افزايش فشار مالی و روانی بر دانشجويان تحصيلات تکميلی، ترانه بنی يعقوب، سرمايه

گروهی از روان شناسان اجتماعی معتقدند که خودکشی پی درپی دو دانشجو در روزهای اخير به ويژه اين که يکی از آن ها در دوره دکترايش دست به اين اقدام زده است زنگ خطری است برای مسوولان تا مشکلات دانشجويان مقاطع تحصيلات تکميلی را جدی تر بگيرند.

پرداخت حقوق ۵۰۰ هزار تومانی به اين دانشجويان از اين جمله است. طرحی که به دانشجويان دکترا اين امکان را می دهد که در کنار رساله شان از کمک هزينه تحصيلی برخوردار شوند.

حسن مسلمی نائينی فرد، مديرکل امور دانشجويان وزارت علوم اما به اين طرح انتقاد دارد و معتقد است به جای اين طرح بهتر است دانشجويان اين دوره بورسيه شوند. با او در اين باره و همچنين دلايل خودکشی اخير دانشجوی دکترای شيمی شهيد بهشتی گفت وگويی انجام داده ام.

دلايل تان برای انتقاد از طرح دستيار پژوهشی ويژه دانشجويان دکترا چيست؟
پيشنهاد من اعطای بورس به دانشجويان دکترا به جای پرداخت حقوق ماهيانه است. مقررات و ضوابط اين طرح وجود دارد اما پرداخت حقوق موضوعش دقيقا مشخص نيست. ضمن اين که دانشجويان بورسيه هزينه کم تری برای دولت دارند و پس از فارغ التحصيلی نيز جای شان برای کار مشخص است. آن ها پس از فارغ التحصيلی می توانند در وزارتخانه ها و يا دانشگاه ها شاغل شوند.

دانشجويان دکترا پس از فارغ التحصيل شدن از دانشگاه هم اين امکان برای شان وجود دارد؟
نه، بدون بورسيه آن ها بايد زمان زيادی را برای يافتن شغل اختصاص دهند. اما دولت در قبال دانشجويان بورسيه تعهد دارد و حتی اگر دانشگاه های دولتی هم ظرفيت لازم را نداشته باشد در دانشگاه های غيردولتی و غيرانتفاعی برای شان کار ايجاد می کند.

روان شناسان اجتماعی معتقدند که دانشجويان در مقطع تحصيلات تکميلی واقعا تحت فشار هستند شما دلايل اين فشار را چه می دانيد؟
مشکلات مالی مهم ترين اين مشکلات است. وقتی دانشجوی بورسيه را به خارج از کشور اعزام می کنيم او در قبال تحصيل کمک هزينه هم دريافت می کند اما دانشجوی دکترا که ۲۴ يا ۲۵ ساله است هيچ کمک هزينه ای نمی گيرد.

دانشجويان دکترا معمولا مسن تر از اين هستند که گفتيد. نه؟
الان، دانشجوهای دکترای من در همين سن و سال هستند.

چه رشته ای؟
رشته مهندسی مکانيک. همه دانشجوهای من در اين سن و سال هستند. سن دانشجويان دکترا دايم کم تر می شود. اين سال ها مهم ترين شرايط فکر کردن به آينده و شرايط کاری افراد است يعنی اين که آيا آن ها قادرند جذب بازار کار شوند يا نه.

يعنی مهم ترين دغدغه دانشجويان در اين مقطع را «اشتغال» می دانيد؟
بله، دقيقا. خيلی اوقات دقت کرده ام وقتی برای دانشجويی در اين مقطع مشکلی پيش می آيد هيچ جنبه حمايتی برايش در نظر گرفته نمی شود اما اگر همين دانشجو کارمند می شد برايش تسهيلات حمايتی بسيار بيش تری فراهم می شد در حالی که اين دانشجو برای آينده اش سرمايه گذاری کرده است.

مهم ترين راهکار کاهش اين فشار بر دانشجويان را چه می دانيد؟
بورسيه، به نظر من بهترين راهکار است چون علاوه بر کمک هزينه، نظارت بهتری را نيز می توان بر تحصيل و کيفيت تحصيل اين دانشجويان داشت.

اما يکی از اهداف در طرح دستيار پژوهشی هم همين نظارت بيش تر بر عملکرد دانشجويان است؟
هنوز مقررات و بودجه اين کار دقيقا مشخص نيست اکنون يک دانشجوی دکترا که کمک استاد است برای يک درس سه واحدی در طول يک ترم ۳۵۰ هزار تومان دريافت می کند حالا بايد سنجيد که اين دانشجو برای دريافت ماهانه ۵۰۰ هزار تومان بايد برای چند درس در يک ترم در جايگاه کمک استاد فعاليت کند.

مگر اين ۵۰۰ هزار تومان فقط برای دستيار پژوهشی رساله دکترا درنظر گرفته نشده است؟
قرار است به جز پايان نامه، دانشجو کارهای ديگری هم انجام دهد که البته شايد امکان پذير نباشد به هر حال همه اين مشکلات در اين طرح وجود دارد و همچنين چگونگی تخصيص طرح به دانشجويان.

آقای دکتر، از نتيجه گزارش دلايل خودکشی دانشجوی دکترای دانشکده شيمی در دانشگاه شهيد بهشتی چه خبر؟ نتيجه گزارش را قرار بود به شما بدهند، چه شد؟
هيچ کاری در اين باره انجام نشده است. هرچه گفتم گزارشی ندادند البته مثل اين که آقای ملاباشی (معاون دانشجويی وزير علوم) اطلاعاتی دارند.

يعنی شما درباره دلايل خودکشی اين دانشجو هيچ اطلاعاتی نداريد؟
نه با وزارتخانه صحبت کنيد.

يعنی شما خودتان شخصا اين موضوع را پيگيری نمی کنيد؟
چند بار در اين باره تذکر دادم يعنی دو سه بار گفتم اما جوابی نگرفتم.

آيا شنيده ايد که دانشجويان دانشگاه شهيد بهشتی در اعتراض به اين موضوع تحصن کرده اند اما هيچ يک از مسوولان دانشگاه برای پاسخگويی در جمع شان حاضر نشدند؟
نمی دانم. من خبر ندارم.

فکر نمی کنيد خودکشی اين دانشجوی دکترا و پس از آن يک دانشجوی بيست ساله تربيت معلم زنگ خطری است برای مسوولان آموزش عالی؟

الان نمی توانم نظر بدهم اما واقعا جای تاسف دارد که اين اتفاقات به ويژه در قشر روشنفکر و نخبه ما رخ می دهد.

برای کاهش اين مشکلات چه می توان کرد؟
با آقای ملاباشی (معاون دانشجويی وزير) صحبت کنيد.

بسياری از سايت های خبری اين روزها خبر از افزايش آمار خودکشی در ميان دانشجويان داده اند. حتی برخی آن را دومين عامل مرگ دانشجويان در سال گذشته عنوان کرده و گفته اند سالانه ۲۰۰ر۴ دانشجو خودکشی می کنند. با توجه به اين که شما طرح جامع پيشگيری از خودکشی را در ميان دانشجويان پيگيری می کنيد. اين موضوع را تاييد می کنيد؟
نه اصلا چون هنوز اين طرح آماده نيست و هيچ آمار دقيقی در اين باره وجود ندارد.