خبرنامه گویا - دیمیتری مدودف، معاون شورای امنیت روسیه، در گفت‌وگویی با خبرنگار صداوسیمای جمهوری اسلامی تاکید کرد که «مشارکت راهبردی» تهران و مسکو به معنای تشکیل یک پیمان یا بلوک نظامی مشترک نیست.

او همچنین گفت روسیه خود درگیر جنگ است و تسلیحات تولیدشده در این کشور پیش از هر چیز باید در اختیار نیروهای نظامی روسیه قرار گیرد.

مدودف در ادامه با اشاره به توانایی‌های نظامی ایران گفت جمهوری اسلامی ظرفیت‌های قابل توجهی در تولید تجهیزات نظامی دارد و ایرانیان باید «شرایط روسیه» و اولویت‌های مسکو را نیز در نظر بگیرند. مضمون این سخنان روشن است: تهران نمی‌تواند توافق راهبردی با مسکو را تضمینی برای دریافت تسلیحات یا مداخله نظامی روسیه در صورت حمله خارجی بداند.

این موضع با متن «پیمان جامع مشارکت راهبردی» دو کشور نیز همخوانی دارد. این توافق ۲۰ ساله که ۱۷ ژانویه ۲۰۲۵ به امضای مسعود پزشکیان و ولادیمیر پوتین رسید، همکاری‌های امنیتی، اطلاعاتی و نظامی از جمله رزمایش مشترک، آموزش نظامیان و همکاری‌های فنی را پیش‌بینی کرده، اما هیچ بند دفاع متقابلی ندارد. طبق ماده سوم، در صورت حمله به یکی از دو کشور، طرف دیگر صرفا متعهد است به مهاجم کمک نظامی نکند و برای حل اختلاف بر اساس منشور سازمان ملل تلاش کند؛ تعهدی برای ورود به جنگ وجود ندارد.

این تفاوت زمانی برجسته‌تر می‌شود که توافق ایران با پیمان روسیه و کره‌شمالی مقایسه شود. در پیمان مسکو و پیونگ‌یانگ، صراحتا بند کمک متقابل در صورت حمله خارجی گنجانده شده است؛ بندی که کرملین نیز آن را «بدون ابهام» توصیف کرده بود. چنین تضمینی هرگز به جمهوری اسلامی داده نشد.

این در حالی است که همکاری نظامی تهران با مسکو از آغاز جنگ اوکراین به‌طور چشمگیری گسترش یافت. ایران پهپادهای شاهد و فناوری مرتبط با تولید آنها را در اختیار روسیه گذاشت و مسکو نیز تولید داخلی این پهپادها را توسعه داد. با این حال، تحویل تجهیزات پیشرفته روسی که سال‌ها درباره آنها در ایران سخن گفته می‌شد، از جمله جنگنده‌های سوخو-۳۵ و سامانه‌های پدافندی پیشرفته، در سطحی که بتواند موازنه نظامی ایران را به‌طور اساسی تغییر دهد تحقق نیافت.

در جریان حملات آمریکا و اسرائیل به ایران نیز واکنش مسکو عمدتا به محکومیت سیاسی، مواضع دیپلماتیک و تلاش برای میانجی‌گری محدود ماند. روسیه با وجود خرید تسلیحات ایرانی برای جنگ اوکراین، وارد درگیری نظامی در حمایت از جمهوری اسلامی نشد.

اظهارات تازه مدودف اکنون همان واقعیتی را که از ابتدا در متن قرارداد وجود داشت، صریح‌تر بیان می‌کند: «شراکت راهبردی» تهران و مسکو، اتحاد نظامی نیست و روسیه در صورت جنگ تعهدی برای دفاع از جمهوری اسلامی ندارد.