روز جهانى گردشگرى، آيسا اسدى، شرق

امروز پنجم ماه مهر و بيست و هفتم ماه سپتامبر است. روزى كه در تمام تقويم ها، روزشمارها و گاه شمارهاى جهانى نامش «روز جهانى گردشگرى» است. گمان مى كنم نامگذارى يكى از ۳۶۵ روز سال به نام گردشگرى (tourism) خود به تنهايى گوياى اهميت اين صنعت در دنياى امروز باشد. دنيايى كه آرام آرام مى رود تا فراموش كند مرزها را، قوميت ها را، نژادپرستى ها را و اعلام دارد يكى شدن را، يكرنگ شدن را، با هم بودن را. به اميد آن روز كه اين دنيايى كه مى خواهد روزى دهكده اى شود آن گونه باشد كه هر گاه لبى در آن به خنده از هم گشوده شد همه لب ها از شادى آن بشكفند و هرگاه چشمى از غم باريد همه دست ها براى هميارى آن از خاك وجودشان برويند. در اين مقاله تلاش شده است تا اندازه اى به مفهوم روز جهانى گردشگرى و مسائل مرتبط با آن پرداخته شود. اميد است تلاش حاضر مورد توجه خوانندگان عزيز واقع شود. سازمان جهانى گردشگرى (WTO) يك سازمان بين المللى هدايت كننده گردشگرى و يكى از آژانس هاى تخصصى سازمان ملل محسوب مى شود كه محل استقرار آن در مادريد اسپانيا قرار دارد. اعضاى اين سازمان شامل ۱۴۶ كشور عضو، ۷ عضو شريك و بيش از ۳۰۰ عضو آزاد و غيردولتى است. در سال ۱۹۷۹ در سومين مجمع عمومى WTO در اسپانيا روز ۲۷ سپتامبر به عنوان روز جهانى گردشگرى (WTD) در نظر گرفته شد. علت انتخاب اين تاريخ به جهت آن است كه در ۲۷ سپتامبر ۱۹۷۰ قوانين و مقررات WTO رسماً پذيرفته شد. همچنين اين تاريخ متناسب است با پايان يافتن فصل رونق (high season) در نيمكره شمالى و شروع اين فصل در نيمكره جنوبى، زمانى كه گردشگرى مهم ترين دلبستگى صدها هزار تن از مردم جهان است. رسالت و هدف روز جهانى گردشگرى (WTD) ترويج آگاهى از ميزان اهميت گردشگرى و جنبه هاى اجتماعى، فرهنگى، سياسى و اقتصادى آن در ميان جوامع بين المللى است. هرساله WTO از تمام گروه ها، حزب ها و اشخاص علاقه مند دعوت مى كند تا در جشن ويژه ۲۷ سپتامبر كه در كشور مربوط به خودشان انجام مى شود مشاركت داشته باشند. از سال ۱۹۸۰ كه روز جهانى گردشگرى در ۲۷ سپتامبر جشن گرفته مى شود هر سال داراى موضوعى خاص است كه اين موضوعات توسط دبيركل WTO (كه در حال حاضر آقاى فرانسيسكو فرانچيالى هستند) و بر اساس موضوعات پيشنهادى شوراى اجرايى انتخاب مى شوند. در جريان پانزدهمين جلسه مجمع عمومى WTO كه در سال ۲۰۰۳ در چين برگزار شد، تصميم گرفته شد تا موضوعات در سال هاى آينده تا حد امكان با روزها و سال هاى بين المللى حمايت شده از سوى سازمان ملل همخوانى داشته باشد. دبيركل WTO هر سال پيامى جهت مشخص كردن علت نامگذارى اين روز مى فرستد.
• كشورهاى ميزبان روز جهانى گردشگرى
با پذيرش قطعنامه ۳۷۶ در دوازدهمين جلسه WTO در اكتبر ۱۹۹۷ در استانبول تركيه و بر اساس پيشنهاد شوراى اجرايى، دبيركل WTO تصميم گرفت تا هر سال يكى از كشورهاى عضو سازمان WTO به عنوان ميزبان در نظر گرفته شوند. كشورهايى كه تاكنون ميزبان روز جهانى گردشگرى بوده اند عبارتند از:
۱۹۹۹ كشور چين با موضوع گردشگرى: حفاظت از ميراث جهان براى هزاره جديد
۲۰۰۰ كشور آلمان با موضوع تكنولوژى و طبيعت: دو حق مسلم گردشگرى در پايان قرن بيستم
۲۰۰۱ كشور ايران با موضوع گردشگرى: زنگى براى صلح و گفت وگو ميان تمدن ها
۲۰۰۲ كشور كاستاريكا با موضوع اكوتوريسم: كليدى براى زنده نگه داشتن پيشرفت و آبادانى
۲۰۰۳ كشور الجزاير با موضوع گردشگرى: نيرويى محرك براى تسكين فقر، ابداع كار و سازگارى اجتماعى
۲۰۰۴ كشور مالزى با موضوع گردشگرى و ورزش: دو نيروى زنده براى درك دوجانبه فرهنگ و توسعه جوامع.
