فیفا این شکاف بزرگ را نفهمید. نفهمید که امروز میان حکومت و ملت ایران، فقط اختلاف سیاسی وجود ندارد؛ دریایی از خون، خشم، اندوه و بی‌اعتمادی فاصله انداخته است. نسلی در ایران بزرگ شده که نه‌تنها آزادی‌های فردی‌اش را از دست داده، بلکه احساس می‌کند هویت ملی‌اش نیز به تاراج رفته است. برای همین، واکنش ایرانیان به تصمیم فیفا چنین احساسی و شدید شد. زیرا مسئله فقط ورزش نبود؛ مسئله این بود که یک نهاد جهانی، ناخواسته یا آگاهانه، در کنار روایتی ایستاد که می‌خواهد ایران را فقط از دریچه جمهوری اسلامی تعریف کند.

اما ایران، بسیار بزرگ‌تر از جمهوری اسلامی است. ایران فقط یک حکومت نیست؛ یک تمدن است. تمدنی که از میان حمله مغول گذشت، از جنگ‌ها و اشغال‌ها عبور کرد، اما باقی ماند. و حالا بسیاری از ایرانیان باور دارند که جمهوری اسلامی نیز روزی به تاریخ خواهد پیوست، اما ایران باقی خواهد ماند. و امروز، همان نشان و آرم جمهوری اسلامی که فیفا می‌خواهد به‌نام «پرچم رسمی ایران» به جهان تحمیل کند، برای میلیون‌ها ایرانی یادآور خون، وحشت و مرگ است.
همان نشانی که در همین دی‌ماه گذشته، بنا بر روایت‌ها و گزارش‌های منتشرشده، در عرض دو روز 45000 هزار انسان بی‌گناه را به خاک و خون کشید؛ خیابان‌ها را به میدان جنگ تبدیل کرد و آسمان ایران را با بوی باروت، دود و سوگ پوشاند. همان نشانی که زیر سایه‌اش، جوانان را سحرگاهان، میان صدای اذان و دعا، به چوبه‌های دار سپردند؛ گویی مرگ و مذهب را در هم آمیخته‌اند تا ترس را مقدس جلوه دهند.

برای بسیاری از ایرانیان، این آرم دیگر یک نماد سیاسی نیست؛ مُهر حکومتی است که دهه‌ها با زندان، شکنجه، اعدام، سرکوب زنان، کشتار معترضان و خاموش کردن صداها حکومت کرده است. مردم ایران وقتی به آن نشان نگاه می‌کنند، فقط یک طرح هندسی نمی‌بینند؛ صدای گلوله می‌شنوند، تصویر طناب دار را به یاد می‌آورند و چهره جوانانی را می‌بینند که هرگز به خانه بازنگشتند. و شاید فیفا هنوز درک نکرده باشد که مسئله بر سر یک «پرچم» نیست؛ مسئله بر سر حافظه زخمی یک ملت است. ملتی که نمی‌خواهد پرچم قاتلان فرزندانش به‌عنوان هویت تاریخی ایران شناخته شود.

در همین روزها، بسیاری از ایرانیان خارج از کشور تصمیم گرفته‌اند فرهنگ، تاریخ و هویت واقعی ایران را آشکارتر از همیشه به نمایش بگذارند. از لس‌آنجلس تا لندن، از سیدنی تا تورنتو، نسل تازه‌ای از ایرانیان می‌خواهد با صدای بلند به جهان بگوید که نشان جمهوری اسلامی، نماینده همه ایران نیست. آن‌ها می‌خواهند بگویند ایران را نمی‌توان به یک ایدئولوژی تقلیل داد. برای همین است که شیر و خورشید دوباره دیده می‌شود؛ نه فقط به‌عنوان یک نماد سیاسی، بلکه به‌عنوان نشانه‌ای از حافظه، پیوستگی و دلتنگی برای ایرانی که بسیاری احساس می‌کنند از آن‌ها ربوده شد. و شاید مهم‌ترین نکته همین باشد: هرچه حکومت بیشتر تلاش کرد تاریخ را پاک کند، تاریخ با قدرت بیشتری بازگشت.

امروز حتی بسیاری از جوانانی که هرگز ایرانِ پیش از انقلاب را ندیده‌اند، به دنبال بازتعریف هویت ایرانی خود هستند. آن‌ها در جست‌وجوی ریشه‌های فرهنگی، تاریخی و تمدنی خویش‌اند؛ چیزی فراتر از روایت رسمی حکومت. به همین دلیل، نبرد بر سر پرچم، در واقع نبرد بر سر معناست؛ نبرد بر سر اینکه «ایران» چیست و چه کسی حق دارد آن را نمایندگی کند.

فیفا شاید فقط می‌خواست از یک جنجال سیاسی دوری کند، اما ناخواسته وارد یکی از عمیق‌ترین بحران‌های هویتی خاورمیانه شد؛ بحرانی که نه با ممنوعیت حل می‌شود و نه با سانسور. زیرا ملت‌هایی که حافظه تاریخی خود را دوباره پیدا می‌کنند، به‌سختی حاضر می‌شوند آن را دوباره از دست بدهند. و شاید فیفا هنوز درک نکرده که برای میلیون‌ها ایرانی، شیر و خورشید فقط یک پرچم نیست؛ آخرین پناهگاه حافظه تاریخی یک ملت است.

ویژه برنامه ایران اینترنشنال : احتمال ممنوعیت پرچم شیر و خورشید در جام جهانی ۲۰۲۶