یادداشت خبرنامه گویا: رضا تجویدی، سردبیر ماهنامه عکاسی انسل و از دوستان محسن راستانی، مطلب زیر را درباره انتشار یکی از آثار این عکاس در مجله فرانسوی مادام فیگارو برای خبرنامه گویا فرستاده است. به گفته آقای تجویدی، راستانی پیش از درگذشت از او خواسته بود این موضوع را به رسانههای فارسیزبان منتقل کند. متن ارسالی در زیر بدون تغییر بازنشر میشود.
رضا تجویدی
مجلهٔ فرانسوی «مادام فیگارو» در ویژهنامهٔ ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶، عکسی از مجموعهٔ «خانوادهٔ ایرانی» محسن راستانی را در کنار تصویری از پوشاک لویی ویتون منتشر کرده است؛ انتخابی که بار دیگر توجه به آثار این عکاس شناختهشدهٔ ایرانی را در عرصهٔ بینالمللی نشان میدهد.
مادام فیگارو، از نشریات معتبر فرانسه در حوزهٔ مد، فرهنگ و سبک زندگی، از سال ۱۹۸۰ به مجموعهٔ انتشارات آخر هفتهٔ روزنامهٔ «لو فیگارو» پیوسته است. شمارهٔ اخیر این مجله با محور «فرهنگها و مدها»، پیوند میان آفرینش هنری و جهان پوشاک را بررسی میکند.
در مجموعهٔ تصویری «Résonances» به معنای «همطنینیها»، آثار نقاشی، مجسمه و عکاسی در کنار تصاویر مد قرار گرفتهاند. این چیدمان، شباهتهای فرمی، رنگی و بصری میان آثار هنرمندان و پوشاک برندهای شناختهشده را برجسته میکند. آثاری از اندی وارهول، الکساندر کالدر، کلیفورد استیل و دیگر هنرمندان در این مجموعه حضور دارند.
در صفحهٔ ۶۴، پرترهای سیاهوسفید از محسن راستانی چاپ شده و زیر آن، نام عکاس و عبارت «بدون عنوان، از مجموعهٔ خانوادهٔ ایرانی» آمده است. نام گالری راه ابریشم نیز در اعتبار عکس درج شده است. صفحهٔ روبهرو، شمارهٔ ۶۵، به تصویر مدلی اختصاص دارد که شنل پشمی، پیراهن چرمی و کلاه پشمی لویی ویتون را پوشیده است. فرم گستردهٔ پوشش در ناحیهٔ شانهها، بافت لباس، حالت مایل سر و عکاسی سیاهوسفید، میان دو تصویر ارتباطی روشن ایجاد میکند.
عکسهای مد این مجموعه را اریک نِر ثبت کرده و اجرای آن بر عهدهٔ سیلوی کلمانته بوده است. انتشار عکس اصلی همراه با نام راستانی، ارجاع آگاهانهٔ مجله به اثر او را نشان میدهد؛ با این حال، این صفحات ادعایی دربارهٔ طراحی لباس لویی ویتون بر اساس عکس راستانی مطرح نمیکنند. آنچه ارائه شده، تطبیق بصری یک اثر عکاسی با تصویری از مد معاصر است.
مجموعهٔ «خانوادهٔ ایرانی» پیشتر نیز در فضای فرهنگی بینالمللی معرفی شده است. نشریهٔ «پاریس ریویو» در معرفی این مجموعه، به سفرهای راستانی در ایران و ثبت پرترهها با پسزمینهٔ سفید اشاره میکند؛ روشی که افراد و خانوادهها را از محیط پیرامون جدا میسازد و توجه را به چهره، پوشش و رابطهٔ میان آنان معطوف میکند. انتخاب یکی از این تصاویر در مادام فیگارو، جلوهای دیگر از ظرفیت بصری این مجموعه برای حضور در زمینههای فرهنگی متفاوت است.
راستانی در ماه ژوئن امسال نیز نمایشگاه «ایستاده برای یادآوری: سارایوو ۱۹۹۴-۱۹۹۶» را در مرکز یادمان سارایوو در بوسنی و هرزگوین برگزار کرد. این نمایشگاه با کیوریتوری لیلا هوجیچ و در چارچوب همکاری وزارت امور کهنهسربازان کانتون سارایوو، دانشگاه سارایوو و جشنوارهٔ WARM، از ۴ تا ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶ برپا بود و با حضور محسن راستانی افتتاح شد.
نمایشگاه، ۶۰ عکس از زندگی مردم بوسنی در سالهای ۱۹۹۴ تا ۱۹۹۶ را گرد هم آورد؛ تصاویری از دوران محاصره و گذار از جنگ به صلح که زندگی روزمره، پیامدهای ویرانی و تلاش مردم برای ادامهٔ حیات را ثبت کردهاند. این آثار، پس از سه دهه، برای نخستین بار در سارایوو به نمایش درآمدند.
متاسفانه، پس از حضورش در بوسنی برای این نمایشگاه و بنا به گفته خودش، فشار کاری بیش از اندازهای که در این سفر بر اویی که تحت درمان بیماری سرطان بود، تحمیل شد، حالش رو به وخامت رفت تا در نهایت در سوم آبان ماه 1405 دار فانی را وداع گفت.


