در جريان چهاردهمين جلسه مجمع اصلى مجمع عمومى WTO كه در سئول كره جنوبى و ازاكاى ژاپن در سپتامبر ۲۰۰۱ برگزار شد، مجمع تصميم گرفت تا از سال ۲۰۰۳ هر سال يك كشور را براى روز جهانى گردشگرى در يكى از مناطق جغرافيايى پايه و مهم درنظر بگيرند. اما در پانزدهمين جلسه مجمع كه در اكتبر ۲۰۰۳ در پيجينگ چين برگزار شد، مجمع تصميم گرفت كه تاريخ برگزارى روز جهانى گردشگرى در مناطق جغرافيايى را از سال ۲۰۰۶ آغاز كند. بدين ترتيب مناطق ميزبان در آينده عبارتند از: ۲۰۰۶ در اروپا، ۲۰۰۷ در آسياى جنوبى، ۲۰۰۸ در قاره آمريكا و ۲۰۰۹ در آفريقا.
• روز جهانى گردشگرى در قطر
امسال ميزبان جشن هاى WTD كشور قطر است. قطر در سال ۲۰۰۳ به عنوان ميزبان سال ۲۰۰۵ در مجمع عمومى انتخاب شد. اين جشن ها شامل اولين كنفرانس گردشگرى ملى قطر و يكسرى رويدادهاى هماهنگ با آن خواهد بود. سخنرانان در اين كنفرانس فرانسيسكو فرانچيالى دبيركل WTO و نمايندگان صنعت هتلدارى، آژانس هاى مسافرتى و ساير بخش هاى گردشگرى قطر خواهند بود. هواپيمايى قطر شريك اصلى در اين رويدادها است. كشور قطر اميدوار است از اين فرصت بتواند در جهت بهبود وضعيت گردشگرى خود سود برد و در آينده به عنوان يكى از مقصدهاى گردشگرى شناخته شود. اكبر الباكر رئيس انجمن گردشگرى قطر در اين باره گفت: «ما بايد يك پيام روشن را به همه ابلاغ كنيم كه گردشگرى اگر در يك راه منطقى گسترش يابد و مديريت شود، به فرهنگ، محيط زيست و اقتصاد ما فايده خواهد رساند و تصوير قطر را در جهان بهبود خواهد بخشيد و تقويت خواهد كرد.» يكى از نكات مثبت اين جشن ها براى كشور قطر آغاز فعاليت بخش خصوصى در فعاليت هاى گردشگرى به صورت همه جانبه و وسيع است.
موضوع امسال روز جهانى گردشگرى عبارت است از:

سفر و ترابرى: از سوى تخيلات ژول ورن به سوى حقايق قرن بيست و يكم. در مورد موضوع امسال توضيح آنكه امسال صد سال از درگذشت يكى از بزرگترين نويسندگان سفرهاى تخيلى يعنى ژول ورن مى گذرد. فرانسيسكو فرانچيالى در اين باره گفت: «ترابرى همواره خون حيات بخش صنعت مسافرت است و چه سالى بهتر از صدمين سالگرد درگذشت ژول ورن براى جشن گرفتن اين ارتباط اساسى و مهم. بيشتر داستان هاى تخيلى ژول ورن تحقق يافته است اما در زمانى كه او در سال ۱۹۰۵ درگذشت آثارش خوانندگان مشتاق و مسافران بالقوه را در سراسر جهان برانگيخت. در روزگار ژول ورن سفرهاى بين المللى هنوز در بيشتر موارد ماجراجويى محسوب مى شد در حالى كه امروزه بيشتر مردم به تعطيلات مى روند و يا به دلايلى چون انجام كارهاى بازرگانى، پرداختن به ورزش ها، انجام ملاقات ها، ملاقات دوستان و اقوام و يا صرفاً در جست وجوى يك واقعه هيجان انگيز سفر مى كنند.»