مراسم اهدای جایزه آزادی سال بنیاد آلمانی «فریدریش ناومان» برای آزادی، موضوعات بسیاری برای طرح کردن دارد. مایلم ابتدا به پیام مشترک سخنرانانی که پیش از رضا پهلوی صحبت کردند، اشاره‌ای کنم.
آنچه در این سخنرانی‌ها بیش از همه جلب نظر می‌کرد، احترام عمیق آن‌ها به مردم ایران و مبارزه آنان برای آزادی بود. سخنرانان تأکید داشتند که جوهره اصلی این مبارزه، نبردی برای آزادی است؛ نبردی که مرز نمی‌شناسد. آزادی همانند حقوق بشر خدشه‌ناپذیر است و با جوهره و کرامت انسان عجین شده است؛ مردم ایران نیز با درک این جوهره والا و با پذیرش خطر، آگاهانه و به‌طور مستمر برای احقاق آن مبارزه می‌کنند. آن‌ها تأکید داشتند که به همین دلیل، مبارزه مردم ایران برای آزادی به مرزهای کشور ختم نمی‌شود.
آن‌ها با اشاره به تأثیرگذاری مبارزه مردم ایران بر منطقه و حتی جهان، خود را قدرشناس این مبارزه دانستند؛ زیرا ایستادگی مردم در برابر فاشیسم اسلامی حاکم بر کشور، به مردم اروپا و کشورهای لیبرال کمک می‌کند تا خطر اسلام‌گرایی را که امروز در این جوامع در حال رشد است، روشن‌تر ببینند. سخنرانان تأکید کردند که به دلیل حمایت مردم از رضا پهلوی، او را شایسته‌ترین فرد می‌دانند تا این جایزه را که متعلق به مردم ایران است، به عنوان امانتدار ملت دریافت کند؛ تا روزی که نمایندگان منتخب مردم بتوانند آن را تحویل بگیرند.
سخنرانی رضا پهلوی
سخنرانی رضا پهلوی نکات بسیار مهمی داشت که در اینجا مایل ام فقط بر دو نکته مشخص تمرکز کنم. او در بخشی از سخنرانی خود گفت: «برخی نوشته‌اند که من نباید کسی باشم که این جایزه را دریافت می‌کند. می‌خواهم به‌طور مستقیم و با احترام به آن‌ها پاسخ دهم: سپاسگزارم. شما توانستید مخالفت خود را آزادانه، در روزنامه‌های آلمانی و در خیابان‌های آلمان، بدون ترس از دستگیری یا گلوله بیان کنید. این دقیقاً همان آزادی است که من برای برقراری‌اش در تهران می‌جنگم.»
این سخنان میزان دموکرات‌منش بودن رضا پهلوی و احترام او به مخالفان و آزادی بیان آن‌ها را نشان می‌دهد. او تأکید کرد: «دست من به سوی شما دراز است... به سوی کسانی که در حمایت از من شعار دادند و کسانی که علیه من شعار دادند.»
پایبندی به ارزش‌های دموکراتیک، فراتر از ادعای صرف است. رضا پهلوی در کارنامه سیاسی خود این پایبندی را نشان داده است. این سخنان مداراجویانه و توأم با احترام در مقابل قطب‌بندی مخالفانش، تأییدی بر دموکرات‌منشی و پایبندی او به این ارزش‌هاست.
نکته مهم دیگر در سخنرانی او، دغدغه ایران و قرار دادن منافع ملی فراتر از منافع حزبی است. رضا پهلوی در جای دیگری گفت: «به داخل ایران نگاه کنید. در داخل کشور، مردمی که در موارد بسیاری با هم اختلاف‌نظر دارند، شانه به شانه هم قدم برمی‌دارند. برای آن‌ها این یک بحث حزبی نیست؛ مسئله مرگ و زندگی است. جمهوری اسلامی باید برود تا جان آن‌ها و جان کشورمان نجات یابد. آن‌ها اجازه نمی‌دهند اختلافات ایدئولوژیک، آنان را در برابر گلوله‌ها از هم جدا کند. بنابراین ما در خارج کشور، با هزینه‌ای بسیار کمتر، قطعاً نباید بگذاریم این اختلافات ما را پراکنده کند. اختلافات ما واقعی هستند و اهمیت دارند. ما آن‌ها را به روشی که انسان‌های آزاد انجام می‌دهند، حل خواهیم کرد: در پای صندوق‌های رأی! اما آن روز تنها پس از رفتن این رژیم فرا می‌رسد. تا آن زمان، هر ایرانی که خود را میهن‌پرست می‌نامد باید اولویت را تشخیص دهد. جنگ ما با رژیم است، نه با یکدیگر.»
او بر انتخاب مردم ایران - همه مردم ایران - برای تعیین آینده نظام حکومتی از دل صندوق رأی تأکید می‌کند. همین‌جاست که خطاب به مردم ایران و همه نیروهای سیاسی با هر گرایشی می‌گوید: «دست من به سوی شما دراز است. به سوی مشروطه‌خواهان و جمهوری‌خواهان. به سوی چپ و راست. به سوی خداباوران و سکولارها. به سوی کسانی که در حمایت از من شعار دادند و کسانی که علیه من شعار دادند. اگر این چهار آزادی، این چهار اصل را قبول دارید [اول: پذیرش اصل تمامیت ارضی ایران؛ دوم: قبول آزادی‌های فردی و تساوی در برابر قانون، حقوق یکسان برای زنان و مردان، حقوق یکسان برای هر شهروند با هر زبان، هر منشأ یا هر عقیده‌ای؛ سوم: قبول آزادی وجدان و عقیده، یک دموکراسی سکولار با جدایی دین از حکومت؛ و چهارم: آزادی انتخاب، پذیرش حق ملت ایران برای تعیین شکل حکومت آینده خود به‌طور آزادانه و در پای صندوق‌های رأی]، پس ما در یک جبهه هستیم و برای شما در این مبارزه و در ایرانی که پس از آن می‌آید، جایگاهی وجود دارد. نیازی نیست درباره گذشته توافق داشته باشیم تا درباره آینده توافق کنیم!»
این، یعنی برتر و بالاتر قرار دادن ایران و منافع ملی از هر چیز دیگر؛ یعنی فهم و درک این ضرورت که وقتی ایران در حال از دست رفتن است، اولین و بالاترین اولویت، نجات کشور است. مردمی که در سال‌های گذشته نام رضا پهلوی را صدا می‌زنند - به‌ویژه مردم داخل ایران و جان‌فداهایی که در ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه با قبول خطر مرگ به خیابان‌ها رفتند - به این دیدگاه، رفتار، منش و پایبندی رضا پهلوی به ارزش های دموکراتیک باور داشته و اعتماد کرده‌اند که این‌چنین از او حمایت می‌کنند.
این سخنرانی، آن‌هم بر بستر سالیانِ خونین گذشته، فرصتی است برای آنان که به‌واقع دل در گرو نجات ایران دارند تا با حفظ هر اختلافی با رضا پهلوی، تجدیدنظر کنند و با اولویت قرار دادن نجات ایران و مردم، به این بیندیشند: «نیازی نیست درباره گذشته توافق داشته باشیم تا درباره آینده توافق کنیم!»
رضا پهلوی با سخنرانی خود در تراز یک رهبر دردمند ظاهر شد؛ رهبری دموکرات‌منش که با اولویت دادن به منافع ملی و نجات ایران، به پایان دادن به رنج و خون مردم می‌اندیشد و از همین رو، فرای احزاب و جناح‌ها عمل می‌کند.
