در سیاست گل بی عیب نداریم و همه انسان هستیم و اشتباه می کنیم. خب این حرف تازه ای نبود. اما آنچه که من در اینجا مطرح میکنم به نتیجه کار باز میگردد که مفسرین بخصوص مفسرین ایرانی و صاحبنظران اغلب نادیده می گیرند. بدین معنی که میگویند انسان عاری از اشتباه است اما اگر همان انسانی که در مورد کارش قضاوت و تفسیر میشود، از ده عمل سیاسی یک عمل را خوب انجام نداده باشد یا حتا گند زده باشد، ما مفسرین، ما صاحبنظران همان یکی را هم بر نمی تابیم و تلاش میکنیم شده با پلیمیک، شده با فرافکنی، شده با هر وسیله ای که دستمان بیاید آن یک کمبود یا اشتباه را نیز از دامن آن «انسان عزیز» مان پاک کنیم که یک وقت گردی بر «گل بی عیب» ما ننشیند.

آقا ... اگر قبول دارید که انسان ها اشتباه می کنند - در دنیای امروز هوش مصنوعی و کامپیوتر بعنوان هماورد فکری انسان بسیار بیشتر اشتباه می کنند و ما ندید می گیریم - بپذیرید! با گردن افراشته بگویید بله.. ایشان، ما، فلانکس در این مورد اشتباه شد و باید کار دیگری می شد. اما من او را بر اساس آن یک اشتباه یا آن کاری که من نمی پسندم قضاوت نمی کنم بلکه بر اساس آن 9 عمل برنده او قضاوت میکنم.

بخواهم در یک جمله خلاصه کنم این است که « سیاست برای مردم عادی که تماشاگر و قاضی هستند یک زمین مسابقه فوتبال است. نگاه نمی کنند تیم مورد علاقه شان چند گل خورده بلکه نگاه می کنند به این که آیا در این مسابقه برنده شده یا خیر. با هر تفاضل گلی تیم شان ببرد حتا در مساوی و پنالتی آخر بازی تیم شان را برنده میدانند». نظیر این مسابقات پنالتی را بارها در سیاست دیده ایم که رای گیری به دور دوم منتقل میشود چون هیچ یک طرفین طرف مقابل را مطابق معیارها مغلوب نکرده است. اما ما ایرانیان در سیاست چون به دنبال تیمی، آدمی، شخصیتی هستیم که هرگز در زندگی گل نخورده باشد حتا اگر مسابقه را ده بر دو برده باشیم تلاش میکنیم به هر راهی شده آن دو گل را هم داور - یعنی مردم - مردود به حساب بیاورند. در این مورد مصدق یک نمونه بارز است که هوادارانش با تعصب بیجا در طی چند دهه گذشته هیچ گونه انتقادی از وی را بر نمی تافتند و اصلا نمیشد به او نزدیک شد. اما امروز از مصدق بگیر تا جلال آل احمد و علی شریعتی چهره های واقعی و ضعف هایشان برملا شده. هرچند بسیار دیر. برگردیم به بحث، اگر در مورد سیاستمداران مورد علاقه مان انصاف تماشاگر را داشته باشیم و از کمبودهای اندک دلخور نشویم بازی سیاسی بیشتر به دل مان می نشیند. راحت بپذیرید که تیم فوتبال مان آن دو گل را کم آورده و قادرنبوده... آقا انسان است، یوزپلنگ که نیست! دفاع به فوروارد حریف نرسیده و گلر شکار شده. تیم را به گل روی آن هشت ده گل زده روی دوش ببریم. زندگی سیاسی هم به پایان نرسیده. تلاش کنیم دفعات بعد آن ضعف هایمان را در مورد آن دو گل که خوردیم بپوشانیم. اما بازهم توقع نداشته باشیم که گل نخوریم.

به همین جنگ بین رژیم و اسرائیل و آمریکا نگاه کنیم. دونالد ترامپ «مربی تیم آمریکا» هرگز نمی پذیرد که اگر بیست تا گل زده دوتا هم خورده! اما نتانیاهو می پذیرد. آیا شده کسی نتانیاهو را مسخره کند و حرفهایش را جدی نگیرد؟ حرفهای ترامپ را چه؟ آیا شده کسی قدرت نتانیاهو - ارتش اسرائیل- را به اندازه ای که ادعا میکند رد کند؟ ترامپ را چه؟

در پایان میخواهم نتیجه بگیرم که از نگاه من که آن مصاحبه را دیدم شاهزاده خوب پس سوالات غیرمنتظره برآمد. من در برخی نقاط مصاحبه متوجه شدم که جاهایی را شاهزاده میتوانست بهتر پاسخ بدهد و همین را مفسرین حتا هوادار را نیز شاکی کرد. اما نباید فراموش کنیم که ما مفسرین ساعت ها وقت داشتیم که روی این مصاحبه فکر کنیم و برای همین پاسخ هایی بهتر از شاهزاده در آن مصاحبه میتوانیم ارائه کنیم. باید دید اگر ما جای شاهزاده با این سوالات غیر منتظره و گاه وقیحانه دعوت میشدیم تا چه اندازه حضور ذهن و قدرت تحلیل ذهنی مان اجازه میداد تا خوب از پس یک برنامه از پیش تعیین شده برآییم.

فیلم سینمایی «سالی» (Sully) به کارگردانی کلینت ایستوود و بازی تام هنکس، ماجرای واقعی فرود اضطراری پرواز ۱۵۴۹ هواپیمایی یو‌اس ایرویز در رود هودسن را روایت می‌کند. موضوع: فرود موفق هواپیما روی آب رود هودسن در سال ۲۰۰۹ پس از برخورد با دسته پرندگان و از دست رفتن هر دو موتور. جلسات بازجویی خلبانان به دلیل بررسی‌های قانونی و اجباری «هیئت ملی ایمنی حمل‌ونقل آمریکا» (NTSB) پس از هر سانحه هوایی تشکیل میشود تا مشخص شود آیا فرود روی رودخانه هودسن، تنها راه نجات بوده یا خلبان مرتکب خطای انسانی شده است. فیلم مقداری آب و روغن را زیاد کرده و برای خلبانان دادگاه هم یک شبه دادگاه تشکیل داده که در واقعیت نبود. دادستان میگفت در نمونه های مجازی خلبانان موفق شدند همان هواپیما را با از دست دادن دو موتور دور زده به طرف فرودگاه بازگشته و بنشانند و خلبان را به اشتباه و ناشی گری متهم می کردند. خلبان - تام هنکس- به دادستان گفت خلبانان پرواز مجازی مثل ما در بحران تصمیم گیری نبودند و خطری جانشان را تهدید نمی کرد بلکه دقیقا میدانستند چه شده و با خیال راحت کارشان را میکردند و قهوه شان را سر می کشیدند. اما سوال اینجاست که آن خلبانان با پرواز مجازی چند بار تلاش کردند و سقوط کردند تا بالاخره موفق شدند هواپیما را به زمین بنشانند؟ پاسخ دادستان برای من تکان دهنده بود: سیزده بار!

شاهزاده در مقابل آن دو خبرنگار در مجموع با موفقیت هواپیما را فرود آورد اما بازهم به او ایراد میگیرند. و کسانی ایراد میگیرند که ویدیوی بازجویی را 12 بار نگاه کرده بودند و بار سیزدهم موفق شدند پاسخی بهتر از شاهزاده در مقابل خبرنگاران بیابند