سالهاست که جمهوری اسلامی بقای خود را بر پایهٔ یک وضعیت «نه جنگ و نه صلح» بنا کرده است؛ وضعیتی که در آن میتوان مشکلات اقتصادی را به تحریم و دشمن خارجی نسبت داد، فضای سیاسی را امنیتی نگه داشت و از جامعه خواست به نام «مقاومت» سختیها را تحمل کند. به همین دلیل، برخلاف تصور رایج، این وضعیت در بسیاری از مواقع بیش از آنکه به ضرر حکومت باشد، به بقای آن کمک کرده است.
از این منظر، توافق با آمریکا میتواند معادله را تغییر دهد. نخست آنکه کشور را از یک بلاتکلیفی فرسایشی خارج میکند و بهانههای ناشی از بحران دائمی را کاهش میدهد. دوم آنکه با کاهش تنش خارجی، توجه افکار عمومی بیش از گذشته به مسائل داخلی، از فساد و ناکارآمدی گرفته تا مطالبات سیاسی و اجتماعی، معطوف میشود. در چنین شرایطی، امکان شکلگیری اعتراضات و مطالبات مدنی نیز افزایش مییابد.
اما شاید مهمترین مسئله، تأثیر توافق بر روایت سیاسی حکومت باشد. سالها به هواداران گفته شده که عقبنشینی در برابر آمریکا ممکن نیست و مقاومت سرانجام به پیروزی خواهد رسید. اگر امروز بخشی از همان سیاستها کنار گذاشته شود یا دربارهٔ برنامه هستهای امتیازهایی داده شود، پرسش دشواری در ذهن بسیاری از حامیان شکل میگیرد: اگر قرار بود در نهایت به این نقطه برسیم، پس آن همه هزینه و فشار برای چه بود؟
خیلی طبیعی است که مخالفان به این روایتها باور نداشته باشند، اما وقتی تردید به درون پایگاه اجتماعی حکومت نفوذ میکند، مسئله دیگر صرفاً اختلاف سیاسی نیست؛ بحران اعتماد است. حکومتی که حامیانش دیگر نتوانند داستانی را که سالها برایش هزینه دادهاند باور کنند، با چالشی روبهرو میشود که حل آن بسیار دشوارتر از مقابله با مخالفان بیرونی است.
گرفتاری حکومت زمانی آشکار میشود که علاوه بر مخالفانش که روایت رسمی را به چالش میکشند، مؤمنانش نیز دربارهٔ آن تردید میکنند؛ در این هنگام، کسانی که سالها سختیها را با وعدهٔ پیروزی توجیه میکردند، ناگهان از خود میپرسند: آیا اصلاً آن پیروزی وجود داشت یا نه؟
در آن نقطه، بحران دیگر بحران سیاست نیست؛ بحران اعتماد است. و هیچ حکومتی نمیتواند صرفاً با زور، جای خالی اعتمادی را که در میان وفادارترین هوادارانش از دست داده، به آسانی پر کند.
برای یک حکومت ایدئولوژیک، شاید طبیعی و بدیهی باشد که مخالفانش فریاد بزنند: «ما شما را باور نداریم»؛ اما خطرناکترین صحنه زمانی است که هواداران خودش، آرام و با حیرت بگویند: «ما هم دیگر مطمئن نیستیم.»
این جمله ظاهراً آرام است، اما از نظر سیاسی میتواند نشانهٔ آغاز یک دگرگونی عمیق باشد.
وقتی توافق هم بحران است...
-- Rouhollah Rahimpour (@r_rahimpour) June 15, 2026
سالهاست که جمهوری اسلامی بقای خود را بر پایهٔ یک وضعیت «نه جنگ و نه صلح» بنا کرده است؛ وضعیتی که در آن میتوان مشکلات اقتصادی را به تحریم و دشمن خارجی نسبت داد، فضای سیاسی را امنیتی نگه داشت و از جامعه خواست به نام «مقاومت» سختیها را تحمل کند. به همین...
***
صابرین نیوز: سعید جلیلی برکنار شد
