حسین باستانی - بی بی سی
جنگ قدرت در سایه «پیامهای مجتبی خامنهای»در جمهوری اسلامی، معمولا یک روش تصمیمگیری در پروندههای بسیار حساس این بوده که موضوع، از سوی رهبر حکومت به شعام -شورای عالی امنیت ملی- ارجاع میشدهاند. بهویژه در شرایطی که، با توجه به نیاز مصوبات شعام به «تایید» نهایی رهبر، او می تواند در صورت تمایل جلوی اجرای مصوبهای را بگیرد یا از ابتدا برای تصویب آن، شرطهای ویژهای تعیین کند. درست به همان ترتیب که مثلا در ماجرای تفاهمنامه ایران و آمریکا، حد نصاب لازم برای تصویب تفاهمنامه، از نیمی از آرا به سهچهارم آرا تغییر کرد.
اما در ماجرای تفاهمنامه اسلامآباد، اشاره مقام اول حکومت بر «نظر دیگر» خود، پس از تایید نتیجه رایگیری شعام، در عمل به مخالفان توافق امکان داده تا اعضای موافق شورا را هدف حملات سنگین قرار دهند. او سپس، با تاکید بر لزوم «انتقام خونین» از «فهرستی» از دشمنان خارجی، فضا را برای متولیان مذاکره با همان دشمنان دشوارتر کرده است.
همه اینها در حالی بوده که در اظهارات این متولیان، حتی اشارهای به تاثیر پیامهای منتسب به مجتبی خامنهای بر وضعیت دشوارشان وجود ندارد. به عنوان نمونه، آنها برای انتقاد از حملات صدا و سیما علیه مذاکرهکنندگان، بهتکرار از «جریان جبهه پایداری»، «باند سعید جلیلی» و امثال آنها گلایه کردهاند، اگرچه صدا و سیما، پیش از هر چیز، یک سازمان زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی است.
به همین ترتیب، در شرایطی که سازماندهنده اصلی تجمعات حکومتی و تریبونهای خیابانی، تشکیلات بسیج زیر نظر «فرمانده کل قوا» بوده، حامیان دولت به انتقادات پیاپی از اقدامات افراد «خودسر» در تجمعات پرداختهاند. حتی وقتی از تریبون یک تجمع، رئیس دولت به مرگ تهدید شده، وزارت کشور از «مداحان عزیز که نورچشم هستند» تقاضا کرده «از استفاده از این ادبیات در تریبون های رسمی خودداری کنند».
در چنین پسزمینهای پیامهای نقل شده از رهبر جمهوری اسلامی و نتایج واقعی آنها در عرصه سیاست، سابقهای را ایجاد کرده که احتمالا نه تنها باعث احتیاط بیشتر شعام در تصمیمگیریهای بعدی میشود، که از اساس «موضوعیت» این نهاد در ارتباط با پروندههای حساس را زیر سوال می برد.
در پس زمینه بلاتکلیفی موجود، طبیعتا اینکه پیامهای منتسب به مجتبی خامنهای را خودش مینویسد یا افراد دیگری، اهمیت دارد. ولی گذشته از اینکه منشا یا شیوه تولید پیامها چه باشد، به نظر میرسد که از توانایی -واقعی- برای تغییر فضای مناسبات حکومتی برخوردارند.
هرچند در صورت ادامه غیبت رهبر سوم جمهوری اسلامی از انظار عمومی، تضمینی وجود نخواهد داشت که پیامهای منتشر شده از جانب او همواره، یا در ابعادی مشابه هفتههای اخیر، تاثیرگذار باشند.
