رمزگشایی از هشدار فوربس؛ آیا نیروگاه بوشهر میتواند مسیر مخفی ایران به سمت بمب باشد؟
ایران اینترنشنال - وقتی از برنامه هستهای ایران صحبت میشود، معمولاً نام نطنز، فردو و غنیسازی اورانیوم به میان میآید. اما نشریه فوربس در تحلیلی هشدار داده است که تمرکز صرف بر اورانیوم ممکن است توجهها را از مسیر دیگری دور کند؛ مسیری که به پلوتونیوم و نیروگاه بوشهر مربوط میشود.
به نوشته فوربس، اگرچه مسیر پلوتونیوم بسیار دشوارتر است، اما نادیده گرفتن آن میتواند یک خلأ در هر توافق هستهای آینده ایجاد کند.
قرارداد ایران و روسیه؛ روی کاغذ همه چیز امن است
نیروگاه بوشهر با همکاری روسیه ساخته شده و سوخت آن نیز از سوی مسکو تأمین میشود. طبق قرارداد، ایران باید سوخت مصرفشده را پس از خروج از راکتور به روسیه بازگرداند، زیرا این سوخت حاوی پلوتونیوم است؛ مادهای که در صورت بازفرآوری میتواند در برخی طراحیهای سلاح هستهای کاربرد داشته باشد.
این سازوکار قرار بود مانع دسترسی ایران به پلوتونیوم شود، اما فوربس معتقد است تضمینهای حقوقی همیشه در شرایط بحرانی کافی نیستند.
چرا راکتور آب سبک کمتر نگرانکننده بود؟
کشورهای غربی سالها بیشتر نگران راکتورهای آب سنگین مانند طرح اولیه اراک بودند، زیرا امکان تولید پلوتونیوم مناسبتر برای کاربرد نظامی در آنها آسانتر است.
در مقابل، سوخت راکتور آب سبک بوشهر چند سال داخل راکتور باقی میماند و در این مدت مقدار بیشتری از ایزوتوپ پلوتونیوم-۲۴۰ تولید میشود؛ ایزوتوپی که استفاده از پلوتونیوم را برای ساخت سلاح بسیار دشوارتر و پیچیدهتر میکند.
چرا فوربس همچنان هشدار میدهد؟
به گفته این تحلیل، دشوار بودن با غیرممکن بودن تفاوت دارد.
استخرهای سوخت مصرفشده: سوخت خارجشده از راکتور باید چند سال در استخرهای خنککننده بوشهر باقی بماند و در این مدت مقدار قابل توجهی پلوتونیوم در محل نگهداری میشود.
پیشرفت فناوری: برخی کارشناسان معتقدند کشوری با فناوری بسیار پیشرفته ممکن است بتواند بر بخشی از مشکلات ناشی از پلوتونیوم درجه راکتور غلبه کند، هرچند این مسیر بسیار پیچیدهتر از استفاده از پلوتونیوم با خلوص بالاست.
سناریوی گریز: نگرانی دیگر این است که اگر ایران در یک بحران، همکاری با آژانس و تعهدات خود در قبال روسیه را متوقف کند، دسترسی به این ذخایر میتواند بخشی از مسیر احتمالی بازفرآوری را کوتاهتر کند.
روابط تهران و مسکو: فوربس همچنین به این نکته اشاره میکند که روابط راهبردی امروز ایران و روسیه با زمان امضای قرارداد بوشهر تفاوت دارد و این موضوع میتواند بر اجرای تعهدات دو طرف در شرایط بحرانی اثر بگذارد.
جمعبندی
تحلیل فوربس تأکید میکند که بوشهر بهخودیخود یک مسیر آسان برای دستیابی به سلاح هستهای نیست و پلوتونیوم موجود در سوخت مصرفشده، به دلیل ویژگیهای فنی، برای این منظور مناسب ایدهآل محسوب نمیشود. با این حال، نویسنده استدلال میکند که در ارزیابیهای امنیتی نباید این مسیر را کاملاً نادیده گرفت.
از نگاه این تحلیل، اگر آمریکا یا دیگر قدرتهای غربی به دنبال توافقی جامع با ایران باشند، تمرکز صرف بر سانتریفیوژها و غنیسازی اورانیوم کافی نخواهد بود و وضعیت سوخت مصرفشده نیروگاه بوشهر نیز میتواند بخشی از هر چارچوب نظارتی آینده باشد.
شهرنوش پارسیپور درگذشت
