۲۸ مرداد و گروگان‌گیری را نمی‌توان تا ابد روی میز گذاشت

من تاریخ‌نگارم و به تاریخ علاقه دارم، اما سیاستمداران خوب باید بتوانند هنگام مذاکره، گذشته را کنار بگذارند و واقعیت امروز را ببینند. هنگام توافق برجام هم این تاریخ وجود داشت، اما دو طرف توانستند درباره مسائل جاری مذاکره کنند.

کودتای ۱۳۳۲ و بحران گروگان‌گیری رویدادهای تاریخی‌اند؛ نباید اجازه داد تمام تصمیم‌های امروز را تعیین کنند.

ایران باید روشن کند که آماده توافق است. موضع‌گیری علنی تندروانه، به موقعیت و تصویر بین‌المللی ایران آسیب می‌زند. به نظر من، بازگشت به توافقی شبیه برجام همچنان راهی قابل‌اجراست؛ اگر درباره جزئیات اختلاف وجود دارد، باید بر سر همان جزئیات مذاکره کرد.

فرسایش مشروعیت جمهوری اسلامی

بخش بزرگی از مشروعیتی که جمهوری اسلامی در انقلاب ۱۳۵۷ به دست آورد، طی سال‌ها فرسوده شده است.

اگر حکومت بتواند از جنگ با این تصویر بیرون بیاید که کشوری با قدرت متوسط در برابر یک قدرت بزرگ ایستاده، ممکن است نوعی مشروعیت ملی‌گرایانه به دست آورد؛ مشروعیتی که جای بخشی از مشروعیت مذهبی ازدست‌رفته را بگیرد.

اما معلوم نیست این اثر چقدر دوام داشته باشد. به‌ویژه با وجود مشکلات اقتصادی، چنین اعتباری الزاماً برای نسل‌های بعد باقی نمی‌ماند و ممکن است تنها چند سال به حکومت فرصت بدهد.

تحریم به‌تنهایی حکومت‌ها را ساقط نمی‌کند

این تصور که فشار اقتصادی شدید الزاماً حکومت را به تسلیم می‌کشاند یا باعث فروپاشی آن می‌شود، پشتوانه محکمی در تجربه‌های گذشته ندارد. در عراق، تحریم‌های طولانی به نتیجه موردنظر نرسید و سرانجام آمریکا به حمله نظامی روی آورد.

خطر اینجاست که اگر فشارها نتیجه ندهد، ترامپ میان عقب‌نشینی و تشدید جنگ قرار بگیرد. به نظر من، نگرانی او از شکست و از دست دادن تصویر قدرت می‌تواند او را به تشدید درگیری سوق دهد. وعده‌های قبلی‌اش درباره پرهیز از جنگ، تضمین‌کننده رفتار آینده او نیست.

با این حال، حمله نظامی هم الزاماً مسئله را حل نمی‌کند. ایران کشور بزرگی است و اشغال آن دشوار است؛ آمریکا ممکن است وارد باتلاق دیگری شود.

هرمز با ناو هواپیمابر حل نمی‌شود

برای مختل کردن عبور از تنگه هرمز، داشتن نیروی دریایی عظیم ضروری نیست؛ موشک‌ها و پهپادها می‌توانند رفت‌وآمد کشتی‌ها را به خطر بیندازند. تسلط بر اقیانوس هند با کنترل نظامی خلیج فارس یکسان نیست.

عملیات زمینی در سواحل تنگه نیز می‌تواند بسیار دشوار باشد. جغرافیای منطقه مرا به یاد گالیپولی می‌اندازد؛ جایی که بریتانیا تصور می‌کرد عملیات آسانی پیش رو دارد، اما با تلفات سنگین و شکست روبه‌رو شد.

در نهایت، آزادی رفت‌وآمد کشتی‌ها هم به سود ایران است و هم به سود آمریکا. اهمیت رسیدن به توافق، از بحث گرفتن عوارض عبور کشتی‌ها بیشتر است.

عادی‌سازی روابط ایران و آمریکا را ممکن می‌دانم؛ لازم نیست دو حکومت یکدیگر را دوست داشته باشند تا روابط عادی برقرار کنند. اما پایان این بحران را نمی‌توان با اطمینان پیش‌بینی کرد. امیدوارم پیش‌بینی‌های تیره من اتفاق نیفتد.