وزارت نیرو پاسخ می دهد: علت خاموشی های اخیر، عصرایران

وزارت نیرو در خصوص قطعی های برق در کشور توضیحاتی را ارائه کرد که متن این توضیحات در پی می آید.

بروز پديده خشكسالي در كشورمان اگر چه پديده اي نو ظهور نبوده و لزوم توجه به مديريت جامع خشكسالي و تدوين برنامه هاي كلان و دراز مدت را بيش از پيش ضروري نموده است، ليكن پيدايش واكنش هاي احساسي، غيركارشناسي و غيرمستند و تحليل غيرعلمي پديده خشكسالي از عوارض نوظهور پديده اي طبيعي و خارج از اراده انسان است كه نه تنها ايران عزيز را تحت تاثير جدي خود قرار داده است بلكه بسياري از كشورهاي منطقه خاورميانه و نيز كشورهايي با اقليم غيرخشك را نيز با مشكلات فراواني روبرو نموده است.

از مهمترين مولفه هاي روبرو شدن با بحران هايي نظير خشكسالي جلب همراهي و همياري افكار عمومي و آشنا نمودن مخاطبان با ابعاد بحران و ياري رساندن به مديران بحران جهت فائق آمدن بر عوارض و پيامدهاي آن است و در اين ميان رسانه ها به عنوان حلقه ارتباطي بين دست اندركاران مديريت بحران و اقشار متاثر از بحران نقشي بنيادي و تعيين كننده در راهبري افكار عمومي و ارايه راهكارها و بايسته هاي مناسب براي مديران بحران خواهند داشت.

در نقطه مقابل، ارايه تحليل ها و نظريه هاي غيركارشناسي كه برخي از مواقع نيز به مديران ارشد صنعت آب و برق نسبت داده مي شود، نه تنها هيچگونه نقش سازنده و موثري در بهبود شرايط ايفاد نخواهد نمود بلكه به دليل تشويش افكار عمومي و نگران ساختن بي دليل اقشار مختلف جامعه بر ابعاد و دامنه بحران افزوده و موجبات عدم تمركز و اتلاف انرژي مديران درگير در بحران خشكسالي و توجه به حاشيه هاي بحران خشكسالي به جاي توجه به متن و واقعيت بحران را فراهم خواهد نمود.

علت اصلي خاموشي هاي برق در چند هفته اخير ظهور پديده خشكسالي در كشور و همچنين گرم شدن زود هنگام هوا از اواخر ارديبهشت ماه سال جاري بوده است. بر اساس تقويم ثبت شده در صنعت برق كشور افزايش درجه حرارت و استفاده مشتركين از وسايل سرمايشي از اواسط خردادماه شروع شده و تا اواسط شهريورماه هرسال ادامه مي يابد و بر همين اساس تعميرات واحدهاي نيروگاهي و نيز ورود واحدهاي جديد توليد برق به گونه اي تنظيم مي شود كه قبل از شروع فصل اوج مصرف تابستان به سرانجام رسيده و برق توليدي آنها وارد مدار شود.

گرم شدن خارج از پيش بيني هوا در سالجاري كه از اواخر فروردين ماه آغاز گرديد و نيز عدم وجود بارشهاي مناسب جوي كه علاوه بر افزايش آب ذخيره شده در مخازن سدهاي كشور سبب كاهش دماي روزهاي فصل بهار مي شود، موجب افزايش ميزان مصرف برق و در نتيجه ظهور برخي خاموشي هاي پراكنده گرديد كه پس از ورود واحدهاي دردست تعمير و واحدهاي جديد تا حدودي مشكل رفع گرديد.

اين در حالي است كه به ازاي هر درجه افزايش حرارت علاوه بر افزايش 400 مگاواتي در مصرف، راندمان نيروگاهها و تاسيسات و تجهيزات صنعت برق نيز كاهش مي يابد. اما آنچه كه از نيمه دوم خردادماه سال 1387 به عنوان يك عامل بحران زا بر صنعت برق تحميل گرديد، عدم امكان بهره گيري از انرژي برق نيروگاههاي برق آبي كشور به دليل كاهش شديد بارش هاي سالانه بود. كاهش حجم آب ذخيره شده در پشت سدهاي كشور به 13 ميليارد مترمكعب در خردادماه 87 در مقايسه با حجم 25 ميلياردمكعبي آب ذخيره شده در سدهاي كشور در خرداد ماه سال 86 نشانگر حجم محدود بارشهاي ماههاي اسفند تا خرداد ماه بوده و اين در حالي است كه به دليل احتمال ادامه بحران خشكسالي، اولويت بهره برداري از آب پشت سدها براي مصارف شرب پيش بيني شده و در صورت ادامه وضعيت موجود در سال آبي 88-87 اولويت اصلي به جاي توليد برق از آب پشت سدها، بر مقوله تامين آب شرب هموطنان متمركز شده است.

