خون گشته مرا ز درد ایران، دیده
زین غم شده چون سیل بهاران، دیده
گر دست به من زنند می‌ریزد اشک
مانند درخت‌های باران‌دیده

در تاریخ خوانده بودیم که «یزید بن مهلب - سردار اموی - در گرگان سوگند خورد با خون عجم آسیاب بگرداند.
گویند بسیاری از جوانان و دلیران و مرزبانان بکشت، چون خون روان نمی‌شد آب در جوی کردند و آسیاب گردانیدند و گندم آرد کردند، و امیر عرب از آن آرد نان بخورد تا سوگند خود وفا کرده باشد»
(تاریخ طبرستان - ابن اسفندیار)

و اینک نوادگان همان گجستک تازی، دست به خون دخترکان و پسرکان سرزمین ما آغشته‌اند، اما مردم همچنان ایستاده‌اند و فریاد می‌زنند:

گمان مبر که به پایان رسید کار مغان
هزار باده ناخورده در رگ تاک است

پیامدهای جنبش‌های اعتراضی سال‌های اخیر

جنبش‌های اعتراضی سال‌های اخیر؛ به‌ویژه پس از خیزش خونبار زن زندگی آزادی، اگرچه به تغییر فوری قدرت منجر نشد، اما چند پیامد بسیار عمیق داشت:

۱- فروپاشی مشروعیت ایدئولوژیک رژیم:
حکومت ملایان پیش از این منحصراً به مشروعیت دینی و انقلابی تکیه داشت، اما بخش بزرگی از جامعه ایران این مشروعیت را پس زده و شکاف بین ملت-دولت به مرحله بازگشت‌ناپذیر رسیده است.

۲- فرو ریختن ترس سیاسی، حتی اگر سرکوب همچنان ادامه داشته باشد.

۳- گفتمان جامعه از «اصلاح» به «عبور» تغییر کرده است.

۴- مسئله حجاب، دین، اقتدار پدرسالارانه و مرکزیت روحانیت عملاً از تقدس هزارساله تهی شده است.

۵- حکومت برای بقای خود به یک سرکوب خونین پرهزینه دست زده است که علاوه بر انزوای مطلق بین‌المللی، مجبور است به نیروی امنیتی و نظامی تکیه کند؛ این یعنی بقای موقت ممکن است، اما ثبات و ماندگاری پایدار نه.

۶- در سال‌هایی که گذشت، در میهن ما یک جامعه معترض تولد یافته است.
اگرچه این جامعه به‌ظاهر خاموش بود، اما در درون خود گدازه‌های آتشفشانی از نفرت و خشم را در سینه داشت.
این سکوت، سکوت تسلیم نبود.

فروپاشی چهار ستون مشروعیت

مشروعیت حکومت ملایان بر چهار پایه استوار بود:
دین، انقلاب، عدالت، استقلال

امروز اما دین از مرجع اخلاق به ابزار قدرت تقلیل یافته، انقلاب از یک سرمایه افتخارآمیز به خاطره‌ای تلخ، خونین، بی‌معنا و مضحک برای نسل جوان تبدیل شده است؛ عدالت مفهومی آرمانی اما دست‌نیافتنی است و استقلال هم به آویختن به دامان روس و چین تقلیل یافته است.

این چهار عنصر اگر با هم از دست بروند، هیچ نظامی در هیچ جای دنیا دوام نخواهد آورد.

ایران در کجای منحنی تاریخ ایستاده است؟

وضعیت جامعه امروز ایران، وضعیت عبور از نظام است؛ بدین معنا که بخش بزرگی از جامعه هیچ‌گونه رابطه عاطفی با نظام ندارد و خواهان نابودی آن است.

ایران امروز در مرحله‌ای است که از نظر علوم سیاسی به آن «فرسایش مزمن قدرت» می‌گویند؛
یعنی نظام هنوز قدرت دارد، اما دیگر توان بازتولید خود را ندارد:

• ابزار سرکوب دارد

• منابع مالی حداقلی دارد

• انسجام نهادی نسبی دارد

• قدرتش اما قدرتی واکنشی است

نسل جدید زبان حکومت را نمی‌فهمد، ارزش‌هایش را پس می‌زند و آینده‌ای در چارچوب چنین حکومتی برایش متصور نیست.
این گسست، خطرناک‌تر از تحریم‌ها و اعتراض‌ها و خیزش‌های خیابانی است.