فشار ایران بر تنگه هرمز، صادرات نفت خلیج فارس را به حدود ۳۶ درصد سطح پیش از جنگ کاهش داده است. با این حال، بهای نفت به‌طور پایدار از بشکه‌ای ۱۰۰ دلار عبور نکرده؛ سطحی که شاید می‌توانست فشار لازم برای عقب‌نشینی واشینگتن را ایجاد کند. حتی با اختلال حوثی‌های مورد حمایت ایران در مسیر صادرات نفت عربستان در دریای سرخ، قیمت نفت خام روز سه‌شنبه زیر ۸۰ دلار باقی ماند.

بخشی از نفت کشورهای خلیج فارس از مسیرهای جایگزین صادر می‌شود. شمار محدودی از کشتی‌ها نیز با توافق ایران یا خاموش کردن سامانه‌های شناسایی، از تنگه عبور کرده‌اند.

مطالب بیشتر در سایت ایندیپندنت فارسی

باربارا لیف، مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا، می‌گوید وجود عرضه مازاد در آغاز بحران به بازار امکان داد شوک را تحمل کند. به گفته او، چین پس از حمله ژوئن ۲۰۲۵ به تأسیسات هسته‌ای ایران، ذخیره‌سازی نفت را افزایش داد و کاهش تقاضای جهانی نیز به کنترل قیمت‌ها کمک کرد.

با وجود عقب‌نشینی ترامپ از تهدید حملاتی در ابعاد «جنگ جهانی دوم»، آمریکا محاصره دریایی ایران را حفظ و تحریم‌هایی را دوباره اعمال کرده که تجارت نفت جمهوری اسلامی را دشوار می‌کند. از آنجا که صادرات نفت ایران نیز به عبور از هرمز وابسته است، ادامه اختلال می‌تواند حکومت را از مهم‌ترین منبع درآمد خود محروم کند.

چین، یکی از مهم‌ترین شرکای تهران، برای نجات جمهوری اسلامی وارد عمل نشده است. پکن خرید نفت ایران را کاهش داده و نشانه‌ای از افزایش دوباره آن دیده نمی‌شود. با این حال، تحلیلگران هشدار می‌دهند کاهش ذخایر نفتی کشورها ممکن است تا پایان سال به افزایش پایدار قیمت‌ها منجر شود. ذخایر اضطراری نفت آمریکا نیز تابستان امسال به پایین‌ترین سطح در ۴۰ سال گذشته رسید.

ترامپ می‌گوید رهبران ایران خواهان توافقی برای بازگشایی هرمز، پایان محاصره دریایی آمریکا و در نهایت محدود کردن برنامه هسته‌ای تهران هستند. ایران وجود هرگونه مذاکره مستقیم با آمریکا را رد می‌کند، اما هم‌زمان با عمان درباره ایجاد مسیری موقت برای عبور امن کشتی‌ها گفت‌وگو دارد.

تهران خواستار دریافت عوارض از کشتی‌های عبوری شده است. بر اساس یکی از پیشنهادها، کشتی‌های ورودی به خلیج فارس از آب‌های ایران و کشتی‌های خروجی از آب‌های عمان عبور می‌کنند؛ کشتی‌های خروجی نیز عوارضی نمی‌پردازند.

میانجی‌های مصر، پاکستان و قطر امیدوارند پس از دستیابی به راه‌حلی موقت درباره هرمز، ایران و آمریکا دوباره به میز مذاکره بازگردند. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، از توافقی دومرحله‌ای سخن گفته است: توافق فوری درباره تنگه هرمز و سپس توافقی گسترده‌تر برای اعمال محدودیت‌های شدید بر برنامه هسته‌ای ایران.

مقام‌های آمریکایی می‌گویند واشینگتن ممکن است بار دیگر مسیر «ابتدا آتش‌بس، سپس مذاکره» را دنبال کند؛ همان الگویی که در ماه ژوئن، پیش از ناامیدی ترامپ از دیپلماسی و ازسرگیری حملات، در دستور کار قرار داشت.

در بلندمدت، اهرم جمهوری اسلامی بر اقتصاد جهانی ممکن است تضعیف شود. عربستان سعودی، امارات و دیگر تولیدکنندگان نفت در حال گسترش مسیرهایی هستند که هرمز را دور می‌زنند. با این حال، این زیرساخت‌ها همچنان در تیررس موشک‌ها و پهپادهای ایران قرار دارند.

باربارا لیف می‌گوید اگر جمهوری اسلامی برای نابودی زیرساخت‌های انرژی خلیج فارس کاملاً مصمم باشد، توان انجام آن را دارد. این تهدید ممکن است از سرعت ساخت مسیرهای جایگزین بیشتر باشد.

در روزهای اخیر چند کشتی در تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفته‌اند و طی ماه گذشته حملات مشابهی در دریای سرخ و مدیترانه رخ داده است. کشورهای عربی خواهان بازگشت هرمز به وضعیت عادی‌اند؛ نگرانی اصلی آنان نه میزان عوارض، بلکه اهرم سیاسی و امنیتی تازه‌ای است که کنترل عبور کشتی‌ها در اختیار جمهوری اسلامی قرار می‌دهد.