نكته جالب توجه اينكه عليرغم شديدتر بودن بحران خشكسالي امسال در مقايسه با سال 1379 درصورت همراهي و همياري مردم عزيز و اعمال تنها 10% صرفه جويي نيازي به جيره بندي آب در تهران و بسياري از شهرهاي كشور نبوده و همين مساله نشان دهنده تدبير و برنامه ريزي مديران صنعت آب و برق در سالهاي پس از بحران خشكسالي سال 1379 و تامين آب شهرهاي بزرگي چون تهران از طريق احداث سد طالقان مي باشد.

آنچه كه امسال شرايط را براي دست اندركاران صنعت برق بيش از پيش دشوار نموده است، اين است كه متاسفانه دامنه خشكسالي بر حوضه هاي مهم آبريز كشور نظير خوزستان به عنوان پرآب ترين استان كشور بيش از ساير استانها تاثيرگذار بوده و با توجه به اينكه 80% انرژي الكتريكي استحصال شده از نيروگاههاي برق آبي كشور از رودخانه هاي كارون، دز و كرخه تامين شده و 20% آن از سدهايي كه بر روي 15 نقطه ديگر احداث شده است به دست مي آيد، بنابراين خشكسالي امسال به صورت مستقيم بر سدهاي بزرگ توليدكنده برق و كاهش توان توليد انژري آبي تاثير گذاشته و اين در حالي است كه در سالهاي گذشته استان خوزستان به عنوان دارنده بيشترين تعداد سدهاي توليدكننده انرژي برق آبي از پديده خشكسالي تاثيرات بسيار كمتري پذيرفته بود. كاهش حجم بارش ها در حوضه آبريز خوزستان به گونه اي است كه پيش بيني مي شود رودخانه عظيم و باشكوه كرخه براي نخستين بار، در مرداد ماه سالجاري خشك گردد.

شبهه اي كه در اين ميان از سوي برخي از كارشناسان مطرح مي شود اين است كه كاهش توان توليد انرژي برق آبي كه تنها 10% ظرفيت توليد برق كشور را تشكيل مي دهد نمي تواند عامل خاموشي هاي اخير باشد. همانطوريكه بارها در مصاحبه هاي مختلف عنوان شده است در كنار اقدامات و فعاليت هاي گسترده و دامنه دار همكاران صنعت آب و برق تنها با 10% صرفه جويي امكان گذار از بحران خشكسالي در تابستان ميسر خواهد بود.

اگر چه به دليل بالا بودن مصرف بي رويه انرژي (به عنوان نمونه شدت انرژي در ايران سه برابر كشورهاي مشابه و دوازده برابر كشورهاي توسعه يافته است) و با روند موجود در فرهنگ بهره برداري از حامل هاي انرژي در صورت گذار از بحران خشكسالي سال جاري و در صورت عدم برنام ريزي و تدبير جهت منطقي نمودن دامنه مصرف لجام گسيخته و بي رويه، در سالهاي آتي نيز بر حجم مشكلات بخشهاي فعال در مقوله انرژي و از جمله برق افزوده خواهد شد و به همين دليل توجه به طرحهاي اقتصادي رئيس محترم جمهوري در پرداخت مستقيم يارانه هاي انرژي از مهمترين بايسته هاي اقتصادي كشور به شمار مي آيد.

توجه جدي به صنعت آب و برق به عنوان دو زير ساخت مهم و اساسي توسعه كشور همواره مورد توجه دولتهاي پيشين و دولت نهم قرار داشته است و آنچه توجه به آن ضروري است اين است كه حدود ده هزار مگاوات از ظرفيت نيروگاهي كشور در طول سه سال گذشته به بهره برداري رسيده و نيروگاههاي ديگري نيز توسط بخش خصوصي و يا غير دولتي در دست احداث است كه به تدريج وارد مدار توليد خواهد شد.

