نفت ایران، بدهی چینی‌ها و ایرباس‌هایی با «پوسته موتور»
داریوش معمار ـ ایندیپندنت فارسی
این گزارش برای انتشار در خبرنامه گویا کوتاه و ویرایش شده است.
شرکت چینی هائوکان انرژی، بنا بر نامه‌ای منتشرشده، بیش از ۸۲۶ میلیون دلار بابت نفت دریافتی به ایران بدهکار بوده است؛ شرکتی که معامله تأمین دو ایرباس دست‌دوم آن برای ایران‌ایر نیز اکنون با افشاگری مدیرعامل این شرکت درباره قیمت هواپیماها، موتورهای مسئله‌دار و تعهدات مالی سنگین زیر سؤال رفته است.
قراردادهای هائوکان قرار بود درآمد فروش نفت را به نوسازی ناوگان هوایی و توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل تبدیل کنند. اما به گفته طاهر عبدالحی، مدیرعامل ایران‌ایر، خرید همین دو هواپیما حدود ۱۷ تا ۱۸ هزار میلیارد تومان تعهد مالی برای این شرکت ایجاد کرده است.
چهار موتور یدکی؛ یکی فقط پوسته بود
دو فروند ایرباس اِی۳۳۰-۲۰۰ ساخت سال ۲۰۱۲، در خرداد ۱۴۰۴ از طریق عمان وارد ایران شدند و ورودشان دستاورد نوسازی ناوگان معرفی شد. اکنون عبدالحی می‌گوید ارزش کارشناسی‌شده این معامله حدود ۱۰۱ میلیون و ۶۰۰ هزار دلار بوده، اما در نهایت ۱۲۱ میلیون دلار بابت آن از محل مطالبات نفتی ایران دریافت شده است. به گفته او، هزینه‌های انتقال و عملیات پروازی نیز به این مبلغ اضافه شده‌اند.
مدیرعامل ایران‌ایر همچنین ادعای تحویل چهار موتور یدکی کامل را رد کرده است: یکی از اقلام تحویلی تنها پوسته موتور بوده و سه موتور دیگر نیز از نظر چرخه‌های پروازی باقی‌مانده، محدودیت جدی دارند.
به‌جای نوسازی، اقساط سنگین
مدیران ایران‌ایر ابتدا تصور می‌کردند هواپیماها از محل تهاتر نفت تأمین شده‌اند و تعهد مالی مستقلی برای شرکت ندارند؛ اما بنا بر گزارش، ایران‌ایر ناچار به دریافت تسهیلات با سود ۲۴ درصد و محاسبه بهای ارز بر مبنای دلار ۱۳۶ هزار تومانی شده است.
عبدالحی از بازپرداخت ماهانه ۵۰۰ میلیارد تومان طی ۴۸ ماه سخن گفته است؛ رقمی که مجموع آن به ۲۴ هزار میلیارد تومان می‌رسد و با تعهد ۱۷ تا ۱۸ هزار میلیارد تومانی اعلام‌شده تطابق ندارد. جدول بازپرداختی که این اختلاف را توضیح دهد، در گزارش ارائه نشده است.
به گفته مدیرعامل ایران‌ایر، با منابع اختصاص‌یافته به این معامله می‌شد ۱۲ فروند ایرباس اِی۳۴۰ خرید یا هشت هواپیما خریداری و شش هواپیمای زمین‌گیر را تعمیر کرد.
۸۲۶ میلیون دلار پول نفت چه شد؟
بر اساس نامه‌ای به تاریخ نهم آذر ۱۴۰۴، بدهی معوق هائوکان بابت محموله‌های نفتی دریافتی در سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴، بیش از ۸۲۶ میلیون و ۶۰۷ هزار دلار بوده است؛ بدون احتساب بهره قراردادی و هزینه تأخیر.
هنوز روشن نیست از زمان تنظیم این نامه چه میزان از بدهی تسویه شده است. پرسش اصلی نیز باقی است: چگونه شرکتی با چنین مطالبات معوقی، همچنان طرف قراردادهای بزرگ حمل‌ونقلی قرار گرفته و مقام‌های مسئول چه تضمینی برای بازگشت پول نفت ایران دریافت کرده‌اند؟
آقای سروش، تا دیر نشده عذرخواهی کنید
