گزارشها از «ساعات تعیینکننده» در کاخ سفید حکایت دارند : جایی که تصمیم نهایی دونالد ترامپ میان دو مسیر متضاد در حال شکلگیری است: پذیرش توافقی که بتوان آن را عقبنشینی تهران تعبیر کرد، یا انتخاب گزینهای نظامی که میتواند معادلات منطقه را بهطور بنیادین دگرگون کند. همزمان با ارائه پاسخ ایران از طریق علی لاریجانی، فشارهای امنیتی در اسرائیل، تردیدهای اطلاعاتی در واشنگتن و هشدارها درباره پیامدهای یک جنگ گسترده، آینده بحران هستهای ایران بیش از هر زمان به تصمیمی سیاسی و پرریسک گره خورده است
ناصر اعتمادی - رادیو بین المللی فرانسه
بر اساس گزارشی که روزنامۀ گاردین منتشر کرده، تصمیم دونالد ترامپ برای صدور دستور حملات هوایی علیه ایران به توصیههای استیو ویتکاف و جرد کوشنر، دو فرستادۀ نزدیک به او، بستگی خواهد داشت. این دو، مأمور ارزیابی میزان آمادگی و توانایی جمهوری اسلامی ایران برای دستیابی به توافقی هستند که بر اساس آن تهران از هرگونه ظرفیت تولید سلاح هستهای صرفنظر کند.
در آستانۀ دور تازهای از مذاکرات هستهای میان ایالات متحد آمریکا و ایران در ژنو، گزارشها از «ساعات سرنوشتساز» دربارۀ امکان دستیابی به توافقی جدید یا حملۀ نظامی آمریکا حکایت دارند. بهگفتۀ منابع مختلف، پاسخ تهران به خواستههای واشنگتن احتمالاً فاصلهای جدی با خطوط قرمز دولت دونالد ترامپ دارد.
گفته میشود واشنگتن از تهران خواسته بود تا پیش از آغاز مذاکرات، پاسخ دقیق خود را اعلام کند و تصمیم نهایی درباره برگزاری نشست ژنو نیز به ماهیت این پاسخ وابسته خواهد بود. به گفتۀ منابع آگاه، علی لاریجانی، رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران، قرار است روز چهارشنبه بیست و پنج فوریه به مسقط، پایتخت عمان، سفر کند تا پاسخ رسمی ایران را دربارۀ پرونده هستهای این کشور پیش از آغاز دور سوم مذاکرات واشنگتن و تهران در ژنو تحویل دهد. برخی تحلیلگران این اقدام را نشانهای از موافقت مستقیم علی خامنهای با چارچوب پیشنهاد جدید میدانند.
👈مطالب بیشتر در سایت رادیو بین المللی فرانسه
طبق گزارشهای منتشرشده، پیشنهاد احتمالی ایران شامل انتقال نیمی از ذخیرۀ اورانیوم غنیشدۀ ۶۰ درصدی به یک کشور ثالث و رقیقسازی نیم دیگر آن در داخل ایران در ازای کاهش بخشی از تحریمهای اقتصادی است. با این حال، تحلیلگران تردید دارند که چنین پیشنهادی بتواند معیارهای اعلامنشده اما سختگیرانۀ دولت ترامپ را برآورده کند؛ چرا که حتی در صورت اجرای آن، رژیم ایران همچنان به سطحی از مواد غنیشده دسترسی خواهد داشت که میتواند در آینده بهعنوان اهرم فشار یا گامی به سوی توانایی تسلیحاتی تلقی شود.
با وجود این، بسیاری از ناظران احتمال میدهند که پیشنهاد ایران به تنهایی برای جلوگیری از اقدام نظامی کافی نباشد. تحلیلگران امنیتی در اسرائیل معتقدند که شکاف مفهومی عمیقی میان برداشت واشنگتن از رفتار جمهوری اسلامی و منطق راهبردی تهران وجود دارد. بهگفتۀ دنی سیترینوویچ، از مقامهای پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل، جمهوری اسلامی در موضوعاتی چون بقای نظام، توان بازدارندگی و نفوذ منطقهای خطوط قرمز مشخصی دارد و حتی در صورت خطر درگیری نظامی نیز از این اصول عقبنشینی نخواهد کرد.
در واشنگتن، برخی چهرههای نزدیک به ترامپ - از جمله مارکو روبیو، وزیر خارجه - بر این باورند که تنها یک «تغییر جدی در معادله»، از جمله حملۀ نظامی، میتواند رهبران ایران را به انعطاف بیشتر وادارد یا حتی به تغییر در ساختار قدرت منجر شود. در مقابل، نگرانیهایی نیز وجود دارد که حملهای محدود نه تنها به تغییر رفتار تهران منجر نشود، بلکه در صورت بقای نظام، جایگاه آن را تقویت کند.
در چنین فضایی، مسیر پیشرو میان دو سناریوی متضاد قرار گرفته است: دستیابی به توافقی که ترامپ بتواند آن را بهعنوان عقبنشینی ایران معرفی کند، یا ورود به مرحلهای تازه از تنش نظامی که شدت آن میتواند نشان دهد هدف نهایی واشنگتن صرفاً فشار برای توافق است یا تضعیف بنیادین ساختار قدرت در تهران.
یائیر گولان، رئیس حزب «دموکراتها» در اسرائیل، امروز در یک گفتگوی رادیویی تأکید کرد که به باور او اسرائیل با «فرصتی کمسابقه» برای حمله به ایران روبرو است : فرصتی که به گفتۀ او ممکن است بار دیگر تکرار نشود. گولان مدعی شد که چنین اقدامی میتواند ایران را بهطور دائم از آنچه «محور شرارت» خواند خارج کند و زمینهساز شکلگیری یک محور میانهرو در منطقه و تغییرات عمیق ژئوپولیتیک در خاورمیانه شود. با این حال، او با اشاره به پیچیدگیهای فراوان این پرونده، تأکید کرد که تمرکز اصلی باید بر توانمندیهای نظامی ایران باشد : قابلیتی که بهگفتۀ وی تهدیدی مستقیم برای امنیت اسرائیل به شمار میرود.
در همین حال، شبکه سیبیاس به نقل از منابع مطلع گزارش داده است که رئیسجمهوری آمریکا نسبت به محدودیتهای قدرت نظامی کشورش در برابر ایران نوعی نارضایتی نشان داده است. به گفتۀ این منابع، به ترامپ هشدار داده شده که حملۀ نظامی احتمالی نهتنها ضربۀ قاطعی به جمهوری اسلامی ایران وارد نخواهد کرد، بلکه میتواند ایالات متحد آمریکا را وارد جنگی گسترده و طولانی در خاورمیانه سازد.

نامهء سرگشاده ای به داریوش آشوری
