اگر چه ضروري است عنايت و توجه به مقوله توسعه ساختارهاي صنعت آب و برق، تخصيص اعتبارات مناسب، در نظرگرفتن مشوق هاي مناسب جهت حضور بخش خصوصي، رفع مشكلات بانكي و منطقي نمودن تعرفه هاي آب و برق، اختصاص اعتبارات ويژه جهت توسعه منابع توليد انرژيهاي تجديدپذير، بهسازي شبكه هاي انتقال و توزيع برق بيش از پيش مورد توجه قرار گيرد.

افزايش بدون برنامه تعداد نيروگاههاي گازي جديد با فرض مازاد بودن گاز توليد كشور تصوري اشتباه و خطا به شمار مي رود چرا كه در صورت عدم توجه به مقوله مديريت مصرف و با فرض نامحدود بودن منابع مالي جهت احداث نيروگاههاي گازي با روند موجود در سالهاي نه چندان دور، معادل بيست فاز حوزه گازي پارس جنوبي جهت تامين گاز نيروگاهها مورد نياز خواهد بود كه بديهي است چنين افزايش مصرفي با هيچ منطق اقتصادي سازگار نبوده و بايستي به سوي افزايش ظرفيت توليد برق از منابع تجديدپذير نظير انرژي باد، خورشيدي و زمين گرمايي و زيست توده گام برداشت كه در اين زمينه اقدامات موثري جهت افزايش ظرفيتهاي توليد برق از منابع تجديد پذير از سوي وزارت نيرو در دست انجام است.

در طول سالهاي گذشته تمامي روستاهاي بالاي 20 خانواز از نعمت برق برخوردار شده و برق رساني به روستاهاي با تعداد كمتر از 20 خانوار كه به دليل پراكندگي و فاصله بسيار و موانع جغرافيايي امكان اتصال شبكه به آنها وجود ندارد نيز توسط انرژي خورشيدي صورت گرفته و يا در دست انجام است. بنابراين با توجه به حجم اقدامات انجام شده در زمينه برق رساني به روستاهاي كشور، در طول سالهاي 1382 تا 1386 به طور متوسط 1 درصد از كل مصارف، صرف سرمايه گذاري در برق رساني به روستاها شده و عنوان نمودن اين مطلب كه خاموشي هاي اخير به دليل اختصاص بودجه به طرحهاي روستايي و زود بازده صورت گرفته است، فرض باطلي است. چرا كه ماهيت پروژه هاي صنعت اب و برق با بحث بنگاههاي اقتصادي زود بازده متفاوت بوده و كوچكترين پروژه هاي آبي يا برقي نيز در رديف به دليل حجم، ابعاد و عظمت پروژه ها در شمار پروژه هاي زود بازده قرار نمي گيرند.

اعتقاد قلبي و بدون تعارف ما اين است كه افكار عمومي مردم ايران از حافظه تاريخي خوبي برخوردار بوده و مردم عزيز كشورمان شاهد تلاش فرزندان خود در صنعت آب و برق در سخت ترين سالهاي جنگ تحميلي جهت تامين آب و برق كشور بوده اند و اين اطمينان را بارديگر به نمايندگي از همكاران وزارت نيرو به مردم عزيزمان مي دهيم كه تمامي تلاشها و تدابير لازم به كارگرفته شده تا با كمترين هزينه و با شرايطي قابل قبول، بحران خشكسالي امسال را پشت سر گذاشته شود و با توجه به بكارگيري تمامي ظرفيت هاي صنعت آب و برق كشور جهت پاسخگويي به نياز جامعه از آحاد مردم عزيز كشورمان تقاضا داريم ضمن نظارت بر عملكرد همكاران صنعت آب و برق و يادآوري نكات و مواردي كه ممكن است بر ضريب كارآمدي ارايه خدمات بيفزايد، با صرفه جويي حداقل 10% در مصرف بي رويه آب و برق علاوه بر فائق آمدن بر بحران خشكسالي در نهادينه شدن فرهنگ مناسب و صحيح مصرف نيز همت گمارند.