سینا قنبرپور - ایران‌وایر
«علیرضا زاکانی» شهردار پایتخت پس از رایگان نگاه داشتن مترو و اتوبوس در تهران به سراغ سفره مردم آمده. او با اجرای طرح «تورم صفر» می‌خواهد سبد معیشت مردم را تامین کند. این مجموعه اقدامات آن هم در آستانه برگزاری انتخابات دوره هفتم شوراهای شهر و روستا سوال‌برانگیز شده‌است. پس از مطرح شدن طرح او، سردادن شعار «زاکانی قهرمان، تشکر! تشکر!» توسط طرفداران حکومت در میدان‌ها و تقاطع‌های اصلی تهران این پرسش را برجسته کرده که او سودای چه برنامه‌ای را در سر دارد و رابطه او با تندروهایی که بیش از ۸ ماه است در میادین اصلی شهرهای ایران جا خوش کرده‌اند چیست؟
مطرح شدن شعار «زاکانی قهرمان، تشکر! تشکر!» حتی سبب شد «مهدی اقراریان» عضو شورای شهر تهران در وصف آن بگوید: «اقلیت پرصدا در میدان می‌خواهد از زاکانی قهرمان‌سازی کند و به نظر من آقای زاکانی علاقه‌مند است احمدی‌نژاد ثانی لقب بگیرد و دیده شود.»
زاکانی در حالی سکان مدیریت شهر تهران را همچنان در دست دارد که طبق روال عادی در ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ باید دوره هفتم انتخابات شوراهای شهر و روستا برگزار می‌شد اما وقوع جنگ از ۹ اسفند ۱۴۰۴ موجب به وجود آمدن شرایط غیرعادی، به تعویق افتادن انتخابات و استمرار دوره مدیریت او و سایر شهرداران شد.
طرح تورم صفر و هدف گرفتن معیشت مردم
زاکانی چگونه از خیابان و ایستگاه مترو به سفره مردم رسید؟ در واقع طرح «تورم صفر» نخستین تلاش او برای گسترش دامنه مداخله شهرداری تهران به حوزه‌هایی فراتر از خدمات متعارف شهری نیست. او از ابتدای ورودش به شهرداری تهران در سال ۱۴۰۰ اقدام به راه‌اندازی مراکزی تحت عنوان قرارگاه اجتماعی، قرارگاه مسکن، قرارگاه جمعیت و فرزندآوری، قرارگاه ایمنی یا قرارگاه سلامت کرد.
شرایط بحرانی معیشت مردم و گرانی روزافزون بهانه او و تیم اجرایی‌اش شده تا این ادعا را مطرح کند که با طرح تورم صفر بهای دستکم ۱۲ قلم کالای اساسی در مدت اجرای آن دستخوش تورم نشود و تغییری نکند. اعضای شورای شهر از این که این طرح بدون مجوز آنها و بدون داشتن ردیف بودجه مشخص به اجرا درآمده گله‌مندند. زاکانی اخیرا در جلسه‌ای غیر‌علنی در شورای شهر گفته است منابع اجرای این طرح از اعتبار شهرداری، توان مالی شرکت شهروند، تسهیلات بانکی و ظرفیت‌های بانک‌های ملت و شهر تأمین خواهد شد.
زاکانی وعده داده ۹.۵ میلیون تهرانی می‌توانند از این سبد معیشتی که شامل ۱۲ قلم محصولاتی از قبیل برنج، ماکارونی، گوشت قرمز، روغن، سویا، خرما، شکر و پنج نوع حبوبات است بهره‌مند شوند و این طرح موجب می‌شود قیمت‌ها تا پایان دوره ثابت بمانند.
رسانه «زومان»، با در نظر گرفتن جمعیت ۹.۵ میلیون نفری و سهمیه‌های فرض‌شده، شکاف قیمت احتمالی در دوره اجرای طرح را حدود ۲۳ همت برآورد کرده است. این رقم برآوردی است، نه هزینه قطعی اعلام‌شده از سوی شهرداری؛ ضمن آنکه بخشی از سهمیه‌ها و میزان مصرف واقعی خانوارها مشخص نیست.
