ترامپ: توافقی شبیه برجام اوباما در کار نخواهد بود

خبرنامه گویا - ترامپ در پیام تازه خود گفته مذاکرات با جمهوری اسلامی «منظم و سازنده» پیش می‌رود، اما تأکید کرده واشنگتن برای رسیدن به توافق عجله‌ای ندارد و به‌گفته او «زمان به نفع آمریکاست». او همچنین به‌صراحت اعلام کرده که محاصره دریایی و فشارهای اقتصادی علیه ایران تا زمان دستیابی به یک توافق نهایی و تأیید کامل اجرای آن، پابرجا خواهد ماند.

این موضع‌گیری عملاً فاصله محسوسی با گزارش‌های اولیه درباره تفاهم موقت ایجاد می‌کند؛ تفاهمی که قرار بود در فاز اول، با بازگشایی تنگه هرمز، کاهش محدود برخی فشارها و امکان فروش بیشتر نفت ایران همراه شود.

اگر ترامپ در پست اخیر خود دچار اشتباه لفظی نشده باشد، متن پیام او نشان می‌دهد که واشنگتن دیگر حاضر نیست صرفاً در برابر یک تفاهم اولیه یا بازگشایی تنگه هرمز، فشارها را کاهش دهد.

در عمل، آنچه اکنون در جریان است بیشتر شبیه یک فرآیند دو مرحله‌ای است تا یک توافق فوری.

فاز اول احتمالاً شامل تمدید آتش‌بس غیررسمی در منطقه، جلوگیری از تشدید بحران هرمز و آغاز مذاکرات فنی خواهد بود.

اما فاز دوم، یعنی توافق اصلی، جایی است که پرونده‌های حساس آغاز می‌شود: سطح غنی‌سازی، ذخایر اورانیوم، بازرسی‌ها، سرنوشت بخشی از تأسیسات هسته‌ای، برنامه موشکی و حتی نقش منطقه‌ای جمهوری اسلامی. همین موضوع دلیل اصلی تأکید ترامپ بر حفظ محاصره و اهرم فشار تا پایان مذاکرات است.

برای جمهوری اسلامی، این وضعیت به‌معنای ادامه یک دوره فرسایشی و پرهزینه است. تهران احتمالاً امیدوار بود که صرف ورود به توافق اولیه، بخشی از فشار نفتی و مالی کاهش پیدا کند و بازار داخلی آرام‌تر شود. اما باید دید آیا این تغییر موضع ترامپ ــ اگر برداشت فعلی از سخنان او درست باشد ــ باعث خواهد شد تهران از توافق اولیه یا همان تفاهم فاز اول عقب‌نشینی کند یا نه.

این مسئله همچنین می‌تواند شکاف‌های داخلی درون حاکمیت را نیز تشدید کند؛ به‌ویژه میان جریان‌هایی که خواهان توافق سریع‌تر برای جلوگیری از فشار اقتصادی بیشتر هستند و بخش‌هایی که عقب‌نشینی هسته‌ای گسترده را خطرناک می‌دانند.