مقدمه تحریریه خبرنامه گویا: احمد زیدآبادی در این یادداشت، بدون اشاره مستقیم به جمهوری اسلامی، به الزامات و هزینههای انتخاب میان جنگ و صلح میپردازد. با توجه به شرایط کنونی کشور، این نوشته میتواند نقدی غیرمستقیم بر تداوم سیاست «نه جنگ، نه صلح» تلقی شود، هرچند نویسنده مصداق مشخصی را مطرح نمیکند
***
احمد زیدآبادی
وقتی یاسر عرفات، رهبر سازمان آزادیبخش فلسطین، پس از شکست مذاکراتش با اهود باراک، نخستوزیر اسرائیل، در واشینگتن به انتفاضهٔ مسلحانه چراغ سبز نشان داد، خطاب به او نوشتم:
«ابوعمار! اگر میخواهی بجنگی این راهش نیست و اگر میخواهی صلح کنی، باز هم این راهش نیست!»
آن سخن تنها درباره آن مقطع تاریخی نبود؛ بلکه به وضعیتی اشاره داشت که هر جامعهای در آستانه انتخاب میان جنگ و صلح ممکن است با آن روبهرو شود.
جنگ و صلح هر دو تصمیماتی بسیار دردناک هستند که در مقاطعی از حیات کشورها خود را بر دولتها تحمیل میکنند. هیچ راه هموار و بدون هزینهای، نه برای جنگ و نه برای صلح، وجود ندارد. از همین رو، اگر قرار به جنگ یا صلح باشد، دولتها باید در انتخاب خود مصمم و قاطع باشند و میان این دو دچار نوسان و تذبذب نشوند؛ وگرنه عوارض منفی هر دو بر کشورشان بار خواهد شد.
جنگ منطق و سازوکار مخصوص به خود را دارد، بهویژه اگر جنگی تمامعیار با یک قدرت نظامی بزرگ باشد. چنین جنگی در درجه نخست هزینههای آشکاری دارد. محاصره لنینگراد، نبرد خونین استالینگراد، بمباران شهرهای بزرگ و سرانجام هیروشیما و ناکازاکی، همگی یادآور آناند که جنگ میان قدرتهای بزرگ همواره با خسارتهای گسترده و رنجهای سنگین همراه است و هر کشوری که وارد چنین نبردی میشود باید برای تحمل این پیامدها آمادگی داشته باشد.
اقتصاد جنگی، بسیج عمومی، اعلام وضع اضطراری، جیرهبندی مواد خوراکی، جابهجایی جمعیت و دهها موضوع مشابه، از اقتضائات یک جنگ فراگیر با قدرتی جهانی است که باید تمهیدات لازم برای آن فراهم شود. بدون آمادگی برای تحمل تمام هزینههای جنگ و ایجاد سازوکاری برای دوام و بقا در برابر آنها، این وضعیت شبیه نشستن ابوعمار در ساختمان مقاطعه در رامالله و حمایت از انتفاضهٔ مسلحانه است.
صلح نیز راهی هموار و بیهزینه نیست. آن هم کظمغیظ، خویشتنداری، انعطاف، تحمل، ادبیات ویژه و سازوکار خاص خود را میطلبد و چهبسا در جامعهای برانگیخته از جنگ، دشوارتر نیز باشد.
بدون آمادگی برای تحمل این دشواریها و صبوری لازم در برابر آنها، ورود به روند صلح نیز میتواند به همان سرنوشتی دچار شود که عرفات در واشینگتن با آن روبهرو شد؛ زیرا بازگشت با دست خالی به رامالله را آسانتر از پذیرش توافقی میدید که با مخالفت طیف رادیکال فلسطینی روبهرو بود.
به هر حال، سرشت سیاست سوگناک و تراژیک است. هیچ راه کمهزینه و تصمیم آسانی در عرصه سیاست وجود ندارد. اما اگر راهی، پس از سنجش همه جوانب، کمهزینهتر و واقعبینانهتر تشخیص داده شد، باید با عزم راسخ در همان مسیر حرکت کرد؛ زیرا تردید و تذبذب مداوم، نه جنگ را به سرانجام میرساند و نه صلح را.
*خبرنامه گویا: این یادداشت با حفظ دیدگاه و محتوای اصلی نویسنده، صرفاً از نظر نگارشی و برای روانتر شدن متن توسط تحریریه خبرنامه گویا ویرایش شده است.
شیعهگری! کلید فهم گره اصلی ایران
مجوز فروش نفت ایران لغو شد
