ایدز و آمار آن در ایران، بهزاد کشميري پور، صداي آلمان

«بر اساس آمار در ايران ١١ هزار فرد ایدزی داریم ولی واقعیت حدود٦٠ تا۷۰ هزار فرد ایدزی را نشان می‌دهد.»


در روز اول دسامبر گرچه به مناسبت روز جهانی ایدز در ایران مراسم و همایشهای متعدد برگزار می‌شود، آمار رسمی‌ای که بیانگر واقعیت‌های شیوع این بیماری و ابعاد گسترش آن باشد ارائه نمی‌شود. ایدز مهلک‌ترین بیماری عصر مدرن است. بیماری‌ای که در کمتر از ربع قرن که از شناختنش می‌گذرد بیش از بیست و چهار میلیوین قربانی گرفته؛ قربانیانی بیشتر از قربانیان طاعون قرن نوزدهم و کشته شدگان دو جنگ جهانی.

ایدز که تا سال ۱۹۸۱ در جهان شناخته نبود تا سال ۱۳۶۶ «رسما» در ایران وجود نداشت. پس از این تاریخ نیز که شناسایی نخستین مبتلای به ایدز در ایران تایید شد این بیماری تا مدتها بیماری فرهنگ منحط غربی و تجلی رفتار جنسی بی‌بند و بار به حساب می‌آمد. به همین دلیل یکی از اولین اقداماتی که برای پیشگیری از ابتلای به ایدز انجام شد پخش بروشورهایی در فرودگاه و میان مسافران به کشورهای خارجی بود که در آن به‌ویژه نسبت به رعایت بهداشت در روابط جنسی هشدار داده می‌شد. ایدز مانند زنان خیابانی و روسپیگری از معضلاتی است که وجود آن تا مدتها در جمهوری اسلامی انکار می‌شد.

امروز گرچه به مناسبت روز جهانی ایدز در ایران مراسم و همایشهای متعدد برگزار می‌شود، آمار رسمی‌ای که بیانگر واقعیت‌های شیوع این بیماری و ابعاد گسترش آن باشد ارائه نمی‌شود. ایدز مهلک‌ترین بیماری عصر مدرن است. بیماری‌ای که در کمتر از ربع قرن که از شناختنش می‌گذرد بیش از بیست و چهار میلیوین قربانی گرفته؛ قربانیانی بیشتر از قربانیان طاعون قرن نوزدهم و کشته شدگان دو جنگ جهانی. سازمان بهداشت جهانی آسیا، اروپای شرقی و جنوب آفریقا را آسیب‌پذیرترین مناطق جهان می‌داند. در میان این مناطق آفریقا با داشتن بیش از دو سوم مبتلایان آلوده‌ترین منطقه است و آسیا و اروپای شرقی بیشتر از سایر نقاط در معرض خطرند.

آمار ارائه شده از سوی وزارت بهداشت در ایران با آمار دیگر نقاط جهان همخوانی ندارد. در حالی که بنا بر آمار سازمان جهانی بهداشت ۸۰ درصد انتقال ویروس ایدز از راه آمیزش جنسی صورت گرفته، و ۶۰ درصد از مبتلایان زنان هستند در ایران مطابق آماری که وزارت بهداشت در تیرماه سال جاری منتشر کرده اعتیاد تزریقی با شیوع ‌٣/٨٦ درصد، و تماس جنسی با ‌٩/٩ درصد از شایع‌ترین راههای آلودگی هستند و از١٠ هزار و ‌٢٦٥ نفری که شناسایی شده‌اند زنان تنها ۵ درصد را شامل می‌شوند.

