این هفته در سازمان ملل متحد، دو تصویر کاملاً متفاوت از ایران در برابر جهان قرار گرفت
روز چهارشنبه، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور جمهوری اسلامی، حکومت ایران را عمدتاً در جایگاه قربانی به تصویر کشید؛ قربانی اسرائیل، آمریکا، تروریسم و تجاوز خارجی. او تأکید کرد که جمهوری اسلامی در موضع دفاعی قرار دارد و تصویری را که از حکومتش بهعنوان یک تهدید ارائه میشود، رد کرد
یک روز بعد، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، پشت همان تریبون ایستاد و پیام کاملاً متفاوتی ارائه کرد
سخن او صریح و بدون پردهپوشی بود: اسرائیل از خود دفاع خواهد کرد، با کسانی که خواهان نابودیاش هستند مقابله خواهد کرد و بقای خود را به وعدههای دیپلماتیک حکومتهایی که نیات خصمانه خود را بارها نشان دادهاند، واگذار نخواهد کرد
نتانیاهو درباره ایران بهویژه صریح بود
او از تصمیم اسرائیل برای حمله به ایران و زیرساختهای هستهای آن دفاع کرد و تصمیم برای اقدام علیه برنامه هستهای جمهوری اسلامی را یکی از آسانترین تصمیمهای دوران نخستوزیری خود توصیف کرد
استدلال او ساده بود: وقتی حکومتی بارها اسرائیل را تهدید کرده، اسرائیل نمیتواند منتظر بماند تا همان حکومت به ابزاری دست یابد که بتواند تهدیدهایش را به یک فاجعه موجودیتی تبدیل کند
نتانیاهو دهههاست درباره جاهطلبیهای هستهای جمهوری اسلامی و فعالیتهای منطقهای آن به جامعه جهانی هشدار میدهد. شدت و تداوم این هشدارها بارها مورد انتقاد قرار گرفته اما تواناییهای نظامی جمهوری اسلامی، حمایت آن از گروههای مسلح در منطقه و رویارویی مستقیمش با اسرائیل، باعث شده که دیگر نتوان این مسئله را صرفاً یک جنگ لفظی تلقی کرد
سخنرانی کلی نتانیاهو نیز بر همین محور استوار بود. او از عملکرد اسرائیل در غزه دفاع کرد، اتهام نسلکشی را رد کرد، مستقیماً به منتقدان اسرائیل در داخل و خارج از سالن پاسخ داد و جنگهای اسرائیل پس از هفتم اکتبر را نبردی برای بقای کشورش توصیف کرد
میتوان درباره سیاستها یا تصمیمات نظامی مشخص بحث کرد، اما اصل مرکزی سخنان او روشن بود
اسرائیل بقای خود را به دیگران واگذار نخواهد کرد و درباره ایران، من معتقدم نتانیاهو درست میگوید
این را نه فقط بهعنوان کسی که از حق اسرائیل برای دفاع از خود حمایت میکند، بلکه بهعنوان یک ایرانی میگویم که میداند قربانیان جمهوری اسلامی تنها اسرائیلیها نیستند
قدیمیترین و اصلیترین قربانیان این حکومت، خود مردم ایران هستند
و دقیقاً همین موضوع بود که سخنرانی پزشکیان در روز قبل را تا این اندازه قابل تأمل میکرد
با شنیدن سخنان رئیسجمهور جمهوری اسلامی که ایران را تقریباً تنها با ادبیات قربانی بودن توصیف میکرد، بهراحتی میشد فراموش کرد که حکومت خودش با کسانی که در برابر آن ایستادهاند چه کرده است
تنها چند ماه پیش، ایرانیان برای مطالبه کرامت، آزادی و یک زندگی عادی به خیابانها آمدند
پاسخ حکومت، خشونت و سرکوب بود و زمانی که خیابانها خلوتتر شدند، سرکوب پایان نیافت
تنها شکل آن تغییر کرد
هیئت حقیقتیاب سازمان ملل درباره ایران همین هفته گزارش داد که از ماه مارس تا پایان اوت، مقامهای جمهوری اسلامی دستکم ۲۹ مرد را در ارتباط با اعتراضات اعدام کردهاند که پنج مورد از این اعدامها در ملأعام انجام شده است. همچنین گزارش شده که بیش از ۷۰ نفر، از جمله زنان و پسران نوجوان، همچنان در معرض خطر فوری صدور یا اجرای حکم اعدام قرار دارند
نهادهای حقوق بشری همچنین روندهایی را مستند کردهاند که با اتهاماتی چون اعترافات اجباری، محرومیت از دسترسی مناسب به وکیل و نقض جدی اصول دادرسی عادلانه همراه بودهاند
این همان ایرانی بود که در سخنرانی پزشکیان غایب بود