ابهامات مالی و انتقاد از رفتار پوپولیستی
علیرضا زاکانی درست در روزهایی که مردم با سایه سنگین تکرار دوباره جنگ دست به گریبان هستند تمام عرصه شهر تهران را از تبلیغات طرح تورم صفر پرکرده‌است. با این حال پرسش‌ها و انتقادهای جدی به طرح او وارد است ولی تا کنون هیچ نهادی مانع اجرای آن نشده.
اخیرا مهدی اقراریان عضو شورای شهر تهران و از منتقدان عملکرد زاکانی به خبرآنلاین گفته‌است: «باید توجه داشت که این اقدام شهرداری تهران منجر به به‌هم‌خوردن بازار و ایجاد کمبود کالا نشود. پیش‌خرید کالا توسط شهرداری و انباشت آن در انبارها می‌تواند باعث افزایش قیمت یا نایاب‌شدن محصولات شود؛ چراکه منطق حاکم بر بازار، منطق عرضه و تقاضاست.»
به جز اقراریان، «ناصر امانی» دیگر عضو شورای شهر تهران نیز منتقد این طرح زاکانی است. همچنین «جعفر تشکری هاشمی» هم این طرح را ابزاری برای کسب رای تحلیل کرده‌است.
«داود سوری»، اقتصاددان بر این نکته تاکید کرده است که پیش از اجرای چنین برنامه‌ای باید روشن باشد منابع مالی آن از کجا تامین می‌شود و پس از پایان دوره شش‌ماهه چه اتفاقی خواهد افتاد. مساله از نگاه او فقط آغاز طرح نیست، بلکه امکان تداوم آن و پیامدهای مالی و پولی آن نیز هست.
«جعفر خیرخواهان» دیگر اقتصاددانی که منتقد این طرح است نیز گفته شهرداری تهران در حالی می‌خواهد چنین طرحی را اجرا کند که اساساً مسوولیت و ابزارهای لازم برای کنترل ریشه‌های تورم در اختیار این نهاد نیست.
اما اگر بخواهیم آثار طرح‌هایی که زاکانی تا کنون به شهر تحمیل کرده را بیشتر لمس کنیم می‌توانیم به توصیف چندی قبل «پیروز حناچی» شهردار سابق تهران در گفت‌وگو با انصاف‌نیوز درباره ضرر ۶ هزار میلیارد تومانی شهرداری تهران از محل رایگان کردن بلیت مترو توجه کنیم.
حناچی ادامه رایگان بودن حمل‌ونقل عمومی (مترو و اتوبوس‌رانی) پس از آغاز شرایط جنگی آن هم در آستانه انتخابات دوره جدید شورای شهر را از جمله یکی از بارزترین نمادهای رفتار پوپولیستی در مدیریت شهری دانسته و گفته‌است: «این اقدام به معنای چشم‌پوشی سالانه بیش از ۶هزار میلیارد تومان درآمد پایدار شبکه حمل‌ونقل و واردکردن خسارت مستقیم به کیفیت سرویس‌‌دهی، افزایش سرفاصله قطارها و فشار بر ناوگان است.»
یکی از انتقادهای مطرح شده به طرح تورم صفر پوپولیستی بودن آن و یادآور مجموعه وعده‌ها و اقداماتی است که محمود احمدی‌نژاد داده بود.
«بابک دربیکی» تحلیلگر سیاسی مسایل ایران در ارزیابی آثار اقدامات زاکانی و جناح حامی او در گفت‌وگو با ایران‌وایر می‌گوید: «در این آشوبی که کشور را از هر طرف فرا گرفته، نیروهای سیاسی تندرو، از تمام ابزارهایشان استفاده می‌کنند تا بر توازن قوا در کشور تاثیر بگذارند و به نفع خودشان شرایط را تغییر بدهند. مخصوصا در جاهای بی در و پیکری مثل شهرداری‌ها که منابع مالی و منافع شخصی و گروهی زیادی جریان دارد».
امتیاز این نسخه: ۸٫۵ از ۱۰ از نظر کیفیت تحریری و تناسب برای انتشار؛ متن متمرکزتر شده، بخش محاسبات ریتم گزارش را کند نمی‌کند و پیوند اقدامات زاکانی با محور سیاسی تیتر روشن‌تر است.