اخیرا آمار جدیدتری به وسیله‌ی عباس صداقت رییس اداره كنترل ایدز مركز مدیریت بیماری‌های وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی منتشر شده است. او روز ۱۸ آبانماه به خبرگزاری ایرنا گفته: «طبق آخرین آمار تا پایان مهر ماه سال جاری، ١١ هزار و ٩٣٠ نفر در كشور به ویروس ایدز مبتلا شدند.» و اعلام کرده که «۶۱/۵ درصد این بیماران از طریق اعتیاد ترزیقی و۷/۶ درصد از راه تماس جنسی» به ایدز مبتلا شده‌اند.

آماری که تاکنون اعلام شده نمی‌تواند آمار واقعی باشد. این نکته‌ای است که بسیاری از کارشناسان و حتا مسئولان به آن معترف‌اند. چندی پیش محمد مهدی گویا کارشناس مسائل ایدز و از معاونان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی گفته بود «این آمار مربوط به زندان‌هاست و آمار واقعی باید چیزی بین سی تا چهل هزار نفر باشد.» این در حالی است که دكتر اسماعیل نسب معاون درمانی دانشگاه علوم پزشكی كردستان چند روز پیش در جلسه ستاد بزرگداشت روز جهانی ایدز در سنندج اعلام کرد «بر اساس آمار در كشور ١١ هزار فرد ایدزی داریم ولی واقعیت حدود‪ ٦٠ تا ‪ ۷۰ هزار فرد ایدزی را نشان می‌دهد.» همچنین هستند کارشناسانی که معتقدند این برآوردها که بر مبنای فرمول‌های سازمان بهداشت جهانی انجام می‌شود دقیق نیست و موسسات تحقیقی معتبری از جمله مرکز تحقیقات دانشگاه هاروارد بر این نظرند که تعداد واقعی مبتلایان را باید ۱۰ برابر موراد شماخته شده حساب کرد. که بر این اساس تعداد بیماران مبتلا به ویروس ایدز در ایران را باید بیش از صد هزار نفر دانست.

بنا بر آمار رسمی در استان کردستان ٣٠٢ نفر به ویروس ایدز مبتلا هستند. اما رییس دانشگاه علوم پزشكی كردستان، علیرضا دلاوری، پنجم آذر ماه، به ایرنا گفته «با توجه به كم شماری آماری كه در جامعه وجود دارد انتظار داریم كه این رقم به حدود ١٥٠٠ نفر در استان برسد.»

در سال‌های اخیر در ایران فعالیت‌های بیشتری در ارتباط با ایدز و برای آگاه سازی و پیشگری انجام شده است. استان کرمانشاه را یکی از استانهای پیشتاز در این زمینه باید محسوب کرد. جمعیت هلال احمر این استان در سال ۱۳۸۲ مرکز برای پیشگیری و اطلاع‌رسانی تاسیس کرده که سرمشقی برای استانها دیگر نیز بوده است.

مسوول مرکز مشاوره بیماریهاى رفتارى جمعیت هلال احمر کرمانشاه الهام قنبریان به خبرگزاری سلام گفته: «موفق عمل کردن استان در این خصوص موجب شده که بسیارى از مسئولان استان هاى مختلف کشور و حتى افرادى از خارج از کشور از جمله از یونیسف و سازمان بهداشت جهانى براى اطلاع از چگونگى عملکرد این سازمان و استفاده از دستاوردهاى آن به ما مراجعه کنند..»

ایدز بیماری قابل علاجی نیست و پیشگیری بهترین راه مقابله با آن است. مطابق آمار سازمان بهداشت جهانی در اسیا ۸ میلیون و ۳۰۰ هزار مبتلای به ایدز وجود دارد و رشد تعداد مبتلایان در بعضی نقاط به ۲۰۰ درصد می‌رسد. بسیاری از کارشناسان ایران را از مناطقی می‌دانند که در معرض گسترش ابتلا به ایدز قرار دارد و به همین دلیل تدابیر پیشگیرانه و آگاهی رسانی در این زمینه از ملزومات مسلم می‌دانند.

بهزاد کشمیری‌پور، گزارشگر صدای آلمان در تهران