یکی از دردناک ترین جمله هایی که من در چند سال گذشته از زبان برخی از زنان جوانی که در ایرانِ پس از جمهوری اسلامی، و زیر نفوذ فرهنگی آنها، رشد کرده و بزرگ شدهاند شنیدهام این است که: «من فمنیست نیستم». هر بار این جمله را میشنوم یاد آخرین سالهای قبل از انقلاب میافتم که یکی از «ژست»های زنان جوان تحصیل کرده این بود که بگویند «من فمنیست هستم». آنها این را میگفتند که گفته باشند: «ما دیگر آن زن سنتیِ، خانه نشینِ، مطیع و توسری خور، و ابزار خوشگذرانی مرد نیستیم؛ یا گفته باشند: «ما میخواهیم مثل زنان اروپایی و آمریکایی در امور اجتماعی و اقتصادی با مردان برابر باشیم؛ میخواهیم مثل مردها حق انتخاب داشته باشیم؛ مثل آنها دوست داشته باشیم و دوست داشته شویم؛ میخواهیم هر وقت دلمان خواست و آماده بودیم بچه دار شویم؛ میخواهیم سرپرست و قیم بچههایمان باشیم؛ میخواهیم وزیر و وکیل بشویم و....»
گفتم «ژست»، برای این که بیشتر این زنها ممکن است خیلی از این ارزشهای برابری خواهانه را درک نکرده بودند، و یا درک کرده ولی به دلیل حضور «سنتهای کهنه اما هنوز کارا» جرات اقدام برای رسیدن به آنها را نداشتند (کما این که در جریان انقلاب اسلامی دیدیم که چگونه بسیاری از زنان ایران، علیه همهی منافع و حقوق خود، به انقلابیون پیوستند. زیرا هنوز و همچنان نیازمند زمان بیشتری برای درک و هضم آن منافع و حقوق بودند؛ همانطور که در همهی جوامع پیشرفته نیز این نوع تغییرات زمان بیشتری برای جا افتادن در باور مردمان را داشته است).
اما، به هر حال، از آنجا که، (به ویژه) در سالهای آخر دوران پهلویها، الگو و نمونهی یک زن امروزی و دوست داشتنی، هم از نظر حکومت و هم از نظر روشنفکران و متفکرین جامعه، زنی بود که چون زنان اروپایی لباس بپوشد، چون آنان درس بخواند و کار کند، روی پای خودش بایستد، برای برابر شدن با مرد بکوشد، قدرت انتخاب داشته باشد و با مردش برابر و هموزن باشد، زنان تحصیل کرده و به اصطلاح امروزی قبل از انقلاب ایران نیز دوست داشتند که چنان زنی باشند و آن را با یک جمله «من فمنیست هستم» اعلام میکردند.
اما، متاسفانه، پس از انقلاب، همانطور که جمهوری اسلامی مرتب در دستگاههای تبلیغاتی و آموزشی خود فریاد میزند که الگوی زن باید زنی چون «حضرت فاطمه» باشد؛ زنی که در نه سالگی شوهر کند، پرده نشین باشد، و تازه جرات نکند که پردهای رنگین داشته باشد، و اگر صدایش در آید خلیفه در را به پهلویش میزند و بچهاش را سقط میکند، چهار بچه میزاید و بعد هم در هجده سالگی میمیرد یا دق میکند.
حکومتیان با این الگو بخشی از زنان ناآگاه و زنان سادهی مذهبی را خاموش کردند تا سرشان به بدبختی خودشان گرم باشد و هر گاه هم که دلشان تنگ شد از خانه بیرون بروند و در تظاهرات «مرگ بر»های حکومتی سیاهی لشگر باشند. و میماند زنان جوان تحصیل کرده. اینها را هم باید بسپارند به خیل «اساتید» واپسگرا، یا منفعت طلبی که مثل قارچ روییدهاند و همهی رسانههای نوشتاری و شنیداری را در اختیار گرفتهاند و در این چهل سال کاری کردهاند که برخی از دختران جوان در قرن بیست و یکم و در زمانهی والایی حقوق بشر با افتخار بگویند: «من فمنیست نیستم» و این عبارت را آنچنان بگویند که گویی فمنیست یک ریشویِ قلدر بد هیبت است که اگر اسماش را هم بیاورند به زنانگی و ظرافتشان لطمه میخورد.
