خبرنامه گویا - تونی بلر، نخستوزیر پیشین بریتانیا، روز شنبه در گفتوگو با فاکسنیوز گفت جمهوری اسلامی عزم دونالد ترامپ را برای ادامه جنگ تا تحقق اهدافش دستکم گرفته است...
مجری: میخواهم از مرحله نخست بازسازی غزه با بودجه ۲.۴ میلیارد دلار شروع کنم. انتظار دارید این مرحله چگونه پیش برود؟
تونی بلر: حدود ۷۰ درصد غزه ویران شده و بیشتر جمعیت آن آوارهاند. حماس هم همچنان آنجاست. قرار است بر سر برنامهای برای خلع سلاح توافق کنیم، چون تا زمانی که حماس از حکومت کنار نرود، نمیتوان اداره غزه را تغییر داد. پس از آن باید آوارها و مهمات منفجرنشده را جمعآوری کرد و غزه را به جایی تبدیل کرد که مردم بتوانند در صلح با همسایگانشان زندگی کنند.
مجری: اسرائیل در آستانه انتخابات است. حماس هم در اصل با خلع سلاح موافقت کرده، اما اجرای آن، از جمله بهدلیل وجود تونلها، پیچیده است. جدول زمانی شما چیست؟
بلر: باید دور دیگری از مذاکرات برگزار شود تا جزئیات آغاز خلع سلاح روشن شود. مسئله فقط خلع سلاح حماس نیست؛ کل نوار غزه باید غیرنظامی شود. اگر غزه همچنان پایگاهی برای حمله به اسرائیل باشد، مردم آن هرگز روی آرامش نخواهند دید و میان اسرائیل از یک سو و حماس از سوی دیگر گرفتار میمانند.
مجری: میخواهم درباره ایران هم بپرسم. ترامپ این هفته گفت تصمیم بزرگی پیش رو دارد: با ایران توافق کند یا جمهوری اسلامی را نابود کند. شما از جنگ حمایت کردهاید. هشت ماه پس از آغاز آن، نظرتان چیست؟
بلر: میتوان درباره درست یا نادرست بودن آغاز جنگ بحث کرد. اما من تازه از خاورمیانه برگشتهام و اکنون اختلافنظر چندانی بر سر این نمیبینم که باید تا تحقق اهداف جنگ ادامه داد. این اهداف فقط بازگشایی کامل تنگه هرمز نیست؛ باید اطمینان حاصل شود که ایران به توانایی ساخت سلاح هستهای دست پیدا نمیکند. چنین اتفاقی سراسر منطقه را بیثبات میکند و به گسترش سلاحهای هستهای در آن دامن میزند.
البته باید مذاکره کرد. اگر بتوان از راه مذاکره به نتیجه رسید، چه بهتر. اما مقامهای ایران باید بدانند که خط قرمزی وجود دارد و باید رعایت شود.
مجری: پیشتر بحث این بود که جمهوری اسلامی چقدر با ساخت سلاح هستهای فاصله دارد؛ حالا بحث بر سر این است که خود ایران تا چه اندازه ویران شده است.
بلر: اگر در آغاز جنگ تابآوری حکومت دستکم گرفته شد، بهگمانم اکنون خود حکومت عزم ترامپ برای ادامه این مسیر را دستکم گرفته است. اقتصاد ایران در وضعیت بحرانی قرار دارد و مردم رنج میکشند. ایران کشوری با بیش از ۹۰ میلیون نفر جمعیت، تمدنی بزرگ و مردمی تحصیلکرده است. تراژدی این است که کسانی بر آن حکومت میکنند که تصمیم گرفتهاند دین خود را به یک ایدئولوژی سیاسیِ جنونآمیز تبدیل کنند.
مجری: در پایان، برای حفظ رابطه ویژه آمریکا و بریتانیا در دوره ترامپ و نخستوزیر جدید بریتانیا چه توصیهای دارید؟
بلر: این رابطه باید بسیار محکم بماند. شاید بیان صریح این حرف خوشایند همه نباشد، اما من شخصاً فکر نمیکنم پوتین قصد حمله به دیگر کشورهای اروپایی را داشته باشد؛ البته ممکن است اشتباه کنم. بسیاری در اروپا نظر دیگری دارند. اگر بدون حمایت آمریکا وارد یک درگیری شویم، پیروز نمیشویم. به همین دلیل رابطه آمریکا و بریتانیا برای امنیت ما ضروری است.
همین استدلال پشت حمایت من از درخواست ترامپ برای استفاده از پایگاههای بریتانیا بود. وقتی متحدی که برای امنیت شما ضروری است درخواست کمک میکند، عاقلانه است که به او کمک کنید.
***
رمزگشایی اردوان روزبه از «نه» ترامپ به تهران
