«نه یک بشکه نفت، نه آزادسازی داراییها»؛ روایت یک مقام آمریکایی از وضعیت جمهوری اسلامی پس از توافق
امیت سگال - ویرایش و ترجمه خبرنامه گویا
در جنگهای مدرن چیزی بسیار عجیب وجود دارد. یک روز دشمن را بمباران میکنی و روز بعد، وقتی اینترنتش دوباره وصل شد، از طریق واتساپ با او صحبت میکنی. بسیاری از ما از دیدن گفتوگوهای دوستانه مقامهای ارشد دولت آمریکا با سران جمهوری اسلامی تعجب میکنیم، اما احتمالاً این وضعیت برای مقامهای ایرانی سختتر است. آنها ناچارند با کسانی مذاکره کنند که هم رهبرشان را کشتهاند و هم صدها میلیارد دلار به اقتصادشان خسارت زدهاند.
در دو هفته نخست پس از امضای توافق، تقریباً همه به این نتیجه رسیده بودند که جمهوری اسلامی برنده شده است.
این احساس شکست، نتیجه ائتلاف کمسابقهای بود؛ از رسانههای نزدیک به حکومت در تهران گرفته تا بخشی از رسانههای جریان اصلی آمریکا و همچنین فضای انتقادی در اسرائیل و میان جمهوریخواهان آمریکا.
اما اگر همه چیز تا این اندازه به سود رژیم ایران پیش میرود، چرا جمهوری اسلامی در آغاز هفته دوباره در تنگه هرمز دست به اقدام نظامی زد؟
تحلیل رایج این است که حکومت ایران از سر غرور و با اطمینان کامل از اینکه دونالد ترامپ جرأت پاسخ نظامی ندارد، چنین کاری کرده است. اما یک مقام ارشد آمریکایی روایت دیگری ارائه میدهد.
او میگوید: «ایرانیها شلیک میکنند، چون متوجه شدهاند در حال باخت هستند. آنها تصور میکردند پس از توافق، از یک سو تنگه هرمز را بهطور کامل در اختیار خواهند گرفت و از سوی دیگر، عبور کشتیهای غربی را مختل خواهند کرد. اما در عمل دقیقاً برعکس شد. امروز کشتیها در قالب "پروژه آزادی" بدون هیچ کنترلی از سوی رژیم ایران، از این مسیر عبور میکنند.
«همزمان، با وجود تعلیق موقت تحریمها، برای مقامهای ایرانی روشن شد که هیچ بانک غربی حاضر نیست حتی برای دو ماه با آنها همکاری کند. آنها نفت را با تخفیفهای سنگین عرضه کردهاند، اما حتی یک بشکه هم به مشتریان جدید نفروختهاند. هیچیک از داراییهایشان نیز آزاد نشده و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس هم کوچکترین تمایلی به کمک به آنها ندارند.»
با این حال، همه چیز را نمیتوان فقط با صادرات نفت سنجید؛ تصویر سیاسی نیز اهمیت دارد. آمریکاییها همچنین کشمکشهای قدرت در بالاترین سطوح حکومت را یکی از دستاوردهای جنگ میدانند و معتقدند هنوز ممکن است از این درگیریهای داخلی تحول مهمی به وجود آید.
آمریکاییها مدام یک حرف را تکرار میکنند: «کمی به ما فرصت بدهید.» همانطور که بسیاری باور نداشتند حماس گروگانها را آزاد کند، امروز هم باور ندارید که ایران از برنامه هستهای خود عقبنشینی کند. قدرت نظامی بسیاری از مشکلات را حل میکند، اما برخلاف آنچه دولت اسرائیل و رهبرانش تصور میکنند، همه چیز را حل نمیکند.
