استارلینک در آستانه ورود رسمی به عراق قرار گرفته است؛ کشوری در همسایگی ایران که بنا بر گزارشها بخشی از تجهیزات این سرویس از مسیر آن وارد کشور میشود. به همین دلیل، تصمیم بغداد برای صدور مجوز فعالیت استارلینک میتواند پیامدهایی فراتر از مرزهای عراق داشته باشد و بر آینده دسترسی ایرانیان به اینترنت ماهوارهای نیز اثر بگذارد
عراق در آستانه صدور مجوز استارلینک
یورونیوز - عراق در حال نهایی کردن روند صدور مجوز برای فعالیت سرویس اینترنت ماهوارهای استارلینک است. وزارت ارتباطات عراق اعلام کرده که مقامهای این کشور و شرکت استارلینک درباره الزامات فنی و قانونی فعالیت این سرویس گفتوگو کردهاند و درخواست مجوز این شرکت در مراحل پایانی بررسی قرار دارد.
این تصمیم در حالی بررسی میشود که برخی مناطق عراق همچنان با محدودیت دسترسی به اینترنت پرسرعت و زیرساختهای فیبر نوری روبهرو هستند.
استقبال آمریکا از تصمیم عراق
چند روز پیش، تام باراک، نماینده ویژه رئیسجمهوری آمریکا در امور سوریه، از تصمیم بغداد برای نهایی کردن مجوز استارلینک استقبال کرد.
بر اساس گزارشها، مقامهای آمریکایی و عراقی این اقدام را بخشی از همکاریهای اقتصادی میان دو کشور توصیف کردهاند. استارلینک، زیرمجموعه شرکت اسپیسایکس متعلق به ایلان ماسک، در صورت دریافت مجوز نهایی وارد بازار رسمی عراق خواهد شد.
استارلینک در ایران؛ دهها هزار ترمینال و محدودیتهای حکومتی
در ایران، استارلینک بهویژه پس از اعتراضات سال ۱۴۰۱، به موضوعی امنیتی تبدیل شد. در اطلاعیهها و گزارشهای منتشرشده از سوی نهادهای امنیتی ایران، از بازداشت افرادی با اتهام ارتباط با اسرائیل و کشف تجهیزات مختلف از جمله دستگاههای استارلینک خبر داده شد؛ ادعاهایی که از سوی مقامهای جمهوری اسلامی مطرح شده و بهطور مستقل تایید نشده است.
با این حال، در سالهای اخیر هزاران دستگاه گیرنده این سرویس بهصورت غیررسمی وارد ایران شده است. برخی گزارشهای رسانهای و برآوردهای بینالمللی از وجود دهها هزار ترمینال استارلینک در ایران خبر دادهاند، هرچند آمار دقیق دستگاههای فعال در کشور مشخص نیست.
وزیر ارتباطات: ترافیک استارلینک برابر با ترافیک کشور بود
در دورههای قطع یا محدودیت گسترده اینترنت در ایران، برخی مقامهای جمهوری اسلامی به فعالیت محدود استارلینک در کشور اشاره کردهاند. در مقابل، گزارشها حاکی از آن است که محدودیتهای فنی، تلاش برای شناسایی تجهیزات و مشکلات دسترسی، باعث شده این سرویس تا کنون نتواند جایگزینی گسترده برای اینترنت سراسری کشور باشد و استفاده از آن اغلب به گروه محدودی از کاربران دارای تجهیزات محدود بماند.
ستار هاشمی، وزیر ارتباطات جمهوری اسلامی، درباره وضعیت ارتباطات در دوره قطعی اینترنت پس از جنگ، گفته بود که در آن مقطع «ترافیک استارلینک برابر با ترافیک کشور بود» و آن را «فاجعه» توصیف کرده بود.
ایران از جمله کشورهایی است که فعالیت استارلینک در آن بدون مجوز رسمی قانونی نیست. در سالهای اخیر، گزارشهایی از برخورد امنیتی با افرادی که این تجهیزات را در اختیار داشتهاند منتشر شده است.
آیا استارلینک میتواند سانسور اینترنت را کاهش دهد؟
کارشناسان حوزه آزادی اینترنت بر این باورند گسترش دسترسی به اینترنت ماهوارهای میتواند بخشی از توان دولتها برای اعمال فیلترینگ و قطع سراسری اینترنت را کاهش دهد، زیرا ارتباط کاربران مستقیماً از طریق ماهواره برقرار میشود. با این حال تجربه کشورهایی مانند ایران نشان داده است که دولتها همچنان میتوانند از ابزارهایی مانند ممنوعیت تجهیزات، توقیف گیرندهها، ایجاد اختلال رادیویی یا اعمال مجازاتهای قانونی برای محدود کردن استفاده از این فناوری بهره ببرند. از این رو استارلینک بهتنهایی به معنای پایان سانسور اینترنت نیست، اما میتواند هزینه و دشواری اعمال محدودیتهای گسترده را افزایش دهد.
استارلینک چگونه مجوز کشورها را دریافت میکند؟
استارلینک برای فعالیت رسمی در هر کشور نیازمند دریافت مجوزهای رگولاتوری و تخصیص فرکانسهای مخابراتی است. این شرکت اغلب با دولتها، وزارتخانههای ارتباطات و نهادهای تنظیم مقررات وارد مذاکره میشود و در بسیاری از کشورها متعهد به رعایت الزامهای فنی، مالیاتی و گاه مقررات امنیتی میشود. در برخی کشورها مانند اندونزی، سریلانکا، قزاقستان و شماری از کشورهای آفریقایی، این روند با موفقیت طی شده و خدمات بهطور رسمی راهاندازی شده است. با این حال در برخی کشورها نگرانیهای مرتبط با حاکمیت دادهها، نظارت قانونی بر ارتباطات و امنیت ملی روند صدور مجوز را طولانیتر کرده است.
چرا تحولات عراق برای ایران اهمیت دارد؟
دسترسی رسمی عراق به استارلینک تنها یک تحول فناورانه نیست و میتواند برای ایران نیز پیامدهایی داشته باشد. عراق یکی از نزدیکترین همسایگان جمهوری اسلامی است و روابط گسترده سیاسی، امنیتی، اقتصادی و مذهبی میان دو کشور برقرار است؛ روابطی که پس از سقوط صدام حسین و تحولات دو دهه گذشته عمیقتر شده است.
از همین رو، هر تحول مهم در زیرساختهای ارتباطی عراق میتواند از نگاه تهران دارای اهمیت باشد. با توجه به گزارشها درباره ورود بخشی از تجهیزات استارلینک به ایران از مسیر عراق، گسترش دسترسی قانونی به این سرویس در کشور همسایه ممکن است بر وضعیت دسترسی کاربران ایرانی به اینترنت ماهوارهای نیز تأثیر بگذارد؛ موضوعی که در سالهای اخیر به یکی از چالشهای جمهوری اسلامی در حوزه کنترل و محدودیت اینترنت تبدیل شده است.
