اعدام، زمانی که از مسیر عدالت خارج شود و به ابزاری برای تثبیت قدرت تبدیل گردد، دیگر مجازات یک فرد نیست؛ پیامی تهدیدآمیز به تمام جامعه است.
افزایش اعدام‌ها را نمی‌توان صرفاً در چارچوب اجرای احکام قضایی بررسی کرد. این روند دست‌کم سه پیام نگران‌کننده با خود دارد:
نخست، دهان‌کجی به تمام کسانی که در داخل و خارج از ایران، با اعدام جوانان مخالفت می‌کنند و خواهان توقف مجازات مرگ هستند. گویی حاکمیت می‌خواهد نشان دهد که نه صدای جامعه را می‌شنود و نه اعتراض افکار عمومی برایش اهمیتی دارد.
دوم، ایجاد ترس و خاموش کردن اعتراضات. طناب دار تنها جان محکوم را نمی‌گیرد؛ سایه آن می‌تواند بر زندگی هزاران انسانی بیفتد که از بیان اعتراض خود بیم دارند. اعدام در چنین فضایی، به ابزاری برای هشدار دادن به جامعه تبدیل می‌شود.
سوم، احتمال پیوند خوردن این خشونت با بحران‌های درونی قدرت است. شکست‌های سیاسی و امنیتی، از دست دادن چهره‌های نظامی و ضربه‌های واردشده به ساختار حکومت، ممکن است زمینه تشدید رفتارهای انتقام‌جویانه و نمایش اقتدار را فراهم کند. البته هیچ‌یک از این انگیزه‌ها را نمی‌توان بدون شواهد مستقل قطعی دانست.
اما پرسش اساسی اینجاست: حکومتی که برای حفظ قدرت به ترساندن جامعه نیاز دارد، تا چه اندازه از اعتماد و رضایت مردم برخوردار است؟
هیچ قدرتی نمی‌تواند با طناب دار برای خود مشروعیت بسازد. ترس شاید صدای اعتراض را برای مدتی خاموش کند، اما نارضایتی را از میان نمی‌برد.
مخالفت با اعدام، دفاع از یک جناح یا جریان سیاسی نیست؛ دفاع از حق زندگی انسان است. هیچ حکومتی نباید حق داشته باشد که جان انسان‌ها را به ابزار تسویه‌حساب سیاسی و نمایش قدرت تبدیل کند.
جامعه ایران بیش از هر زمان به همبستگی، آگاهی و ایستادگی مدنی نیاز دارد. پایان دادن به چرخه خشونت، نه در انتقام‌گیری متقابل، بلکه در گذار مسالمت‌آمیز به نظمی است که در آن جان انسان، آزادی و عدالت ارزش داشته باشد.
طناب دار شاید بتواند انسانی را خاموش کند؛ اما نمی‌تواند پرسش‌های یک ملت را به دار بیاویزد.
--------
