رامین فرشچیان - ویژه خبرنامه گویا

بخش قابل‌توجهی از دوستان ایرانی ساکن آمریکا و اروپای من در برابر اعتراضات گسترده مردم ایران سکوت کرده اند. سکوتی که یک انتخاب آگاهانه ایدئولوژیک است. انتخابی که در آن، دشمنی با غرب مهم‌تر از همبستگی با مردم ایران است.

تناقض تلخ ماجرا اینجاست که تقریبا تمام این دوستان، زندگی، امنیت، آزادی بیان و ثروت خود را دقیقاً در همان «غربِ منفور» ساخته‌اند. اغلب‌شان نه از رانت خانوادگی آمده‌اند و نه از ثروت حکومت ایران؛ بلکه با کار سخت در جوامع آزاد به موفقیت رسیده‌اند. با این حال، همان آزادی‌ها را برای مردم داخل ایران نه مطالبه می‌کنند و نه حتی به رسمیت می‌شناسند.

در منطق این طیف، جهان به یک دوگانه ساده تقلیل می‌یابد: غرب = شر مطلق، هر نیروی مخالف غرب = همیشه بر حق است. در چنین چارچوبی، جمهوری اسلامی نه یک حکومت سرکوبگر، بلکه بخشی از «جبهه مقاومت» تعریف می‌شود. بنابراین انتقاد از آن، حتی وقتی مردم ایران زیر گلوله و زندان‌اند، نوعی خیانت به پروژه ضد‌امپریالیستی تلقی می‌شود.

بسیاری از این فعالان، عامدانه از حمایت از اعتراضات ایران پرهیز می‌کنند چون می‌ترسند کنار نام‌هایی مثل ترامپ یا رضا پهلوی قرار بگیرند. گویی بدترین گناه سیاسی، هم‌صدا شدن ناخواسته با شخصیتی از حکومت پیشین یا رهبر یک کشور غربی است، حتی اگر نتیجه‌اش تنها گذاشتن مردم خودشان باشد. در این معادله، اخلاق قربانی ایدئولوژی می‌شود. این نگاه، حقوق بشر را به امری مشروط و انتخابی تبدیل می‌کند. اگر قربانی فلسطینی باشد، فریاد بلند است؛ اگر کاسب بازار یا شهروند غیرمرفهی باشد که زیر فشار اقتصادی و سرکوب معیشتی له می‌شود، و اعتراضش همزمان مورد حمایت ترامپ قرار گیرد، سکوت حاکم است.

واقعیت این است که برای بخشی ما ایرانیان، هویت سیاسی از هویت انسانی مهم‌تر شده است. این گروه ترجیح می‌دهند در نقش منتقد دائمی غرب باقی بمانند تا اینکه با حقیقتی روبه‌رو شوند که نظم فکری‌شان را به هم می‌ریزد: این‌که یک حکومت «ضد‌غرب» می‌تواند به همان اندازه، یا بیشتر، ضد مردم خودش باشد.

این سکوت، نه بی‌طرفی است و نه پیچیدگی فکری؛ همدستی منفعلانه است. همدستی با سرکوب، با این توجیه که «دشمنِ دشمنِ من» نباید تضعیف شود. اما تاریخ بارها نشان داده است: جنبشی که حقوق بشر را قربانی ایدئولوژی می‌کند، در نهایت نه علیه امپریالیسم می‌ایستد و نه در کنار انسان.