سرانجام نامشخص انتخابات ایران در اولین رایگیری پس از مرگ خامنهای
ایران وایر - تعویق انتخابات شوراهای شهر در ایران، آن هم در شرایطی که هنوز پایان جنگ مشخص نیست، یکی از بیسابقهترین تحولات در تاریخ انتخاباتی جمهوری اسلامی است. انتخاباتی که قرار بود در ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ برگزار شود، اکنون نهتنها به تعویق افتاده، بلکه زمان برگزاری آن هم در هالهای از ابهام قرار دارد؛ وضعیتی که از منظر حقوقی و سیاسی، پرسشهای جدی را مطرح میکند.
در چهار دهه گذشته، انتخابات در جمهوری اسلامی ختی در شرایط بحرانی مانند جنگ ایران و عراقبهعنوان یکی از ابزارهای مهم مشروعیتبخشی به نظام سیاسی، تقریباً بدون وقفه برگزار شده است. حتی در سالهای ابتدایی جنگ هشتساله، برگزاری انتخابات مجلس و ریاستجمهوری متوقف نشد. از همین رو، تعویق انتخابات شوراهای شهر در شرایط کنونی را میتوان نخستین موردی دانست که یک انتخابات سراسری در ایران بهدلیل وضعیت امنیتی و جنگی، بدون چشمانداز مشخصی برای زمان برگزاری، به تعویق میافتد.
اتفاقی بی سابقه در نظام
نحوه تصمیمگیری درباره این تعویق هم خود در تاریخ پنجاه ساله حکومت فعلی ایران بی سابقه است. بر اساس گزارشهای منتشر شده، این تصمیم نه از مسیر قانونگذاری و تصویب در مجلس، بلکه بهدرخواست «مسئولان» و با استناد به شرایط جنگی اتخاذ شده است. این در حالی است که از منظر حقوق عمومی، تغییر در زمان برگزاری انتخابات بهویژه در سطح ملی نیازمند مبنای قانونی روشن و طی تشریفات مشخص است.
👈مطالب بیشتر در سایت ایران وایر
عدم وجود یک مصوبه رسمی مجلس، این پرسش را ایجاد میکند که مبنای حقوقی این تصمیم چیست و کدام نهاد صلاحیت اتخاذ آن را داشته است.
در گزارشهای رسانهای، از جمله خبرگزاریهای نزدیک به نهادهای امنیتی، به پیشنهادهایی مانند برگزاری انتخابات سه ماه پس از پایان جنگ اشاره شده است. با این حال، همین «پایان جنگ» خود مفهومی نامشخص و وابسته به تحولات سیاسی و نظامی است. در نتیجه، تعویق انتخابات نهتنها موقتی و محدود به یک بازه زمانی مشخص نیست، بلکه به یک وضعیت تعلیق تبدیل شده که پایان آن معلوم نیست.
از منظر سیاسی، این وضعیت میتواند پیامدهای متعددی داشته باشد. شوراهای شهر بهعنوان نهادهای محلی، نقشی مهم در اداره امور شهری دارند و تأخیر در تجدید ترکیب آنها میتواند بر کارآمدی مدیریت شهری تأثیر بگذارد.
افزون بر این، تعویق انتخابات ممکن است به تضعیف یکی از معدود عرصههای مشارکت رسمی شهروندان در ساختار سیاسی منجر شود که در دهه هشتاد خورشیدی سرانجام تشکیل شد. نهادی که بنابر نوشته های «اکبر هاشمی رفسنجانی»، «علی خامنه ای» رهبر کشته شده جمهوری اسلامی به آن بدبین بود.
از این وضعیت «علیرضا زاکانی» شهردار اصولگرا و شورای شهر تندروی تهران استقبال میکنند اما برای حکومت یک امتیاز منفی بزرگ در ناتوانی نمایش قابلیت در برگزاری انتخابات است.
برگزاری انتخابات دیگر مهم نیست
انتخابات در جمهوری اسلامی ایران هرچند به غیر دموکراتیک ترین شیوه ممکن برگزار می شود (وضعیت انتخابات شوراها به دلیل عدم دخالت مستقیم شورای نگهبان کمتر وخیم است) اما بر هر دلیلی که مهمترین آن احتمالا نمایشی از مشروعیت برای نظام بین المللی بوده، مرتب انجام شده است.
این برای اولین بار است که حکومت رغبتی به برگزاری انتخابات نشان نمی دهد. آن هم در اولین انتخاباتی که قرار بود پس از مرگ علی خامنهای و انتخاب فرزندش به جانشینی برگزار شود و نمایشی از وضعیت عادی حکومت باشد در شرایطی که رهبر تازه برگزیده آن مشخص نیست در وضعیتی قرار دارد.
در سطحی گستردهتر، این تحول میتواند نشانهای از تغییر در نحوه مواجهه حاکمیت با نهاد انتخابات باشد.
اگر در گذشته، حتی در شرایط بحرانی، برگزاری انتخابات بهعنوان یک ضرورت حفظ میشد، اکنون به نظر میرسد که ملاحظات امنیتی و سیاسی میتوانند به تعویق آن بدون طی فرآیندهای قانونی معمول منجر شوند. این امر ممکن است بر برداشت عمومی از جایگاه انتخابات در نظام سیاسی نیز تأثیر بگذارد.
ابهام در وضعیت انتخابات میاندوره ای خبرگان
در همین حال، ابهام درباره سرنوشت سایر انتخابات در حکومت ایران هم ادامه دارد. هنوز مشخص نیست که وضع انتخابات میاندورهای مجلس و مجلس خبرگان چطور است.
این عدم شفافیت، بر دامنه پرسش ها درباره انسجام از دست رفته حکومت میافزاید و نشان میدهد که تصمیمگیری در این حوزه همچنان متاثر از ساختار آسیب دیده قدرت در ایران است.
در مجموع، تعویق انتخابات شوراهای شهر را میتوان نقطه عطفی در تاریخ انتخاباتی جمهوری اسلامی دانست که در آن برای نخستینبار، یک انتخابات سراسری نهتنها به تعویق افتاده، بلکه زمان برگزاری آن نیز نامشخص است و این تصمیم بدون مصوبه مجلس اتخاذ شده است.
در حکومتی که انتخابات حتی در زمان جنگ نیز متوقف نشده بود، این تحول میتواند نشانهای مهم از تغییر مناسبات میان قانون، امنیت و سیاست در جمهوری اسلامی باشد.















