عبداله باباخانی
تحولات تنگه هرمز را نباید صرفاً مجموعهای از حوادث نظامی پراکنده دید. اگر ادعای امارات درباره هدف قرار گرفتن نفتکش این کشور با موشک ایرانی را در کنار دیگر حملات این هفته قرار دهیم، تصویر بزرگتری نمایان میشود: تهران همچنان روی راهبرد فشار، فرسایش و زمان حساب میکند.
در چنین شرایطی، دستیابی به توافق میان ایران و تیم ترامپ در ماه آگوست بعید به نظر میرسد و حتی سپتامبر نیز ممکن است برای یک توافق نهایی زود باشد. ایران دلیلی نمیبیند که اکنون مهمترین اهرمهای خود را روی میز بگذارد؛ بهویژه اگر تصور کند چند هفته صبر میتواند موقعیت چانهزنی تهران را تقویت کند.
چرا اکتبر؟
محاسبه احتمالی تهران این است که اکتبر میتواند بهترین پنجره برای امتیازگیری باشد. ایران میخواهد با حفظ فشار در خلیج فارس، بالا نگه داشتن ریسک انرژی و افزایش هزینه ادامه بحران، وارد مرحلهای شود که واشنگتن برای مهار تنش انگیزه بیشتری داشته باشد.
اهمیت اکتبر از تقویم سیاسی آمریکا ناشی میشود. با نزدیک شدن به انتخابات میاندورهای نوامبر، دولت ترامپ احتمالاً تمایل بیشتری خواهد داشت که از جهش بهای انرژی، گسترش جنگ و بحرانی که میتواند بر رأیدهندگان اثر بگذارد، جلوگیری کند. محاسبه احتمالی تهران این است که فشار بر تنگه هرمز در هفتههای منتهی به انتخابات، ارزش اهرمهای جمهوری اسلامی را افزایش میدهد.
در این سناریو، زمان خود به یک سلاح مذاکره تبدیل میشود.
تهران ممکن است تصور کند ترامپ در اکتبر محتاطتر خواهد شد و برای جلوگیری از یک بحران بزرگتر، انعطاف بیشتری در مذاکرات نشان خواهد داد. بنابراین هرچه ایران بتواند بدون عبور از آستانه یک رویارویی تمامعیار، فشار را تا آن زمان حفظ کند، از نگاه تهران ارزش اهرمهایش افزایش خواهد یافت.
اما این بازی یک تاریخ انقضا دارد.
نوامبر؛ تغییر زمین بازی
اگر اکتبر بدون توافق سپری شود و آمریکا از انتخابات میاندورهای نوامبر عبور کند، محاسبات میتواند بهسرعت تغییر کند. آنچه تا اکتبر اهرم ایران محسوب میشود، ممکن است پس از برگزاری انتخابات بخشی از قدرت خود را از دست بدهد و ابتکار عمل دوباره به واشنگتن منتقل شود. در آن صورت، بخشی از فشار انتخاباتی بر دولت ترامپ فروکش خواهد کرد و دست واشنگتن برای ادامه فشار یا تشدید اقدام نظامی بازتر میشود.
به همین دلیل، دو طرف ممکن است نگاه کاملاً متفاوتی به تقویم داشته باشند:
ایران میخواهد زمان بخرد تا به اکتبر برسد؛ آمریکا ممکن است بخواهد از اکتبر عبور کند تا به نوامبر برسد.
این همان نبرد پنهانی است که در کنار موشکها، نفتکشها و مذاکرات جریان دارد: نبرد بر سر زمان.
اگر تهران بتواند فشار را تا اکتبر مدیریت کند، بدون آنکه وارد جنگی شود که کنترل آن از دستش خارج شود، اکتبر میتواند ماه بازی ایران باشد.
اما اگر توافقی شکل نگیرد و واشنگتن از این مرحله عبور کند، نوامبر ممکن است آغاز بازی دیگری باشد:
اکتبر، ماه ایران؛ نوامبر، ماه آمریکا.

ترامپ از رویکرد تازه در برابر جمهوری اسلامی خبر داد
















