یکی ذرت شد، یکی پاپکورن
خبرنامه گویا - پس از آنکه دونالد ترامپ و اسکات بسنت خبر دادتد که بخشی از داراییهای آزادشده رژیم ایران صرف خرید سویا، گندم و ذرت آمریکایی خواهد شد، کاربران شبکههای اجتماعی نیز بیکار ننشستند و با انتشار انبوهی از تصاویر طنز و ساختهشده با هوش مصنوعی به این ادعاها واکنش نشان دادند.
محور اصلی بسیاری از این شوخیها، خرید محصولات کشاورزی از کشوری است که به گفته کاربران، در چند سال اخیر در کشته شدن شماری از مهمترین رهبران و فرماندهان جمهوری اسلامی نقش داشته است؛ تناقضی که دستمایه موجی از طنزهای اینترنتی شده است.
غذا برای مردم ایران یا بازار تازه برای کشاورزان آمریکا؟
وقتی مقامهای جمهوری اسلامی از آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران سخن میگویند، تصور رایج این است که پولی که سالها در حسابهای خارجی مانده دوباره در اختیار تهران قرار میگیرد. اما اظهارات دونالد ترامپ و جیدی ونس تصویر متفاوتی ارائه میدهد.
بر اساس روایت مقامهای آمریکایی، موضوع فقط آزاد شدن پول نیست؛ بلکه نحوه هزینهکرد آن، نظارت بر مصرف منابع و محل خرید کالاها نیز بخشی از توافق احتمالی است. ونس از گندم، ذرت و سویا نام برد و ترامپ نیز گفت بخشی از داراییهای آزادشده صرف خرید مواد غذایی از کشاورزان آمریکایی خواهد شد.
همین موضوع، پرونده را از یک بحث مالی به معاملهای چندوجهی تبدیل میکند؛ معاملهای که در یک سو داراییهای بلوکهشده ایران قرار دارد، در سوی دیگر نیازهای غذایی مردم ایران و در سوی سوم منافع کشاورزان آمریکا.
ونس و ترامپ چه میگویند؟
جیدی ونس گفته است آمریکا و قطر بر نحوه مصرف داراییهای آزادشده نظارت خواهند کرد تا این منابع به مردم ایران کمک کند و صرف آنچه واشینگتن فعالیتهای تروریستی مینامد نشود. او همچنین از استفاده بخشی از این منابع برای خرید سویا، ذرت و گندم از آمریکا سخن گفت.
ساعاتی بعد، ترامپ نیز تاکید کرد پول آزادشده برای خرید مواد غذایی هزینه خواهد شد و کشاورزان آمریکایی از این موضوع استقبال کردهاند. این اظهارات نشان میدهد واشینگتن این طرح را نه فقط کمک غذایی، بلکه فرصتی اقتصادی برای بخش کشاورزی آمریکا نیز میداند.
در مقابل، عبدالناصر همتی اعلام کرد بر اساس تفاهمهای امضا شده، ایران الزامی برای خرید نهادههای کشاورزی از آمریکا ندارد؛ هرچند اگر قیمت و کیفیت مناسب باشد، خرید از آمریکا نیز منتفی نیست.
چرا گندم، ذرت و سویا؟
این سه محصول ستون فقرات کشاورزی آمریکا هستند و بخش مهمی از تولیدات ایالتهای کشاورزی و پایگاه رأی جمهوریخواهان را تشکیل میدهند. همزمان، کشاورزان آمریکایی در سالهای اخیر با کاهش درآمد واقعی، افزایش هزینهها، رقابت برزیل و آرژانتین و کاهش بخشی از بازار چین روبهرو بودهاند.
در چنین شرایطی، هر بازار صادراتی جدید میتواند اهمیت اقتصادی و سیاسی داشته باشد. به همین دلیل برخی تحلیلگران معتقدند اگر بخشی از داراییهای ایران صرف خرید محصولات کشاورزی آمریکا شود، این پول علاوه بر تأمین نیازهای ایران، به رونق بخشی از اقتصاد آمریکا نیز کمک خواهد کرد.
ایران به این محصولات نیاز دارد؟
پاسخ کوتاه مثبت است. گندم مستقیماً با نان و آرد مرتبط است، اما ذرت و سویا بیشتر در زنجیره تولید مواد غذایی، خوراک دام و روغن نباتی نقش دارند. ایران سالانه میلیونها تن از این کالاها را وارد میکند و بهویژه در زمینه ذرت و نهادههای دامی وابستگی قابل توجهی به واردات دارد.
برآوردها نشان میدهد یک میلیارد دلار میتواند بخش مهمی از نیاز وارداتی سالانه ایران در برخی از این اقلام را پوشش دهد. با این حال، واردات بیشتر لزوماً به معنای کاهش محسوس قیمتها نیست؛ زیرا عواملی مانند تورم، نرخ ارز، شیوه توزیع و سیاستهای اقتصادی دولت نیز نقش تعیینکننده دارند.
نفت در برابر غذا؟
این طرح در شبکههای اجتماعی واکنشهای متفاوتی داشته است. برخی آن را با برنامه «نفت در برابر غذا» در عراق دوران صدام حسین مقایسه کرده و معتقدند جمهوری اسلامی حتی برای استفاده از داراییهای خود نیز تحت نظارت خارجی قرار گرفته است.
در مقابل، حامیان این مدل استدلال میکنند که اگر پول مستقیماً در اختیار جمهوری اسلامی قرار نگیرد، احتمال استفاده از آن برای برنامههای موشکی، هستهای یا فعالیتهای منطقهای کاهش مییابد.
اختلاف اصلی کجاست؟
در ظاهر، طرح مورد بحث درباره تأمین مواد غذایی برای مردم ایران است؛ اما انتخاب گندم، ذرت و سویا این پرسش را مطرح میکند که آیا هدف صرفاً کمک به امنیت غذایی ایران است یا ایجاد بازار تازه برای کشاورزان آمریکا.
در نهایت، اختلاف اصلی دیگر فقط بر سر آزاد شدن داراییهای ایران نیست؛ بلکه بر سر این است که چه کسی درباره نحوه خرج شدن این پول تصمیم میگیرد و چه کسانی از آن سود میبرند.
شکستهای تحقیرآمیز افتخاربرانگیز!
