ویرایش و ترجمه خبرنامه گویا
به نوشته جویش کرونیکل، دانشگاه کمبریج در پی شکایت چند زندانی سیاسی سابق ایران، بررسی مستقلی درباره رساله دکترای شیرین سعیدی آغاز کرده است.
چند زندانی سیاسی سابق ایران میگویند سخنان و هویت آنان در این پژوهش تحریف شده و برخی مصاحبههای ادعایی اساساً انجام نشده است.
سعیدی در سال ۲۰۱۱ رساله دکترای خود را با عنوان «قهرمان داستان خویش؛ جنسیت و شکلگیری دولت در ایران معاصر» در کالج فیتزویلیام کمبریج ارائه کرد. کتابی که در سال ۲۰۲۲ بر پایه همین پژوهش منتشر شد، خود را متکی بر «مصاحبههای گسترده، تاریخ شفاهی و منابع آرشیوی» معرفی میکند و به بررسی نقش زنان در جامعه پس از انقلاب میپردازد.
اما چهار زن که نام یا سخنانشان در این آثار آمده، اعتبار این پژوهش را زیر سؤال بردهاند. نسرین پرواز، زندانی سیاسی سالهای ۱۳۶۱ تا ۱۳۶۹، میگوید هرگز سعیدی را ملاقات نکرده و با او مصاحبهای نداشته است. به گفته او، سعیدی جملاتی را به وی نسبت داده که متعلق به او نیست و شعری را نیز که پرواز فقط ترجمه کرده بود، به اشتباه سروده او معرفی کرده است.
مریم نوری، نویسنده خاطرات «در جستوجوی رهایی»، نیز ادعای سعیدی درباره انجام مصاحبهای در سال ۲۰۰۸ در شهر کلن را رد کرده است. نوری که در سال ۱۳۶۴ هنگام بارداری زندانی شد و فرزندش را در زندان به دنیا آورد، میگوید بخشهایی از هویت، دیدگاهها و مواضع او در رساله و کتاب «تحریف یا ساخته شده» است. او شکایتی رسمی درباره استفاده بدون اجازه از خاطراتش و جعل مطالب منتسب به مصاحبه ارائه کرده است.
نازلی پرتوی، زندانی سیاسی سابق که برادرش در اعدامهای سال ۱۳۶۷ کشته شد، میگوید سعیدی را تنها یکبار در سال ۲۰۰۹ در سوئد ملاقات کرده و شرط کرده بود هرگونه استفاده از گفتوگو به ضبط مصاحبه و تأیید متن نهایی مشروط باشد؛ کاری که به گفته او انجام نشد. پرتوی همچنین انتساب گرایش به سازمان پیکار و ارتباط خانوادگی با حزب توده را «کاملاً نادرست» خوانده است.
منتقدان سعیدی، از جمله لادن بازرگان، آثار او را به «سفیدشویی جمهوری اسلامی» متهم کردهاند. به اعتقاد آنان، این پژوهشها مقاومت و تلاش زنان برای احقاق حقوق خود را بهعنوان نشانهای از ظرفیتهای نظام سیاسی معرفی میکنند. بازرگان میگوید عاملیت زنان را جمهوری اسلامی به آنان اعطا نکرده، بلکه در مخالفت و مقاومت در برابر این نظام شکل گرفته است.
سعیدی پس از دریافت دکترا، در سال ۲۰۱۸ بهعنوان استاد علوم سیاسی و مدیر مرکز مطالعات خاورمیانه ملک فهد در دانشگاه آرکانزاس استخدام شد. او در دسامبر گذشته، پس از انتشار مطالبی در شبکههای اجتماعی که از سوی دانشگاه ناقض مقررات منع تبعیض و قابلتعبیر به حمایت از خشونت علیه یهودیان دانسته شد، از سمت دائمی خود برکنار شد. رئیس دانشگاه آرکانزاس نیز پس از بررسی اعتراض او، حکم اخراج را تأیید کرد.
از دیگر موارد مورد انتقاد، ارائه نامهای با سربرگ رسمی دانشگاه آرکانزاس به دادگاه تجدیدنظر سوئد در پرونده حمید نوری است. منتقدان میگویند سعیدی در آن نامه درباره اصالت فتوای منسوب به روحالله خمینی برای اعدامهای سال ۱۳۶۷ تردید ایجاد کرده و اعتبار شهادت بازماندگان را زیر سؤال برده است.
یکی از پستهای شیرین سعیدی در شبکههای اجتماعی در حمایت از جمهوری اسلامی (اینستاگرام)
***
سعیدی بین سالهای ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۴ در ایران زندگی و در دانشگاه تهران تدریس کرد. او در مصاحبهای در سال ۲۰۱۴ گفته بود با برخی گروههای چپ و ضدجنگ در خارج از ایران همکاری کرده است؛ گروههایی که به گفته او، باوجود آگاهی از حمایت وی از جمهوری اسلامی، به دلیل مخالفت مشترک با «امپریالیسم» با این فعالیتها همراه شدند.
او همچنین در شبکههای اجتماعی مطالبی در حمایت از روحالله خمینی، علی خامنهای و فرماندهان سپاه منتشر کرده است. سعیدی به درخواست جویش کرونیکل برای اظهارنظر درباره این اتهامها پاسخ نداده است، اما پیشتر گفته است به دلیل پژوهشها و دیدگاههای سیاسی خود تحت فشار قرار گرفته و دانشگاه آرکانزاس با متهمکردن او، امنیت و زندگیاش را به خطر انداخته است.
شیرین سعیدی تصویری از علیرضا تنگسیری، فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران که در حمله اسرائیل کشته شد، منتشر کرده بود. (اینستاگرام)
___
* این مطلب ترجمه و تلخیص گزارشی از نشریه «جویش کرونیکل» است و انتشار آن لزوماً به معنای تأیید محتوای گزارش از سوی خبرنامه گویا نیست.
***