متاسفانه بیشتر زنانی که این گونه با فمنیسم برخورد میکنند، دانشگاه دیدهاند، آرایش و لباس پوشیدشان شبیه زنان اروپایی و آمریکایی ست، و هیچ نشانهی ظاهری ویژهای از این که اعتقادات شدید مذهبی دارند و یا طرفدار جمهوری اسلامی هستند، در آنها دیده نمیشود. اما وقتی پای صحبتشان بنشینی به راحتی میتوانی ببینی که در ارتباط با فمنیسم از همان اصطلاحات، مفاهیم، و تحلیل هایی استفاده میکنند که در مقالات و گفتههای اساتید دولتی جمهوری اسلامی هم تکرار میشود. مطالبی چون: «فمنیسم طرح سادیسم گونهی مبارزه با جنس مذکر و حتی مرد کُشی است»، یا نتیجهی کل تلاشهای فمنیستهای غربی چیزی نیست جز «تحریف حقایق علمی، از دست رفتن پشتوانهها و پناهگاه گاههای سنتی، تخاصم بین دو جنس زن و مرد و، در نهایت، تنزل منزلت انسانی زن». و تایید این نظریات واپسگرانه را هم از «دانشمند اعظم»شان مطهری میآورند که: «بدبختی زنان جدید از آن جهت است که عمداً یا سهواً زن بودن و موقعیت طبیعی و فطریاش، رسالتش، استعدادهای ویژهاش به فراموشی سپرده شده است».
در واقع، در همهی این اظهار نظرها و عقایدی که چهل سال است «اساتید» جمهوری اسلامی در قالب کلماتی امروزی مطرح میکنند، بازگرداندن موذیانهی «برتری مرد» و «فروتری زن» و دور کردن او از خواستهای برابری خواهانهاش میباشد. در این بازگشت است که شایستگی، ارزشهای انسانی، و همهی امکانات بالقوهی زنان فدای چیزی میشود که به دروغ آن را «زنانگی» و یا «موقعیت طبیعی و منزلت زنانه» نام دادهاند.
در چنین جامعهای زن، برای این که نشان دهد «زن بودن» خود و «موقعیت طبیعی و منزلت زنانه اش» - آنگونه که آموزش مسلط بر جامعه به او قبولانده - خدشه دار نشده، آگاهانه یا ناآگاهانه، میگوید: «من فمنیست نیستم»؛ و نمیداند که با گفتن این حرف به گونهای غیرمستقم میگوید: «من به برابری زن و مرد اعتقادی ندارم. زیرا مردها به طور طبیعی برتر از ما هستند». و در واقع نمیداند که از دید یک انسان امروزی و پیشرفته او نه تنها هیچ جاذبهی زنانهای ندارد، بلکه منزلت انسانی خود را نیز به خطر انداخته است.
با همهی اینها غمی نیست، چرا که هر روزه هزاران هزار زن در گوشه و کنار سرزمین مان، مقابل این حکومت زن ستیز میایستند، در کوچه و خیابان کتک میخورند، به زندان میروند، شکنجه میشوند که بگویند: «من یک فمنیست هستم زیرا به برایری زن و مرد باور دارم».
روز هشتم مارچ بر همهی باورمندان به برابری زن و مرد خجسته باد
![farzaneh.jpg](https://news.gooya.com/2019/03/08/farzaneh.jpg)
فروغ ِ فرزانه، رضا مقصدی