من به يكي از مداحان مشهور كه صدا و سيما هم مرتب و پيوسته از او برنامه پخش مي كند گفتم چرا براي حضرت زهرا(س ) اين شعر را مي خواني كه پر پر نزن قناري , جوجه مگر نداري .
همين آقا به من گفت تو چي مي گي من اين را در حضور.... خوانده ام او به من ايراد نگرفت , حالا تو از اين شعر من ايراد مي گيري و مي گويي اين جور خواندن در شان حضرت زهرا(س ) نيست . برو بابا پي كارت ....
ما بايد با يك فكر اساسي اين مشكلات را از ريشه بكنيم .
تاكنون چند نفر مداح توانسته ايد تربيت بكنيد. چقدر اين افرادي كه تربيت كرده ايد در جامعه موثر بوده اند.
از سال 1370 تا حالا بيش از سه هزار نفر آمده اند و ثبت نام كرده اند . عده زيادي از اينها اوايل كار ديدند مناسب اين كار نيستند و انصراف دادند. يك عده ماندگار شدند. فعلا قريب به صد تا مداح داريم كه مداحان مناسب و خوبي هستند.
آيا آموزشگاه مداحي مجمع الذاكرين تنها مركز آموزش مداحي است
ما مشابه نداريم .

سازمان تبليغات اسلامي موازي شما نيستيد آيا سازمان تبليغات اسلامي مداح تربيت مي كند؟
بسياري معتقدند مركز آموزش مداحي هستند. اما مركز آموزش مداحي تعريف دارد. تشكيل جلسه و آموزش سينه به سينه مداحي را نمي توان كلاس آموزشي نام نهاد. من به اين جلسات كلاس نمي گويم . من تعريف كلاس را در اين مي دانم كه كلاس مبدا و مقصدي داشته باشد. ورودي و خروجي داشته باشد طرح درسي داشته باشد. نمره داشته باشد. تشويق و تنبيه داشته باشد. اگر تعريف كلاس اين باشد كه من مي گويم هيچ كجا مشابه آموزشگاه مجمع الذاكرين وجود ندارد. يكي از عواملي كه كار مداحي پيش نرفته اين است كه امر دست متخصص نيفتاده است . مثلا سازمان تبليغات اسلامي , سازمان متخصص امر مداحي نيست . سازمان تبليغات اسلامي مركز اعزام مبلغ و..... است . اين كارشان خوب است , اما مداحاني را كه دعوت كرده اند براي تدريس منهاي دو سه نفرشان كه آدمهاي واردي هستند , اكثرا معلمين مناسبي براي اين كار نيستند. مداركي كه سازمان تبليغات اسلامي به مداحان داده است , اگر اين مداحان بيايند مجمع الذاكرين از آنها امتحان بگيرد , شايد اكثر آنها مردود شوند. من اين مدارك را قبول ندارم . يك مقطعي هم وزارت ارشاد آمد مدرك داد به مداحان براي تالارها و.... اين هم كار خوبي نبود. به هر حال كار مداحان دست متخصص نيست . همين .
شما شاخصه هاي مداحي را در چه مي دانيد
شاخصه هاي مهم مداحي اين است . اول يك مداح بايد خودش را بشناسد. دوم كسي كه مي خواهد وارد عرصه مداحي شود بايد يك دوره معارف سطحي را بگذراند. شناخت از اسلام و ائمه اطهار(ع ) داشته باشد. بداند براي چي و براي چه كسي كار مي كند. انگيزه داشته باشد. وقتي ما مي شويم مداح امام حسين (ع ) حداقل بايد يك سيره جزيي از امام حسين (ع ) را بدانيم . تاريخ كربلا را بدانيم . يك مداح وقتي خودش را شناخت بعد از آن بايد برود سراغ اربابش . سراغ شناخت اسلام و ائمه اطهار(ع ).
از اين ها مهم تر اخلاق و خلق و خوي مداحي را بايد داشته باشد. بعد از اينها بايد بيايد سراغ فنون مداحي . صداي خوب لازمه اوليه مداحي است . اول كاري كه يك مداح بايد بكند. اين است كه بايد غزليات را بشناسد و چندين غزل بايد حفظ كند. غزل , قصيده , روضه . وقتي به غزل , قصيده و روضه مسلط شد , برود بشود نوحه خوان . چرا فرق بين مداح و نوحه خوان را مي گويم تا موضوع روشن شود. هر مداحي مي تواند روضه خوان بشود اما هر نوحه خواني نمي تواند مداح بشود. علتش اين است كه شما در هيئتهاي محلي خودتان مي بينيد , مداح هاي بومي داريد كه سالي 10 روز مي خوانند و شغل ديگري دارند. كاسب هستند , كشاورز هستند و.... اينها نمي توانند چند خط شعر بخوانند فقط نوحه مي خوانند مداح بايد اول غزل , قصيده و روضه را ياد بگيرد بعد برود سراغ نوحه .
در حال حاضر با توجه به شاخصه هاي مداحي كه گفتيد , شما چند درصد از مداحان كشور را به عنوان مداح مورد قبول و امتحان داده مي توانيد قلمداد كنيد
با شاخصه هايي كه ارائه شد 70 , 80 درصد مداحان كشور قابل قبول نيستند. بسياري از اين افراد كه شما آنها را مداح مي دانيد از نظر ما مداح نيستند . 20 درصد مداحان امروز جامعه ما مداح به معناي واقعي هستندو بقيه مداح نيستند.
به عنوان آخرين سوال چه كنيم تا آفت مداحي و مداحان از جامعه اسلامي زدوده شود
كار اصلي اين است كه يك طرح و برنامه مدون تهيه شود و آقايان مراجع بايد احساس ضرورت و نياز بكنند , نسبت به اين امر آقايان روحانيون , بايد باور كنند كه مداحي كشور دچار مشكل شده است . اين واقعيت تلخ يا شيرين را بايد پذيرفت .
بايد جايگاه مداحي تعريف شود از اساتيد فن بايد بخواهند مداحان را گزينش و آزمايش كنند. نمره بدهند. پرورش بدهند. كاري مثل حوزه علميه بايد بشود. روحاني نمي تواند در گزينش مداح موفق باشد. مداح بايد توسط اهل فن مداحي گزينش و مورد امتحان قرار بگيرد.

از حدود 20 سال پيش يك سري ابتذال ها آرام آرام وارد مداحي كشور شد. آهنگ هاي ناموزون كه در شان مجالس اهل بيت (ع ) نيست . مشكل دوم نداشتن مجمع يا جامعه در ميان مداحان است . مداحان كشور نه مجمع دارند , نه جامعه و نه اتحاديه. برخي از مداحان حتي در فقه و فقاهت هم دخالت مي كنند و به مراجع تقليد جسارت مي نمايند و اعتراض مي كنند كه چرا فلان فتوا را درباره مداحي و مداحان داده ايد.
بايد يك چارچوب براي مداحي معين شود. درو پيكري داشته باشد. مداحان با مطربها قاطي نشوند كه متاسفانه برخي از مداحان قاطي مطربها شدند
با شاخصه هايي كه ارائه شد هفتاد , هشتاد درصد مداحان كشور قابل قبول نيستند. بسياري از اين افراد كه شما آنها را مداح مي دانيد از نظر ما مداح نيستند.
بايد جايگاه مداحي تعريف شود. از اساتيد فن بايد بخواهند مداحان را گزينش و آزمايش كنند و نمره بدهند. مداح خوب و باسواد پرورش بدهند. كاري مثل حوزه هاي علميه بايد بشود.