گفتوگوی انصاف نیوز با جعفر شیرعلینیا درباره «جنگ تصویرهای آینده»؛ جایی که سرنوشت جنگ نه فقط در میدان، بلکه در ذهن جامعه تعیین میشود
جعفر شیرعلینیا، پژوهشگر اسناد و راوی جنگ، از تغییری مهم در ماهیت منازعات سخن میگوید؛ تغییری که بهزعم او، جنگ را از سطح «نبرد نظامی» به «جنگ روایتها» و اکنون به «جنگ تصویرهای آینده» منتقل کرده است. به باور او، اگر این تحول نادیده گرفته شود، حتی دستاوردهای میدانی نیز ممکن است در سطح افکار عمومی و در گذر زمان از دست برود.
او در این گفتوگو با انصافنیوز، با اشاره به موضوعاتی از کرونایاب مستعان تا ماجرای کاترین شکدم، و از جنبش زن، زندگی، آزادی تا تحولات رسانهای و حوادث سال ۸۸، تلاش میکند تصویری کلی از نسبت میان روایت، افکار عمومی و واقعیت میدان ارائه دهد.
در حالی که تبلیغات رسمی از «پیروزی» در جنگ اخیر سخن میگوید، این پرسش مطرح است که این تصویر تا چه اندازه با ادراک عمومی بهویژه در میان مخاطبان رسانههای بینالمللی همخوانی دارد. شیرعلینیا در پاسخ، با احتیاط تأکید میکند که تا پایان کامل درگیریها، قضاوت قطعی درباره پیروزی یا شکست زودهنگام است. با این حال، او ارزیابی بخشی از ناظران را چنین توصیف میکند که ایران در برخی ابعاد توانسته موقعیت خود را حفظ کند، هرچند این به معنای یک پیروزی تثبیتشده و بدون چالش نیست.
او با ارجاع به تجربههای تاریخی، از جمله آزادسازی خرمشهر و رخدادهای پس از آن، یادآور میشود که در جنگها، موفقیتهای مقطعی میتوانند بهسرعت جای خود را به شرایطی متفاوت بدهند؛ چه در میدان و چه در عرصه روایت.
به گفته او، در شرایط کنونی، تمایز میان «واقعیت» و «روایت» بیش از گذشته کمرنگ شده و این دو بر یکدیگر تأثیر متقابل دارند. از همین رو، تثبیت هر دستاوردی، علاوه بر میدان، به نحوه بازنمایی و پذیرش آن در افکار عمومی نیز وابسته است.
در این چارچوب، او به برجستهشدن «مفهوم ایران» در فضای عمومی اشاره میکند و آن را یکی از پیامدهای مهم این دوره میداند؛ مفهومی که به گفته او، فراتر از مرزبندیهای ایدئولوژیک، در میان بخشهایی از جامعه بازتعریف شده است. با این حال، این همگرایی را پدیدهای پایدار و تضمینشده نمیداند.
در ادامه، او به تغییراتی در ادبیات رسمی نیز اشاره میکند، از جمله استفاده پررنگتر از عناصر هویتی و ملی، که میتواند نشانهای از تلاش برای ایجاد پیوند گستردهتر با جامعه باشد. با این حال، میزان تأثیرگذاری این تغییرات، وابسته به عملکرد عملی در حوزههای دیگر ارزیابی میشود.
شیرعلینیا در نهایت تأکید میکند که هیچ سطحی از توان نظامی، بدون حداقلی از اعتماد و رضایت عمومی، نمیتواند بازدارندگی پایدار ایجاد کند. به گفته او، تجربههای اخیر نیز نشان دادهاند که همگراییهای مقطعی، در صورت بیپاسخ ماندن مطالبات، میتوانند بهسرعت جای خود را به نارضایتی و اعتراض بدهند.

نسلکشی آرام و چند پرسش کلیدی

پیشبینی ۴ سال پیش مراد ویسی درباره آینده جنگ ایران