جمهوری اسلامی از جامعه جهانی میخواهد میان حمله به حکومت و حمله به مردم ایران تفاوت قائل شود
در این مورد با آنها موافقم اما این تمایز باید در هر دو جهت رعایت شود
ایران، جمهوری اسلامی نیست
مردم ایران مترادف حکومتی نیستند که بر آنان فرمان میراند
ایران، زنانی هستند که حاضر نشدند زندگی خود را تسلیم ایدئولوژی اجباری کنند
ایران، زنان و مردان جوانی هستند که به خیابان رفتند، در حالی که میدانستند اعتراض ممکن است آزادی یا حتی جانشان را بگیرد
ایران، زندانیان سیاسیاند
ایران، خانوادههایی هستند که پشت درهای زندان در انتظار خبری از عزیزانشان ماندهاند
ایران، مردمی هستند که تنها میخواهند یک زندگی عادی داشته باشند؛ بدون آنکه حکومت برایشان تعیین کند چه بپوشند، چه بگویند، به چه باور داشته باشند و چه رؤیایی در سر بپرورانند
و آنان باید در مرکز هر بحث جدی درباره آینده ایران قرار داشته باشند
واقعیت سیاسی دیگری نیز وجود دارد که دیگر نباید بهسادگی نادیده گرفته شود
شاهزاده رضا پهلوی امروز تنها آلترناتیو واجد شرایط و شناختهشده در سطح ملی برای هدایت دوران گذار از جمهوری اسلامی است. این ارزیابی بیش از هر چیز با صدایی معنا پیدا میکند که از داخل ایران شنیده میشود؛ ایرانیانی که با وجود خطر بازداشت، خشونت و حتی مرگ، نام او و شعارهای حمایت از پهلوی را در خیابانها فریاد زدهاند
با این حال، شاهزاده رضا پهلوی بارها تأکید کرده هدفش تصاحب قدرت نیست. او نقش خود را کمک به دوران گذار میداند و همواره گفته است که این مردم ایران هستند که باید در یک روند دموکراتیک، نظام سیاسی و آینده کشورشان را تعیین کنند
این تفاوت میان «گذار» و انقلابی است که تنها یک حکومت تحمیلی را با حکومتی تحمیلی دیگر جایگزین میکند
اسرائیلیها نیز باید به این تفاوت توجه کنند
رابطه میان مردم ایران و اسرائیل بسیار قدیمیتر از جمهوری اسلامی است
خصومتی که نزدیک به نیم قرن روابط دو کشور را تعریف کرده، سیاست یک حکومت است؛ نه دشمنی ابدی میان دو ملت
به همین دلیل، پیام نتانیاهو درباره ایران اهمیتی فراتر از تأسیسات هستهای، موشکها یا استراتژی نظامی دارد
اسرائیل از بیرون با جمهوری اسلامی روبهروست
مردم ایران از درون با آن روبهرو بودهاند
این دو مبارزه یکسان نیستند و نباید با یکدیگر اشتباه گرفته شوند. اما دو سوی متفاوت، با یک حکومت واحد مواجه شدهاند
سالها بخش بزرگی از جامعه جهانی امیدوار بود بتوان با مذاکره، مشوقهای اقتصادی، قطعنامههای محتاطانه و خویشتنداری دیپلماتیک، تهدید تهران را مدیریت کرد
پیام نتانیاهو در سازمان ملل این بود که اسرائیل دیگر نمیتواند موجودیت خود را بر چنین فرضی به قمار بگذارد
مردم ایران نیز به شکل دیگری همین درس را آموختهاند
آنها پیش از این وعدههای «اعتدال» را شنیدهاند
رئیسجمهورها آمدهاند و رفتهاند، اما دستگاه سرکوب باقی مانده است
آنها کشته شدن معترضان را دیدهاند شکنجه زندانیان را دیدهاند و ادامه اعدامها را دیدهاند
بنابراین وقتی پزشکیان در سازمان ملل از جهان میخواهد مردم ایران را قربانی ببیند، پاسخ میتواند بسیار ساده باشد
بله. آنها را ببینید اما همه آنها را ببینید نگاهتان را از تریبون سازمان ملل فراتر ببرید
به زندانهای ایران نگاه کنید به چوبههای دار نگاه کنید به خانوادههای معترضان نگاه کنید
به صداهایی که از خیابانهای ایران میآیند گوش دهید
و حقیقتی را به رسمیت بشناسید که میتواند برای ایرانیان و هر کسی که واقعاً به آینده این منطقه اهمیت میدهد، نقطه مشترکی باشد
جمهوری اسلامی، ایران نیست
آینده ارزش تصور کردن دارد
به ایرانیانی گوش دهیم که برای تحقق آینده همه چیز خود را به خطر انداختهاند
هیچکس فقط تماشاگر نیست، امیر دها
